Puranas · दिवस 100 · आठवडा 15
गणपती लिहितो महाकथा
महर्षी व्यासांच्या मनात संपूर्ण महाभारत आहे, आणि ते लिहून घ्यायला त्यांना कुणीतरी हवं आहे. व्यास कधीच थांबले नाहीत तर गणपती तयार आहे; व्यास सांगतात की गणपतीने आधी प्रत्येक श्लोक समजून घ्यावा.
गोष्टीचे तात्पर्य: कृती करण्याआधी समजून घ्या, म्हणजे मोठं काम सहज घडतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- गणपती, व्यास
- मूळ ग्रंथ
- पुराणे
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 100 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 15 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 15: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- गणपती लिहितो महाकथा
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरा सांगते की व्यास सांगत गेले तसं गणपतीने महाभारत लिहिलं, आणि त्याचा तुटलेला दात विद्येसाठी केलेल्या प्रेमळ त्यागाचं चिन्ह म्हणून पूजला जातो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की मोठ्याने वाचणं ही हळुवार, नातं जोडणारी सवय आहे, आणि तुम्ही सांगितलेली प्रत्येक कथा बाळासाठी एक बी आहे.
कथांना वाटलं जायचं असतं," तो म्हणाला. "त्या बियांसारख्या असतात. तुम्ही त्या देऊन टाकता, आणि त्या दुसऱ्यांच्या मनात उगवतात.
बाहेर शिखरांवर बर्फ पसरला होता, आणि खूप खाली एक नदी गात होती. हिमालयातल्या एका शांत गुहेत महर्षी व्यास डोळे मिटून बसले होते, आणि त्यांच्या मनात एक महान कथा वाट पाहत होती.
ती होती महाभारताची कथा. कुटुंबं आणि मित्र, राजे आणि राण्या, ज्ञानी गुरू आणि धाडसी मनं यांची कथा. तिच्यात इतकी माणसं आणि इतके धडे होते की ती जणू एक महासागरच होती.
"ही कथा माझ्या मनात ठेवायला फार मोठी आहे," व्यास स्वतःशीच म्हणाले. "ती लिहून ठेवायला हवी, म्हणजे लोक हजारो वर्षं ती वाचू शकतील. पण इतक्या वेगाने आणि इतकं छान कोण लिहू शकेल?"
त्यांनी प्रार्थना केली, आणि त्यांच्या मनात एक आवाज उमटला: "गणपतीला विचार."
म्हणून व्यासांनी विघ्नहर्त्या, विद्येवर प्रेम करणाऱ्या गणपतीला हाक मारली. आणि गणपती आला, आपलं गोल पोट, प्रेमळ गजमुख आणि शेजारी तुरुतुरु धावणारा आपला छोटा उंदीरमित्र घेऊन.
"व्यास, तुम्ही मला बोलावलंत?" गणपती हसत म्हणाला.
व्यासांनी नमस्कार केला. "देवा, मला एक महान कथा सांगायची आहे. तुम्ही ती माझ्यासाठी लिहून घ्याल का?"
गणपतीचे कान विचारात हलले. "लिहीन," तो म्हणाला. "पण माझी एक अट आहे. एकदा मी लिहायला सुरुवात केली की तुम्ही सांगणं थांबवायचं नाही. तुम्ही थांबलात, तर मी लेखणी खाली ठेवीन."
व्यासांनी विचार केला. कथा फार मोठी होती, आणि त्यांना विचार करायला वेळ लागणार होता. म्हणून ते हसले. "मान्य. आणि माझीही एक अट आहे. प्रत्येक श्लोक लिहिण्याआधी तुम्ही तो समजून घ्यायचा."
गणपती मोठ्याने, गडगडाटी हसला, आणि ते हसू गुहेत घुमलं. "मान्य!"
गणपती ताडपत्रांचा गठ्ठा घेऊन बसला. व्यासांनी दीर्घ श्वास घेतला आणि सुरुवात केली.
शब्द नदीसारखे वाहू लागले. गणपती लिहीतच राहिला. त्याची लेखणी इतक्या वेगाने चालायची की जणू पानांवरून उडतच होती.
जेव्हा जेव्हा व्यासांना थोडी विश्रांती हवी असायची, तेव्हा ते एखादा खूप खोल आणि अवघड श्लोक सांगायचे. गणपती थांबायचा, आपलं मोठं डोकं तिरकं करायचा आणि त्याचा अर्थ नीट विचार करायचा. आणि गणपती विचार करत असताना व्यास कथेचा पुढचा भाग गोळा करायचे.
असं ते रोजचं रोज चालू राहिलं. गुहेबाहेर सूर्य उगवला आणि मावळला. वर तारे फिरत राहिले. तरीही व्यास सांगत राहिले, आणि गणपती लिहीत राहिला.
मग एके दिवशी, एका महत्त्वाच्या भागाच्या अगदी मधोमध, काहीतरी घडलं.
कट्!
गणपतीची लेखणी दोन तुकड्यांत मोडली.
व्यासांचे डोळे विस्फारले. आता ही महान कथा थांबणार का?
पण गणपतीने कपाळावर आठी आणली नाही की गडबड केली नाही. त्याने तुटलेल्या लेखणीकडे पाहिलं. मग शांतपणे त्याने आपल्याच एका दाताचं टोक तोडलं.
त्याने ते शाईत बुडवलं. "व्यास, कृपया पुढे सांगा," तो म्हणाला. "कथा थांबता कामा नये."
व्यास इतके भारावले की क्षणभर त्यांना बोलताच आलं नाही. मग ते पुढे सांगू लागले, आणि गणपती आपल्या दाताने पूर्वीइतक्याच स्थिरपणे लिहू लागला.
म्हणूनच इतक्या चित्रांमध्ये गणपतीचा एक दात पूर्ण आणि एक तुटलेला असतो. एक महान कथा जगाला मिळावी म्हणून त्याने स्वतःचा एक तुकडा दिला.
शेवटी, खूप खूप काळानंतर, व्यासांनी शेवटचा श्लोक सांगितला. गणपतीने शेवटचा शब्द लिहिला, आपला दात खाली ठेवला आणि हात ताणून आळस दिला.
गुहा ताडपत्रांनी भरली होती, छोट्या टेकड्यांसारखे उंच गठ्ठे. त्यांत संपूर्ण महाभारत होतं, आणि त्याच्या आत होती हळुवार ज्ञानाने भरलेली भगवद्गीता.
व्यासांनी हात जोडले. "धन्यवाद, गणपती. तुमच्याशिवाय ही कथा कदाचित माझ्या मनातच राहिली असती."
गणपतीचे डोळे चमकले. "कथांना वाटलं जायचं असतं," तो म्हणाला. "त्या बियांसारख्या असतात. तुम्ही त्या देऊन टाकता, आणि त्या दुसऱ्यांच्या मनात उगवतात."
त्याचा छोटा उंदीर पानांच्या गठ्ठ्यावर चढला आणि गुरगुटून झोपी गेला. गणपती खुदकन हसला आणि त्याला झोपू दिलं.
बाहेर चांदण्यात बर्फ उजळून निघाला होता, आणि नदी गातच होती.
बाळा, तूसुद्धा एका महान कथेचा भाग आहेस. ती तुझ्या खूप आधी, तुझ्या आजी-आजोबांपासून आणि त्यांच्याही आजी-आजोबांपासून सुरू झाली, आणि रोज आपण प्रेमाने तुझी पहिली पानं लिहितोय.
पुराण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
महाभारताचा लेखनिक म्हणून गणपती ही कथा महाकाव्याच्या प्रचलित परंपरेचा भाग आहे; ती आदिपर्वाच्या सुरुवातीशी जोडली जाते, आणि घरांत, देवळांत आणि मुलांच्या पुस्तकांत असंख्य वेळा सांगितली गेली आहे. गणपतीचा एक दात तुटलेला का दाखवतात, याचंही हे लोकप्रिय स्पष्टीकरण आहे, आणि गणेश चतुर्थीला प्रत्येक भक्त हा तपशील ओळखतो. या कथेचं सौंदर्य तिच्या खेळकर अटीत आहे: व्यासांनी कधीच थांबायचं नाही, आणि गणपतीने प्रत्येक श्लोक समजून घ्यायचा, म्हणून अवघड ओळी विश्रांतीचा हळुवार मार्ग बनतात. लेखणी मोडते, तेव्हा गणपती शांतपणे आपला दात वापरतो. होणाऱ्या आईसाठी ही सुंदर आठवण आहे की कथा म्हणजे बिया, ज्या जन्माच्या खूप आधीपासून बाळाशी वाटल्या जातात.
या कथेतील अट — व्यास मध्ये न थांबले तरच गणेश लिहील, आणि व्यासांनी सांगितले की गणेशाने प्रत्येक श्लोक समजूनच लिहावा — यामुळेच परंपरा सांगते की महाभारतात कूट श्लोक, 'व्यासकूट', आहेत, जे कवीला विचार करायला वेळ मिळावा म्हणून रचले गेले. बद्रीनाथजवळील माणा गावात, सरस्वतीच्या उगमाजवळ, एक गुहा व्यास गुहा म्हणून दाखवली जाते, आणि जवळची छोटी गणेश गुहा जिथे लेखन झाले असे मानले जाते. गणेश चतुर्थीला, विशेषतः महाराष्ट्रात, अनेक मूर्तींमध्ये गणपती आपला तुटलेला दात लेखणीसारखा धरलेला दिसतो, आणि मुले अनेकदा आपला पहिला अभ्यास गणेशवंदनेने सुरू करतात. होणाऱ्या आईसाठी ही गोष्ट संयम, लक्षपूर्वक ऐकणे आणि सुरू केलेले काम पूर्ण करणे यांचा उत्सव आहे.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या कुटुंबातली अशी कोणती एक गोष्ट आहे, जी तुम्हाला एक दिवस तुमच्या बाळाला सांगायला आवडेल?
संकल्प: मी माझ्या बाळाच्या कथेची पहिली हळुवार पानं प्रेमाने लिहितेय.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.
पात्रे
- गणपती
- — गडगडाटी हसणारा प्रेमळ, हुशार लेखनिक.
- व्यास
- — महासागराएवढी मोठी कथा मनात बाळगणारे महर्षी.
बोध
कृती करण्याआधी समजून घ्या, म्हणजे मोठं काम सहज घडतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू गणपतीसारखं लक्षपूर्वक ऐकावंस आणि खोलवर समजून घ्यावंस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
गणपती आणि व्यासांनी एकमेकांना कोणतं वचन दिलं?
स्रोत: महाभारत, आदिपर्व (लेखनिक गणपती, प्रचलित परंपरेनुसार)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 15व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- सावित्रीचा सूर्योदय · दिवस 23
तेच मूल्य
परंपरा सावित्रीला शांत, स्वच्छ मनाच्या प्रेमाचे चित्र मानते, आणि तिच्या स्मरणार्थ आजही वटसावित्रीचे व्रत केले जाते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की एखाद्या काळजीला एकदम झुंज देण्यापेक्षा स्थिरपणे, एकेक पाऊल टाकत सामोरे गेल्यास आईला परिस्थिती अधिक आपल्या हातात असल्यासारखी वाटू शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गणपती लिहितो महाकथा ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरा सांगते की व्यास सांगत गेले तसं गणपतीने महाभारत लिहिलं, आणि त्याचा तुटलेला दात विद्येसाठी केलेल्या प्रेमळ त्यागाचं चिन्ह म्हणून पूजला जातो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की मोठ्याने वाचणं ही हळुवार, नातं जोडणारी सवय आहे, आणि तुम्ही सांगितलेली प्रत्येक कथा बाळासाठी एक बी आहे.
गणपती लिहितो महाकथा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 15 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.