Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Folk Tale · दिवस 105 · आठवडा 15

गोपाळ भांड आणि मिठाईवाला

हरू मिठाईवाला उदास आहे, कारण एका श्रीमंत व्यापाऱ्याने त्याला अन्यायाने कमी पैसे दिले. हसरा गोपाळ भांड त्याला पौर्णिमेच्या चंद्राइतके मोठे रसगुल्ले बनवायला सांगतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रामाणिक मेहनत आणि मायेला योग्य मोबदला मिळायलाच हवा.

या गोष्टीत

पात्रे
गोपाळ भांड, हरू
मूळ ग्रंथ
गोपाळ भांडच्या गोष्टी, बंगाली लोकपरंपरा (कृष्णनगरच्या राजा कृष्णचंद्राचा दरबार)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 105 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 15 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 15: बाळाची वाढ

गोपाळ भांडच्या गोष्टी बंगाली बालपणाचा लाडका भाग आहेत. त्या दाखवतात की हुशारी आणि दयाळूपणा रागाशिवाय सगळं ठीक करू शकतात. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासानुसार हसण्याने शरीरातला ताण कमी होऊ शकतो, म्हणून झोपताना एखादी गमतीदार गोष्ट चांगली सोबत ठरते.

थोडंसं हसू ती दारं उघडतं जी राग बंद ठेवतो.

गोपाळ भांड हा फार पूर्वी बंगालमधल्या कृष्णनगरच्या राजा कृष्णचंद्राच्या दरबारातला सर्वात विनोदी आणि हुशार माणूस होता. तो गोल-गरगरीत आणि आनंदी होता, त्याचे डोळे चमकायचे आणि त्याचं हसू ढोलासारखं मोठ्याने घुमायचं. एका संध्याकाळी तो हात पाठीमागे बांधून मिठाईच्या दुकानांच्या गल्लीतून फिरत होता. तिथे साखर आणि वेलचीचा सुगंध दरवळत होता.

मुलं एखाद्या विनोदाची वाट पाहत त्याच्या मागे मागे चालत होती. दोन्ही बाजूंच्या परातींमध्ये पाकात भिजलेले मऊ पांढरे रसगुल्ले रचलेले होते. शंखाच्या आकाराचे सोनेरी संदेश होते, आणि मातीच्या भांड्यांमध्ये मलईदार मिष्टी दोई, म्हणजे गोड दही, होतं.

पण एक मिठाईवाला हसत नव्हता. त्याचं नाव हरू. तो कष्टाळू माणूस होता, त्याचे हात थकलेले होते, आणि तो रिकाम्या परातींजवळ हनुवटीवर हात ठेवून बसला होता. "हरू मित्रा," गोपाळ म्हणाला, "इतका उदास का? तुझी मिठाई तर गावात सगळ्यात छान असते."

हरूने उसासा टाकला. "आज सकाळी एक श्रीमंत व्यापारी आला. त्याने पन्नास रसगुल्ले आणि मिष्टी दोईचं मोठं भांडं मागवलं, मी पहाटेपासून काम केलं. मग त्याने एक मिठाई चाखली आणि म्हणाला, 'खूपच लहान! पैसे देण्यालायक नाही!' त्याने सगळं घेतलं आणि मला फक्त दोन नाणी दिली."

गोपाळ त्याच्या शेजारी लहानशा लाकडी बाकावर बसला आणि हातातलं रिकामं मातीचं भांडं फिरवू लागला. "हरू, तुझी मिठाई मायेने बनलेली असते," तो म्हणाला. "मायेला योग्य किंमत मिळायलाच हवी." हरूने मान हलवली. "मी काय करणार? तो श्रीमंत आहे आणि मोठ्याने बोलतो. गरीब मिठाईवाल्याचं कोणी ऐकत नाही."

गोपाळचे डोळे चमकू लागले. "ते माझ्यावर सोड. उद्या तुझे सगळ्यात छान रसगुल्ले बनव. पौर्णिमेच्या चंद्रासारखे मोठे आणि गोल बनव."

म्हणून त्या रात्री हरूने दिव्याच्या उजेडात काम केलं. त्याने दूध हळूहळू उकळलं आणि त्याचा छेना, म्हणजे मऊ ताजं पनीर, बनवला. त्याने तो हलक्या हाताने मळला आणि प्रत्येक गोळा अगदी गोल होईपर्यंत वळला. मग त्याने ते कोमट साखरेच्या पाकात सोडले, आणि ते फुगून गुबगुबीत आणि चकचकीत झाले. पहाटेपर्यंत त्याच्या पराती पुन्हा भरल्या, आणि सगळ्या गल्लीत गोड सुगंध पसरला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी गोपाळ हरूच्या दुकानाबाहेर बसला. थोड्याच वेळात तो श्रीमंत व्यापारी काठी फिरवत तिथून चालला होता. गोपाळ मोठ्याने ओरडला, "अहाहा, काय चमत्कार! हरूचे जादूचे रसगुल्ले!" व्यापारी थांबला. "जादूचे रसगुल्ले? हा काय मूर्खपणा आहे?"

गोपाळने गुपित सांगावं तसा आवाज खाली केला. "साहेब, ही मिठाई खास आहे. फक्त खरंच दयाळू आणि प्रामाणिक माणसालाच हिची पूर्ण गोडी कळते. कंजूस माणसाला फक्त साधं पीठ लागतं." व्यापाऱ्याने कपाळाला आठ्या घातल्या. "असं आहे का?"

"हो तर," गोपाळ म्हणाला. "काल एका माणसाने एक चाखला आणि म्हणाला हे खूप लहान आहेत. बिचारा! आता सगळ्या बाजाराला कळलंय त्याचा अर्थ काय ते." तोपर्यंत गर्दी जमली होती, आणि लोक तोंडावर हात ठेवून खुसखुसू हसत होते. व्यापाऱ्याचे गाल गुलाबी झाले.

"मी काल फक्त गंमत करत होतो," तो पटकन म्हणाला. "अर्थातच मिठाई अप्रतिम होती. हरू, हे घे तुझे उरलेले पैसे." त्याने नाण्यांची पिशवी काउंटरवर ठेवली, आणि वर आणखी काही नाणी दिली. "आणि मला यातले डझनभर जादूचे रसगुल्लेही दे."

हरूने रसगुल्ले सालाच्या पानात, म्हणजे ताटासारख्या वापरल्या जाणाऱ्या मोठ्या हिरव्या पानात, बांधून दिले. व्यापाऱ्याने एक घास घेतला आणि डोळे मिटले. "आहा," तो म्हणाला. "खरंच खूप गोड." गर्दी हसली आणि टाळ्या वाजवू लागली, आणि थोड्याच वेळात व्यापारीही हसू लागला. तोंडात रसगुल्ला असताना रुसून राहणं कठीणच असतं.

सगळे गेल्यावर हरूने नाणी मोजली, आणि त्याच्याकडे गरजेपेक्षा जास्तच होती. "गोपाळ, मी तुझे आभार कसे मानू?" गोपाळने आपल्या गोल पोटावर थोपटलं आणि खूप विचार करत असल्याचं नाटक केलं. "एक रसगुल्ला पुरे," तो म्हणाला. "कदाचित दोन." डोळ्यांत पाणी येईपर्यंत ते दोघं हसले.

काही दिवसांनी ही गोष्ट राजवाड्यापर्यंत पोहोचली. "गोपाळ," राजा म्हणाला, "तू ओरडला नाहीस, भांडला नाहीस, तरी तू सगळं ठीक केलंस." गोपाळने वाकून नमस्कार केला. "महाराज, थोडंसं हसू ती दारं उघडतं जी राग बंद ठेवतो." राजा हसला आणि त्याने सगळ्या राजवाड्यासाठी हरूकडे मिठाईची ऑर्डर पाठवली.

त्या रात्री बाजार शांत झाला, आणि दुकानांच्या खिडक्यांत दिवे मिणमिणू लागले. हरूने आपलं मोठं पितळी भांडं धुतलं आणि आनंदाने गाणं गुणगुणलं. गोपाळ ताऱ्यांनी भरलेल्या आकाशाखाली घरी चालत गेला, अजूनही बोटांवरचा थोडासा पाक चाटत.

बाळा, तू मोठं होताना तुझ्या डोळ्यांतही गोपाळसारखी चमक असू दे, आणि तिचा उपयोग तू मित्रांच्या मदतीसाठी कर.

पुढची गोष्ट वाचा →गोपाल भार आणि पृथ्वीचा मध्यबिंदू

लोककथा मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: लोक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

गोपाळ भांड हा बंगालचा सर्वात लाडका विदूषक. तो कृष्णनगरच्या राजा कृष्णचंद्राच्या दरबारात होता असं म्हणतात, आणि त्याच्या गमतीदार गोष्टी आजही बंगाली घरांत, कॉमिक्समध्ये आणि टीव्ही कार्टूनमध्ये सांगितल्या जातात. कृष्णनगरच्या गोष्टीला शोभेल असा इथला नायक आहे रसगुल्ला, बंगालची लाडकी पाकातली मिठाई. तिखट टोमण्याने जिंकणाऱ्या विदूषक-कथांपेक्षा वेगळा, गोपाळ इथे "जादूच्या" मिठाईच्या खेळकर जाहिरातीने सगळं ठीक करतो, जिची पूर्ण गोडी फक्त उदार लोकांनाच कळते, आणि कंजूस व्यापारीही शेवटी हसतो. रात्रभर मऊ छेना वळणाऱ्या हरूचं चित्र घरगुती ऊब देतं. हसू ती दारं उघडतं जी राग बंद ठेवतो, हा संदेश गर्भारपणात गोड, हलकं वाचन आहे.

बाळासोबत विचार करा

शेवटच्या वेळी थोड्याशा हसण्याने तुम्हाला एखाद्या अवघड क्षणातून कधी बाहेर काढलं?

संकल्प: मी कठीण क्षणांना हलक्या विनोदाने आणि प्रेमळ मनाने सामोरी जाऊ शकते.

आशीर्वाद: तुझं मन शांत राहो, तुझा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुझ्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.

पात्रे

गोपाळ भांड
— चमकदार डोळे आणि हुशार कल्पना असलेला आनंदी दरबारी.
हरू
— मायेने मिठाई बनवणारा कष्टाळू मिठाईवाला.

बोध

प्रामाणिक मेहनत आणि मायेला योग्य मोबदला मिळायलाच हवा.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या गोडुल्या, तू नेहमी इतरांशी न्यायाने वाग आणि गरज असलेल्या मित्रांना मदत कर.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

गोपाळने आपल्या मित्र हरूला कशी मदत केली?

स्रोत: गोपाळ भांडच्या गोष्टी, बंगाली लोकपरंपरा (कृष्णनगरच्या राजा कृष्णचंद्राचा दरबार)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 15व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • दोन पोपट भाऊ · दिवस 245

    अशीच गोष्ट

    अनेक प्रादेशिक संग्रहांत सांगितली जाणारी दोन पोपट भावांची ही जुनी भारतीय गोष्ट मानते की आपली संगत आणि आपण ऐकतो ते शब्द आपल्याला घडवतात. गर्भसंस्कार परंपरा मानते की घरातले रोजचे शब्द जन्माआधीही महत्त्वाचे असतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की घरातले दयाळू, हळुवार बोलणे सगळ्यांचाच ताण कमी करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गोपाळ भांड आणि मिठाईवाला ही गोष्ट काय शिकवते?

गोपाळ भांडच्या गोष्टी बंगाली बालपणाचा लाडका भाग आहेत. त्या दाखवतात की हुशारी आणि दयाळूपणा रागाशिवाय सगळं ठीक करू शकतात. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासानुसार हसण्याने शरीरातला ताण कमी होऊ शकतो, म्हणून झोपताना एखादी गमतीदार गोष्ट चांगली सोबत ठरते.

गोपाळ भांड आणि मिठाईवाला गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 15 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा