Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 140 · आठवडा 20

राम आणि वनातला दिवा

वनात राम आणि सीता वाट चुकलेल्या प्रवाशांसाठी रोज रात्री झोपडीबाहेर दिवा लावतात. एका पावसाळी रात्री, वाट चुकलेला सुमती नावाचा मुलगा हळू श्वास घेऊन प्रकाश शोधतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: रोज शांतपणे केलेली दया गरज असलेल्या कोणासाठीतरी प्रकाश बनते.

या गोष्टीत

पात्रे
राम, सीता, सुमती, लक्ष्मण
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 140 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 20 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 20: बाळाची वाढ

संध्याकाळी दिवा लावणं, म्हणजे संध्या दीपम्, ही स्वागत आणि स्मरणाची एक जुनी भारतीय परंपरा आहे, आणि ही गोष्ट रामांच्या वनातल्या घरात तीच भावना रंगवते. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की भीती वाटल्यावर थांबून हळू श्वास घेतल्याने शरीर स्थिर होऊ शकतं, अगदी सुमतीच्या वडिलांनी शिकवलं तसं.

आपल्याला कधीच कळत नाही की अंधारात कोण वाट चुकलं आहे, म्हणून आपण एक दिवा जळत ठेवतो, रोज रात्री, कोणी आलं नाही तरीही

रोज संध्याकाळी पंचवटीवर सूर्य मावळला की सीता एका छोट्या मातीच्या दिव्यात तेल भरायची आणि झोपडीबाहेरच्या एका सपाट दगडावर ठेवायची, आणि राम तो दिवा लावायचे.

ती झोपडी पानांची आणि फांद्यांची बनलेली होती, शांत गोदावरी नदीच्या काठी, जिथे राम, सीता आणि लक्ष्मण वनवासाची वर्षं राहत होते. दाराजवळ हरणं चरायची. मोकळ्या जागेत मोर नाचायचे. रात्री वन खूप गडद आणि दाट व्हायचं, रातकिड्यांच्या किरकिरीने आणि नदीच्या आवाजाने भरून जायचं. आणि रात्रभर ती छोटीशी ज्योत जळत राहायची, मोठ्या अंधारात एक सोनेरी ठिपका.

एका संध्याकाळी लक्ष्मणाने विचारलं, "दादा, आपण बाहेर दिवा का लावतो? आपण तर आत झोपतो. आपल्याला त्याची गरज नाही."

रामांनी झाडांकडे पाहिलं. "हे वन खूप मोठं आहे," ते म्हणाले. "प्रवासी कधी कधी वाट चुकतात. ऋषी एका आश्रमातून दुसऱ्या आश्रमात जातात. आज रात्री कोणी वाट चुकलं असेल, तर कदाचित तो हा प्रकाश पाहील आणि त्याला कळेल की इथे एक घर आहे, आणि त्याचं स्वागत आहे."

लक्ष्मणाने मान डोलावली, पण त्याला वाटलं, खरंच कोणी कधी येईल का?

अनेक रात्री गेल्या. दिवा जळत राहिला, आणि कोणीच आलं नाही. पण सीता रोज संध्याकाळी तो भरायची, आणि राम तो लावायचे, आणि त्यांना त्याचं काही वाईट वाटलं नाही. धीराने वाट पाहणारी दया सुद्धा दयाच असते.

मग एका रात्री ढग दाटून आले, आणि हलका पाऊस पडू लागला. वन नेहमीपेक्षाही जास्त अंधारलं. दिवा विझू नये म्हणून सीतेने त्यावर एक मोठं पान धरलं.

वनात खूप आत, सुमती नावाचा एक लहान मुलगा घरी जायचा रस्ता शोधत होता. तो नदीपलीकडे आश्रम असलेल्या एका ऋषींचा मुलगा होता. त्या दुपारी तो वडिलांच्या पूजेसाठी फुलं गोळा करायला गेला होता, आणि एका निळ्या फुलपाखरामागे एका झुडपातून दुसऱ्या झुडपात जाता जाता खूप दूर आला होता. आता सूर्य मावळला होता, पाऊस पडत होता, आणि प्रत्येक वाट सारखीच दिसत होती.

सुमती एका झाडाखाली उभा राहिला, फुलांची टोपली छातीशी धरून. त्याला स्वतःला खूप लहान वाटलं. त्याला रडू येत होतं. पण वडिलांनी त्याला एक गोष्ट शिकवली होती. "भीती वाटली की," वडील म्हणाले होते, "शांत उभा राहा, हळू श्वास घे, आणि प्रकाश शोध."

म्हणून सुमती शांत उभा राहिला. त्याने श्वास आत घेतला. श्वास बाहेर सोडला. टपटपणाऱ्या पानांमधून त्याने आजूबाजूला पाहिलं.

आणि तिथे, झाडांच्या मधून खूप दूर, त्याला ते दिसलं. एक छोटीशी सोनेरी चमक.

तो त्या दिशेने चालू लागला, एक एक पाऊल जपून. कधी कधी झाडं ती चमक लपवायची, तेव्हा तो थांबायचा, श्वास घ्यायचा, आणि ती पुन्हा दिसेपर्यंत वाट पाहायचा. हळूहळू ती चमक मोठी आणि उजळ होत गेली. शेवटी तो एका मोकळ्या जागेत आला आणि त्याला एक छोटी झोपडी दिसली, आणि तिच्या शेजारी, एका सपाट दगडावर, पानाने झाकलेला एक छोटा मातीचा दिवा.

दार उघडलं, आणि प्रेमळ डोळ्यांचा एक उंच माणूस बाहेर आला. ते राम होते.

"बाळा," राम गुडघ्यांवर बसून म्हणाले, "तू भिजला आहेस आणि थकला आहेस. आत ये."

सीतेने मुलाला उबदार शालीत गुंडाळलं आणि त्याला मध घातलेलं कोमट दूध दिलं. लक्ष्मणाने फळं आणली. सुमतीने त्यांना सांगितलं की तो फुलपाखरामागे कसा गेला आणि वाट कशी चुकला.

"तू आम्हाला कसं शोधलंस?" सीतेने विचारलं.

"माझ्या बाबांनी मला प्रकाश शोधायला सांगितलं होतं," सुमती म्हणाला. "आणि मला तुमचा दिवा दिसला."

लक्ष्मणाने रामांकडे पाहिलं. राम फक्त हसले.

पाऊस थांबल्यावर रामांनी एक मशाल उचलली, मुलाचा हात धरला आणि त्याच्याबरोबर वनातून चालू लागले. लक्ष्मण वाटेकडे लक्ष ठेवत मागून चालत होता. उथळ जागेतून त्यांनी नदी पार केली, आणि लवकरच त्यांना आश्रम दिसला, जिथे काळजीत पडलेले ऋषी दारात उभे राहून मुलाला हाक मारत होते.

सुमतीला पाहताच ऋषींचा चेहरा आनंदाने उजळला. त्यांनी मुलाला घट्ट मिठी मारली. मग त्याला कोणी घरी आणलं ते पाहून त्यांनी वाकून नमस्कार केला. "रामा, मी तुमचे आभार कसे मानू?"

"दिव्याचे आभार माना," राम हसून म्हणाले. "आणि तुमच्या स्वतःच्या शहाण्या शब्दांचे. तुम्ही त्याला प्रकाश शोधायला शिकवलंत. आम्ही फक्त एक दिवा जळत ठेवला."

परत येताना लक्ष्मण काही वेळ गप्प होता. मग तो म्हणाला, "दादा, आता मला तो दिवा समजला."

रामांनी मान डोलावली. "आपल्याला कधीच कळत नाही की अंधारात कोण वाट चुकलं आहे, म्हणून आपण एक दिवा जळत ठेवतो, रोज रात्री, कोणी आलं नाही तरीही," ते म्हणाले.

त्या रात्रीपासून सीतेला दिवा भरायची आठवण लक्ष्मणच करून द्यायचा, आणि तो कधीच विझणार नाही याची काळजी लक्ष्मणच घ्यायचा.

आज रात्रीही तो छोटा दिवा आपल्या सपाट दगडावर, टपटपणाऱ्या पानाखाली उजळतो आहे. बाळा, तुला कधी हरवल्यासारखं वाटलं, तर शांत उभा राहा, हळू श्वास घे, आणि प्रकाश शोध. आम्ही तुझ्यासाठी नेहमी एक दिवा जळत ठेवू.

पुढची गोष्ट वाचा →राम आणि वाटसरू

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण, Aranya कांड · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

रामायणातील वनवासाच्या काळात राम, सीता आणि लक्ष्मण यांचं वनातलं घर असलेल्या पंचवटीत घडणारी ही गोष्ट महाकाव्यातला प्रसंग नाही, तर एक कोमल पुनर्कथन आहे. तिचं मर्म एक सवय आहे: रोज संध्याकाळी सीता मातीचा दिवा भरते आणि राम तो झोपडीबाहेर लावतात, फक्त एवढ्यासाठी की वाट चुकलेल्या कोणालाही स्वागत मिळावं. नायक हरवलेल्यांना वाचवतात अशा गोष्टींपेक्षा वेगळं, इथे लहान सुमती वडिलांची शिकवण आठवून स्वतःच वाट शोधतो: शांत उभं राहा, हळू श्वास घ्या आणि प्रकाश शोधा. राम श्रेय परत वडिलांच्या शब्दांना देतात. गर्भारपणात ही गोष्ट वाचणं सुंदर आहे, आई-वडील देत असलेल्या स्थिर प्रेमाचं आणि शांत मार्गदर्शनाचं चित्र म्हणून.

बाळासोबत विचार करा

मला हरवल्यासारखं वाटतं तेव्हा मला पुन्हा शांततेकडे नेणारा माझा 'दिवा' कोणता आहे?

संकल्प: मला खात्री वाटत नसेल तेव्हा मी शांत उभी राहते, हळू श्वास घेते, आणि माझ्या आतला प्रकाश शोधते.

आशीर्वाद: तुझं मन शांत राहो, तुझा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुझ्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद लाभो.

पात्रे

राम
— कोणी आलं नाही तरी ते स्वागताचा दिवा जळत ठेवतात.
सीता
— त्या दिव्याला पावसापासून वाचवतात आणि मुलाला शालीत गुंडाळतात.
सुमती
— ऋषींचा मुलगा, जो शांत राहून प्रकाश शोधायचं लक्षात ठेवतो.
लक्ष्मण
— तो प्रश्न विचारतो आणि सुमतीला घरी पोहोचवायला मदत करतो.

बोध

रोज शांतपणे केलेली दया गरज असलेल्या कोणासाठीतरी प्रकाश बनते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तुला कधीही गोंधळल्यासारखं वाटलं, तर हळू श्वास घे आणि प्रकाश शोध. मी तुझ्यासाठी नेहमी एक दिवा जळत ठेवीन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

वाट शोधण्यासाठी सुमतीने काय केलं?

स्रोत: रामायण परंपरा; पंचवटीत घडणारं पुनर्कथन (अरण्यकांडाची पार्श्वभूमी)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 20व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • हनुमान आणि मोत्यांचा हार · दिवस 205

    अशीच गोष्ट

    परंपरा सांगते की हनुमानाने प्रत्येक रत्नापेक्षा प्रेमाला जास्त मोल दिलं, आणि राम-सीतेला आपल्या हृदयात वाहून नेलं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की वस्तूंपेक्षा प्रेमळ नात्यांवर लक्ष केंद्रित केल्याने आईला समाधान वाटू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राम आणि वनातला दिवा ही गोष्ट काय शिकवते?

संध्याकाळी दिवा लावणं, म्हणजे संध्या दीपम्, ही स्वागत आणि स्मरणाची एक जुनी भारतीय परंपरा आहे, आणि ही गोष्ट रामांच्या वनातल्या घरात तीच भावना रंगवते. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की भीती वाटल्यावर थांबून हळू श्वास घेतल्याने शरीर स्थिर होऊ शकतं, अगदी सुमतीच्या वडिलांनी शिकवलं तसं.

राम आणि वनातला दिवा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 20 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा