Panchatantra · दिवस 217 · आठवडा 31
कबुतरांचा राजा आणि विश्वासू उंदीर
भुकेली तरुण कबुतरं विखुरलेल्या तांदळाकडे झेपावतात आणि जाळ्यात अडकतात. त्यांचा शांत राजा चित्रग्रीव त्यांना एकत्र उडायला सांगतो, आणि सगळं जाळं आकाशात उचललं जातं.
गोष्टीचे तात्पर्य: एकत्र राहून, आणि चांगल्या मित्रांसोबत, आपण कोणत्याही संकटावर मात करू शकतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- चित्रग्रीव, उंदीर, तरुण कबुतरं
- मूळ ग्रंथ
- हितोपदेश
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 217 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 31 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 31: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- कबुतरांचा राजा आणि विश्वासू उंदीर
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरा सांगते की पंचतंत्राच्या मैत्रीवरच्या भागातली ही पहिली गोष्ट दबावातही शांतता, एकत्र काम आणि काळजी घेणारं नेतृत्व शिकवते. ती आईबाबांना आपल्या नव्या कुटुंबाभोवतीच्या मदतनीसांच्या गावाचा विचार करायला लावते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की इतरांचा आधार आहे ही भावना गर्भारपणात मन स्वस्थ ठेवायला चांगली असते.
"म्हणूनच तर मी सगळ्यात शेवटी असायला हवं,
महिलारोप्य नगराजवळ एक मोठा वटवृक्ष होता, आणि त्याच्या फांद्यांवर कबुतरांचा एक थवा राहत होता. त्यांचा राजा होता चित्रग्रीव, म्हणजे "रंगीबेरंगी मानेचा." त्याची मान जांभळी, हिरवी आणि रुपेरी चमकायची, आणि आपल्या शांत, स्वच्छ विचारांसाठी तो सगळ्या रानात प्रसिद्ध होता.
एका सकाळी थवा अन्न शोधत रानावनावरून उडत निघाला. एक तरुण कबुतर ओरडलं, "बघा! तिकडे खाली! सगळीकडे तांदूळ!"
खरंच, खाली एका मोकळ्या जागी पांढऱ्या तांदळाचे दाणे उन्हात चमकत पडले होते. तरुण कबुतरं खाली झेपावू लागली.
"थांबा," चित्रग्रीवाने हाक मारली. "निर्जन रानाच्या मधोमध तांदूळ कोण टाकेल? हे काही ठीक वाटत नाही."
पण तरुण कबुतरांना भूक लागली होती आणि त्यांना थांबायचं नव्हतं. ती खाली गेली, आणि सगळा थवा त्यांच्या मागोमाग गेला. ती उतरताच पानांखाली लपवलेलं एक बारीक जाळं त्यांच्याभोवती उसळून आलं. ती अडकली.
कबुतरं घाबरून फडफडू लागली. पिसं उडाली. पंख गुंतले. काही रडू लागली.
"थांबा," चित्रग्रीव म्हणाला. त्याचा आवाज स्थिर होता. "शांत राहा. आपल्यापैकी प्रत्येक जण एकटा धडपडला, तर आपण आणखीनच गुंतत जाऊ. पण आपण एकत्र, एक होऊन काम केलं, तर हे जाळं उचलू शकतो. एकट्याला जे उचलता येत नाही, ते आपण सगळे मिळून उचलू शकतो."
कबुतरं शांत झाली आणि ऐकू लागली.
"मी उडा म्हटलं की," राजा म्हणाला, "सगळ्यांनी एकाच क्षणी पंख फडफडवायचे. एक, दोन, तीन. उडा!"
सगळ्या कबुतरांनी एकत्र पंख फडफडवले. हळूहळू, हळूहळू सगळं जाळं आत सगळी कबुतरं घेऊन जमिनीवरून उचललं गेलं. ते वर गेलं, मोकळ्या जागेवरून आणि झाडांवरून, एखाद्या विचित्र करड्या ढगासारखं.
जाळं लावणारा शिकारी झुडपांतून धावत बाहेर आला. त्याने आश्चर्याने वर पाहिलं आणि थोडा वेळ त्यांच्या मागे धावला. पण कबुतरं एकत्र, स्थिर आणि मजबूतपणे उडत राहिली, आणि लवकरच त्याने नाद सोडला आणि घरी गेला.
"महाराज, आता आपण कुठे जायचं?" कबुतरांनी विचारलं. "आपण अजून जाळ्यातच आहोत."
"माझा एक मित्र आहे," चित्रग्रीव म्हणाला, "हिरण्यक नावाचा एक उंदीर. तो नदीकाठी शंभर दारांच्या बिळात राहतो. त्याचे दात छोटे पण धारदार आहेत. तो आपल्याला मदत करेल."
ते उडत नदीकाठी गेले आणि त्यांनी जाळं हळुवारपणे बिळाजवळ खाली ठेवलं.
"हिरण्यका!" राजाने हाक मारली. "मित्रा, मी चित्रग्रीव. आम्हाला तुझी मदत हवी आहे."
शंभर दारांपैकी एका दारातून मिशा असलेलं एक छोटं तपकिरी डोकं डोकावलं. आपल्या मित्राला जाळ्यात पाहून उंदीर घाईने बाहेर आला.
"अरे, माझ्या मित्रा! स्थिर राहा. आधी मी तुला सोडवतो." त्याने राजाभोवतीच्या दोऱ्यांना आपले धारदार छोटे दात लावले.
"नाही," चित्रग्रीव हळुवारपणे म्हणाला. "कृपा करून आधी माझ्या सोबत्यांना सोडव. मग मला सोडव."
उंदीर थांबला. "पण तू माझा मित्र आहेस. तू राजा आहेस. तू पहिला असायला हवंस."
"म्हणूनच तर मी सगळ्यात शेवटी असायला हवं," चित्रग्रीव म्हणाला. "या कबुतरांनी माझ्यावर विश्वास ठेवला आणि माझ्यामागे आली. काम पूर्ण होण्याआधी तुझे दात थकले, तर वाट पाहणारा मी असणं मला आवडेल. नेता आधी आपल्या लोकांची काळजी घेतो, मग स्वतःची. चांगला नेता सगळ्यात शेवटी थांबतो."
हिरण्यकाने बराच वेळ त्याच्याकडे पाहिलं, आणि त्याचे छोटे डोळे चमकले. "आता मला कळलं की ते तुझ्यावर इतकं प्रेम का करतात," तो म्हणाला. "मला फक्त तुझ्या मनाची परीक्षा घ्यायची होती. कितीही वेळ लागला तरी मी तुम्हा सगळ्यांना सोडवीन."
म्हणून उंदराने सुरुवात केली. त्याने एक दोरी कुरतडली, मग दुसरी, मग आणखी एक. ते सावकाश चालणारं काम होतं. सूर्य आकाशातून पुढे सरकला. त्याचे जबडे दुखू लागले, पण तो थांबला नाही, आणि कबुतरांनी तक्रार केली नाही. ती संयमाने वाट पाहत राहिली, त्याला उत्साह देण्यासाठी हळूच गुटर्गू करत. संयमी मित्र एकेक दोरी करत काम पूर्ण करतात. एकेक करत कबुतरं मोकळी झाली, त्यांनी पंख ताणले आणि आभार मानत मान झुकवली.
शेवटी, संध्याकाळचा प्रकाश सोनेरी होत असताना, हिरण्यकाने चित्रग्रीवाच्या स्वतःच्या पायांभोवतीच्या शेवटच्या दोऱ्या कुरतडल्या. राजा बाहेर आला, त्याने आपली चमकती मान फुलवली, आणि उंदराच्या डोक्याला हळुवारपणे चोच लावली.
"धन्यवाद, मित्रा," तो म्हणाला. "आज तू आम्हाला आमचं आकाश परत दिलंस."
"आणि तू मला खरा नेता कसा असतो ते दाखवलंस," उंदीर म्हणाला. "तीसुद्धा एक भेटच आहे."
कबुतरं एकत्र संध्याकाळच्या हवेत उडाली. त्यांनी नदीकाठावर एक फेरी मारली, आणि मग आपल्या वटवृक्षाकडे घरी वळली. हिरण्यक आपल्या शंभर दारांपैकी एका दारात बसून ती जाताना पाहत राहिला, आनंदाने मिशा हलवत, ती केशरी आकाशात छोटे ठिपके होईपर्यंत.
शांत मन, संयमी दात आणि चांगले मित्र कोणतंही जाळं उचलू शकतात, बाळा, आणि आम्ही तुझा थवा असू.
पंचतंत्र मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: हितोपदेश · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
कबुतरांचा राजा चित्रग्रीव आणि त्याचा मित्र हिरण्यक उंदीर यांची गोष्ट पंचतंत्राचा दुसरा भाग, मित्रसंप्राप्ती, म्हणजे 'मित्र मिळवणं', याची सुरुवात करते, आणि हितोपदेशातही ती पुन्हा सांगितली आहे; भारतातल्या पिढ्यानपिढ्या मुलं ती शाळेत शिकली आहेत. सगळा थवा जाळ्यासह एकत्र उडतो, ही तिची प्रसिद्ध प्रतिमा आहे. तिला अधिक खोली मिळते ती उंदराच्या बिळापाशी राजाने केलेल्या निवडीमुळे: तो हिरण्यकाला आधी आपल्या सोबत्यांना सोडवायला सांगतो आणि सगळ्यात शेवटी होण्यासाठी संयमाने वाट पाहतो. कबुतरं गुटर्गू करून उत्साह देत असताना दुपारभर चाललेलं कुरतडणं सुटकेला मैत्रीत बदलतं. गर्भारपणासाठी ही एका थव्यासारख्या एकत्र वागणाऱ्या, एकत्र शांत राहणाऱ्या आणि प्रत्येकाची काळजी घेणाऱ्या कुटुंबाची दिलासा देणारी गोष्ट आहे.
बाळासोबत विचार करा
माझा हिरण्यक कोण आहे, मी अडकल्यासारखं वाटतं तेव्हा ज्याला हाक मारू शकते असा मित्र, आणि त्याचे आभार मी शेवटचे कधी मानले?
संकल्प: मी शांत राहते, मदत मागते, आणि आपण सगळे मिळून प्रत्येक ओझं उचलतो.
आशीर्वाद: संकट येईल तेव्हा तुम्ही आणि तुमचं बाळ शांत राहो, आणि जाळं एकत्र उचलायला तुम्हाला नेहमी विश्वासू मित्र लाभोत.
पात्रे
- चित्रग्रीव
- — चमकत्या मानेचा शांत कबुतर राजा.
- उंदीर
- — लगबगीच्या छोट्या दातांचा विश्वासू मित्र.
- तरुण कबुतरं
- — ती एकत्र काम करण्याची शक्ती शिकतात.
बोध
एकत्र राहून, आणि चांगल्या मित्रांसोबत, आपण कोणत्याही संकटावर मात करू शकतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, आपलं कुटुंब नेहमी एकत्र उंच उडेल, पंखाला पंख लावून.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
कबुतरांनी जाळं कसं उचललं?
स्रोत: पंचतंत्र, दुसरा भाग (मित्रसंप्राप्ती); हितोपदेशातही
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 31व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कबुतरांचा राजा आणि विश्वासू उंदीर ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरा सांगते की पंचतंत्राच्या मैत्रीवरच्या भागातली ही पहिली गोष्ट दबावातही शांतता, एकत्र काम आणि काळजी घेणारं नेतृत्व शिकवते. ती आईबाबांना आपल्या नव्या कुटुंबाभोवतीच्या मदतनीसांच्या गावाचा विचार करायला लावते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की इतरांचा आधार आहे ही भावना गर्भारपणात मन स्वस्थ…
कबुतरांचा राजा आणि विश्वासू उंदीर गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 31 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.