Ramayana · दिवस 71 · आठवडा 11
सीता आणि वनातली फुलं
सीता गोदावरीकाठी, पंचवटीत पानांच्या एका साध्या झोपडीत राहते. काही सकाळी तिला आईच्या अंगणाची आठवण येते.
गोष्टीचे तात्पर्य: सौंदर्य कुठेही फुलू शकतं, अगदी कठीण जागीही.
या गोष्टीत
- पात्रे
- सीता, राम
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 71 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 11 · ७ पैकी दिवस 1
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 11: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- सीता आणि वनातली फुलं
- मंत्र
- हनुमान चालीसा
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत सीतेला कठीण परिस्थितीतही स्थिर राहणाऱ्या सौम्यतेचा आदर्श मानलं जातं, आणि वनातला हा छोटा प्रसंग ती सौम्यता कृतज्ञता आणि मैत्रीतून दाखवतो. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की दिवसातल्या छोट्या चांगल्या गोष्टींकडे लक्ष दिल्याने ताण कमी होऊ शकतो, आणि अशी कथा त्याचा सराव करण्याचा एक हळुवार मार्ग देते.
मला मिळालेली जमीन मी निवडू शकत नाही. पण प्रकाशाकडे वाढायचं, हे मी निवडू शकते.
संथ वाहणाऱ्या गोदावरीकाठी, पंचवटीच्या वनात, पानं आणि बांबूची एक छोटीशी झोपडी होती. रामांनी ती स्वतःच्या हातांनी बांधली होती. लक्ष्मणाने तिच्यासमोरची जमीन झाडून गुळगुळीत आणि स्वच्छ केली होती. इथे, अयोध्येच्या राजवाड्यांपासून दूर, सीतेने आपलं घर वसवलं होतं.
इथे रेशमी पडदे नव्हते. सोनेरी दिवे नव्हते. शंभर माळ्यांनी राखलेल्या बागा नव्हत्या. वन रानटी, हिरवंगार आणि अशा आवाजांनी भरलेलं होतं जे तिने राजकन्या असताना कधीच ऐकले नव्हते. काही सकाळी, राखाडी नदीवर धुकं खाली उतरलेलं असताना, तिला मिथिलेतल्या आईच्या अंगणाची आठवण यायची आणि छातीत एक हलकीशी कळ उठायची.
पण सीता त्या कळेत फार वेळ बसून राहायची नाही.
एका सकाळी तिने एक मातीचं भांडं घेतलं आणि वाटेने नदीकडे निघाली. हवेत ओल्या मातीचा आणि रानआल्याचा वास होता. उंच फांद्यांवरून पक्षी हाका मारत होते. चालता चालता तिचं लक्ष फुलांकडे जाऊ लागलं.
एका राखाडी खडकाच्या भेगेतून एक इवलंसं निळं फूल उगवलं होतं, तिच्या नखापेक्षाही मोठं नाही. एका काटेरी झुडपात पांढरी जाई गुंतली होती, कोणत्याही राजबागेइतकी गोड. एक लाल जास्वंद पाण्यावर झुकली होती. एका जुन्या उघड्या-बोडक्या झाडाच्या खोडावर एक पिवळी वेल चढली होती आणि तिने ते झाड फुलांनी झाकून टाकलं होतं.
सीता त्या निळ्या फुलाजवळ गुडघ्यांवर बसली. "तू इथे कसं उगवलंस?" तिने हळूच विचारलं. "इथे माती जेमतेम आहे. तुला कोणी पाणी घालत नाही. तुला कोणी पाहतही नाही."
छोटं फूल वाऱ्यावर डोललं, जणू म्हणत होतं, मी उगवलो कारण मला उगवता आलं.
सीता हसली. तिने ते तोडलं नाही. ते आपल्या खडकावर चमकत राहू दिलं आणि ती पुढे निघाली. जिथे रुजलो तिथेच फुलावं.
त्या दुपारी जवळच्या वनगावातल्या काही स्त्रिया झोपडीपाशी आल्या. त्या लाजऱ्या होत्या. इथे एक राजकन्या राहते असं त्यांनी ऐकलं होतं, आणि ती आपलं स्वागत करेल की नाही हे त्यांना माहीत नव्हतं. त्यांच्यापैकी एक, गौरी नावाची एक तरुण आई, कडेवर बाळ घेऊन आली होती. दुसरीच्या हातात रानबोरांची टोपली होती.
सीता बाहेर आली आणि तिने त्यांचं प्रेमाने स्वागत केलं. तिने आपल्या मातीच्या भांड्यातून त्यांना पाणी दिलं आणि झाडलेल्या जमिनीवर त्यांच्यासोबत बसली. लवकरच त्या सगळ्या एकत्र हसत होत्या. गौरीचं बाळ सीतेच्या कानामागे खोवलेल्या जाईकडे हात लांबवत होतं.
"ताई," गौरी म्हणाली, "तुम्हाला तुमच्या राजवाड्याची आठवण येत नाही का? वनात राहणं कठीण नाही का?"
सीता क्षणभर शांत राहिली. मग ती म्हणाली, "काही दिवस कठीण असतात. तसं नाही असं मी भासवणार नाही. पण आज सकाळी मला एका खडकातून उगवलेलं एक निळं फूल दिसलं. आणि काटेरी झुडपात जाई. आणि एका जुन्या उघड्या झाडाला पुन्हा सुंदर बनवणारी एक पिवळी वेल."
स्त्रिया ऐकत राहिल्या.
"मला वाटलं, ती इथे फुलू शकतात, तर मीही फुलू शकते," सीता म्हणाली. "मला मिळालेली जमीन मी निवडू शकत नाही. पण प्रकाशाकडे वाढायचं, हे मी निवडू शकते. नदीसाठी, पक्ष्यांसाठी, आणि भेटायला येणाऱ्या मैत्रिणींसाठी मी कृतज्ञ राहू शकते."
गौरीने आपल्या बाळाकडे पाहिलं, मग भोवतालच्या वनाकडे, आणि तिचा चेहरा कोमल झाला. "माझी आई असंच काहीतरी म्हणायची," ती म्हणाली. "कृतज्ञता पाण्यासारखी असते. रोज थोडी थोडी ओतली, की कठीण जमीनही हिरवी होते. कृतज्ञता म्हणजे कठीण जमिनीसाठी पाणी."
दुसऱ्या दिवशी सकाळी स्त्रिया परत आल्या. या वेळी त्यांनी बिया आणल्या: झेंडू, तुळस आणि वनातल्या छोट्या पांढऱ्या लिली. सीतेसोबत मिळून त्यांनी झोपडीभोवती त्या पेरल्या. लक्ष्मणाने नदीवरून भांड्यांतून पाणी आणलं. हरणांनी कोवळे कोंब कुरतडू नयेत म्हणून रामांनी काटक्यांचं एक बुटकं कुंपण बांधलं.
आठवडे गेले. बियांना अंकुर फुटले. दाराजवळ तुळस सुगंधी झाली. झेंडू केशरी आणि सोनेरी रंगात फुलले. पंचवटीतल्या त्या छोट्याशा झोपडीभोवती एक बाग वाढली, रानटी आणि आनंदी, आणि ती पेरायला मदत केलेल्या सगळ्यांची होती. बागा अनेक हातांनी सगळ्यात छान वाढतात.
वनातून जाणारे वाटसरू थांबून बघत राहायचे. "रानात बाग कोणी फुलवली?" ते विचारायचे.
"अनेक हातांनी," सीता उत्तर द्यायची. "आणि अनेक कृतज्ञ मनांनी."
ती अजूनही रोज सकाळी मातीचं भांडं घेऊन नदीवर जायची. आणि रोज सकाळी ती राखाडी खडकावरच्या त्या छोट्या निळ्या फुलाला भेटायला थांबायची, अजूनही छोटं, अजूनही फुललेलं, अजूनही धीट.
माझ्या बाळा, तू जिथे कुठे रुजशील, तिथे तुला नेहमी प्रकाशाचा एक तुकडा आणि तो वाटून घ्यायला एक मित्र मिळो.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण, Aranya कांड · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
रामायणाच्या अरण्य कांडातल्या पंचवटीत, गोदावरीकाठी घडणारं हे हळुवार पुनर्कथन सीतेच्या वनजीवनातल्या एका साध्या सकाळची कल्पना करतं. राजवाड्यातल्या रेशमापासून दूर, तिला खडकाच्या भेगेतून उगवलेलं एक इवलंसं निळं फूल, काटेरी झुडपातली जाई आणि उघड्या झाडावर फुललेली वेल दिसते, आणि ती त्यांना जिथे फुलली आहेत तिथेच राहू देते. वनगावातल्या गौरी या तरुण आईसोबतचं तिचं बोलणं कथेला तिचा खास सूर देतं: आपल्याला मिळालेली जमीन आपण निवडू शकत नाही, पण प्रकाशाकडे वाढू शकतो. सगळ्या बदलांनी भरलेल्या गर्भावस्थेसाठी ही कथा एक मऊ आणि स्थिर प्रकारचा धीर देते.
सीतेच्या संपूर्ण कथेत फुले गुंफलेली आहेत. रामचरितमानसात ती रामाला पहिल्यांदा राजा जनकाच्या फुलबागेत, पुष्पवाटिकेत, पाहते — हे दृश्य मिथिलेतील मुली आजही गातात — आणि मधुबनी चित्रांत ती कमळे आणि वेलींनी वेढलेली दिसते. तिच्या वनवासाची वर्षे नाशिकजवळील पंचवटी आणि मध्य भारतातील दंडकारण्याच्या वनांत आठवली जातात, जिथे पावसानंतर रानफुले फुलतात. भारतीय पूजेत रानातील फुले — कण्हेर, धोतरा, चमेली — बागेतील फुलांइतक्याच प्रेमाने वाहिली जातात, आणि मधमाश्यांसाठी फूल फांदीवरच ठेवणे हाही श्रद्धेचा एक शांत प्रकार आहे. होणाऱ्या आईसाठी न तोडता कौतुक करण्याची सीतेची निवड कोमल उपस्थितीची सुंदर शिकवण आहे.
बाळासोबत विचार करा
या गर्भावस्थेत तुमच्या भोवती तुम्हाला कोणतं छोटं, अनपेक्षित सौंदर्य दिसलं आहे?
संकल्प: मी कुठेही असले, तरी प्रकाशाकडे वाढू शकते.
आशीर्वाद: तुम्ही जिथे जाल तिथे आशा आणि सौंदर्य तुमच्या सोबत असो.
पात्रे
- सीता
- — तिला साध्या जागीही सौंदर्य आणि आनंद सापडतो.
- राम
- — त्यांनी वनातलं छोटंसं घर प्रेमाने बांधलं.
बोध
सौंदर्य कुठेही फुलू शकतं, अगदी कठीण जागीही.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तुला प्रत्येक दिवसात काहीतरी सुंदर सापडो.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
सीतेला फुलं कुठे उगवलेली दिसली?
स्रोत: रामायण परंपरेवरून प्रेरित एक हळुवार पुनर्कथन (अरण्य कांड, पंचवटी)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 11व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- राम आणि मदत करणारा शेतकरी · दिवस 127
अशीच गोष्ट
परंपरा सांगते की रामाच्या वनवासाच्या प्रवासात सामान्य गावकऱ्यांची माया होती, आणि त्यानेही त्यांची तितकीच काळजी घेतली. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार एकत्र काम करणं आणि काम करताना गाणं म्हणणं ताण कमी करू शकतं आणि जवळीक वाढवू शकतं, अगदी या गावच्या कालव्यावर झालं तसं.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सीता आणि वनातली फुलं ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत सीतेला कठीण परिस्थितीतही स्थिर राहणाऱ्या सौम्यतेचा आदर्श मानलं जातं, आणि वनातला हा छोटा प्रसंग ती सौम्यता कृतज्ञता आणि मैत्रीतून दाखवतो. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की दिवसातल्या छोट्या चांगल्या गोष्टींकडे लक्ष दिल्याने ताण कमी होऊ शकतो, आणि अशी कथा त्याचा सराव करण्याचा एक हळुवार…
सीता आणि वनातली फुलं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 11 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.