Panchatantra · दिवस 272 · आठवडा 39
तीन मासे आणि पाण्याचं शहाणपण
एका तळ्यात तीन मासे राहतात: एक आधी योजना करतो, एक पटकन विचार करतो, आणि एक फक्त वाट पाहतो. ते कोळ्यांना पहाटे परत येऊ असं म्हणताना ऐकतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: आधी विचार केल्याने आपण सुरक्षित राहतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- अनागतविधाता, प्रत्युत्पन्नमती, यद्भविष्य
- मूळ ग्रंथ
- हितोपदेश
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 272 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 39 · ७ पैकी दिवस 6
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 39: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- तीन मासे आणि पाण्याचं शहाणपण
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
पंचतंत्रातली तीन माशांची गोष्ट सांगते की दूरदृष्टी आणि प्रसंगावधान दोन्ही महत्त्वाचे आहेत, आणि फक्त आशा करत बसणं पुरेसं नसतं. शेवटच्या आठवड्यांत अनेक पालकांना ही गोष्ट शांतपणे तयारी करण्याची आणि अचानक येणाऱ्या गोष्टी हाताळण्यासाठी स्वतःवर विश्वास ठेवण्याची हळुवार आठवण वाटते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की व्यावहारिक तयारीमुळे अज्ञात गोष्टींची काळजी कमी होऊ शकते.
"तू आधीच योजना केलीस, याचा मला आनंद आहे."
फार पूर्वी, एका गावाच्या कडेला असलेल्या छोट्याशा कमळांच्या तळ्यात तीन मासे राहत होते. ते कमळांच्या देठांमध्ये एकत्र मोठे झाले होते. ते एकमेकांपासून खूप वेगळे असले तरी चांगले मित्र होते.
पहिली होती एक चपळ रुपेरी मासोळी, तिचं नाव अनागतविधाता, म्हणजे "आधीच योजना करणारी." तिला सगळ्यात आधी गोष्टी लक्षात यायच्या: पाणी कधी थंड होतंय, पाऊस कधी येतोय, आणि लपण्याच्या सुरक्षित जागा कुठे आहेत. दुसरी होती एक चमकदार निळी मासोळी, प्रत्युत्पन्नमती, "पटकन विचार करणारी." ती फारशी योजना करायची नाही, पण काही घडलं की पापणी लवते न लवते तोच तिला हुशार उपाय सुचायचा.
तिसरा होता एक मोठा, संथ सोनेरी मासा, यद्भविष्य, "जे व्हायचं ते होईल." त्याला काळजी करायला आवडायचं नाही, आणि योजना करायलाही आवडायचं नाही. "जे व्हायचं ते होणारच," तो नेहमी म्हणायचा, आणि उबदार चिखलात पुन्हा झोपून जायचा.
एका संध्याकाळी, सूर्य मावळत असताना, खांद्यावर जाळी घेऊन दोन कोळी तळ्याजवळून चालले होते. ते थांबले आणि पाण्यात डोकावून पाहू लागले. "बघ किती मासे आहेत," एक म्हणाला, "आणि पाणी उथळ आहे. उद्या पहाटे जाळी घेऊन परत येऊया." "हो," दुसरा म्हणाला. "उद्या सकाळी." त्यांचे आवाज शांत पाण्यावरून स्पष्ट ऐकू आले, आणि तिन्ही माशांनी ते ऐकलं.
अनागतविधाता लगेच मित्रांकडे पोहत गेली. "ऐकलंत का? आपल्याला आज रात्रीच निघायला हवं! तळ्याच्या त्या टोकाला एक छोटा ओढा आहे, तो नदीकडे जातो. आत्ता निघालो तर सकाळपर्यंत आपण सुरक्षित असू."
यद्भविष्याने फक्त जांभई दिली. "घाई कशाला? कदाचित ते येणारही नाहीत. आणि मी पकडला जाणारच असेन, तर कुठेही असलो तरी पकडला जाईन. हे तळं माझं घर आहे, मी इथेच राहणार." प्रत्युत्पन्नमतीने क्षणभर विचार केला. "कोणीतरी काहीतरी म्हणालं म्हणून मला घर सोडायचं नाही," तिने ठरवलं. "पण मी डोळे उघडे ठेवीन. संकट आलं, तर मला नक्की काहीतरी सुचेल."
मित्रांना सोडून जाताना अनागतविधाता उदास झाली, पण तिला माहीत होतं की आधीच योजना करणं ही वापरायची देणगी आहे. म्हणून रात्र पडताच तिने तो छोटा ओढा शोधला आणि लव्हाळ्यांमधून वळवळत वाट काढली. ती रुंद, थंडगार नदीत पोहत गेली, झुकलेल्या झाडाखाली एक शांत डोह शोधला आणि तिथे सुखरूप स्थिरावली.
इकडे तळ्यात रात्र हळूहळू सरली. पहाटे, ठरल्याप्रमाणे, कोळी परत आले. त्यांनी मोठं जाळं तळ्यावर पसरलं आणि पाण्यातून ओढलं, आणि जाळं प्रत्युत्पन्नमतीभोवती बंद झालं. डझनभर फडफडणाऱ्या माशांसोबत तिला हवेत उचललं गेलं, तेव्हा तिचं हृदय धडधडत होतं.
पण घाबरून न जाता तिने पटकन विचार केला. तिने आपलं अंग पूर्ण सैल सोडलं आणि पंख सपाट ठेवून शांत पडून राहिली, जणू ती हलण्याइतकीही थकली आहे. जाळं रिकामं करणाऱ्या कोळ्याने तिला उचलून पाहिलं. "हा काही कामाचा नाही," तो कुरकुरला, आणि त्याने तिला पाण्याकडे फेकून दिलं.
पाण्यात डुबुक पडताच प्रत्युत्पन्नमतीने शेपटी झटकली आणि मऊ चिखलात खोल बुडी मारली, जिथे तिला कोणीच शोधू शकलं नसतं. ती सुरक्षित होती. पण यद्भविष्य "जे व्हायचं ते होईल," असं म्हणत आपल्या आवडत्या उबदार जागी झोपूनच राहिला. जाळ्याने त्याला इतर माशांसोबत त्याच्या आवडत्या तळ्यापासून दूर नेलं.
कोळी गेल्यावर तळं पुन्हा शांत झालं. प्रत्युत्पन्नमती नदीतल्या आपल्या मैत्रिणीचा विचार करत चिखलात धीराने थांबली. पुढचा पाऊस आला आणि ओढा भरून वाहू लागला, तेव्हा ती शेवटी त्यातून खाली पोहत गेली. तिला झाडाखालच्या शांत डोहात अनागतविधाता सापडली, आणि त्या दोघी मैत्रिणी एकमेकींभोवती हळूहळू, आनंदाने गोल गोल पोहू लागल्या.
"तू आधीच योजना केलीस, याचा मला आनंद आहे." प्रत्युत्पन्नमती म्हणाली. "आणि तू पटकन विचार केलास, याचा मला आनंद आहे," अनागतविधाता म्हणाली. दोघींनाही कळलं होतं की शहाणपणाचे दोन प्रकार असतात. जे येताना दिसतंय त्याची तयारी करणं चांगलं, आणि काही अचानक घडलं तर डोकं शांत ठेवणं चांगलं. फक्त वाट पाहणं आणि आशा करणं पुरेसं नसतं.
संध्याकाळ झाली, नदी त्यांच्याजवळून पानं हळुवार वाहून नेत होती. रुपेरी मासोळी आणि निळी मासोळी थंड, संथ पाण्यात शेजारी शेजारी विसावल्या, आणि झाडांवरून चंद्र हळूच वर आला.
बाळा, आम्ही तुझ्यासाठी काळजीपूर्वक तयारी करत आहोत, आणि अचानक काही आलं तरी आम्ही डोकं शांत ठेवू आणि आपली वाट शोधू.
पंचतंत्र मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले
स्रोत: हितोपदेश · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
तीन माशांची ही कथा पंचतंत्राच्या पहिल्या तंत्रात आणि हितोपदेशातही येते, आणि त्यांची संस्कृत नावंच धडा सांगतात: अनागतविधाता, जी आधी योजना करते; प्रत्युत्पन्नमती, जी त्या क्षणी पटकन विचार करते; आणि यद्भविष्य, जो म्हणतो जे व्हायचं ते होईल. भारतीय घरांत आणि शाळांत सर्वाधिक सांगितल्या जाणाऱ्या कथांपैकी ही एक आहे, आणि दूरदृष्टीबद्दलच्या म्हणीसारखी ती वापरली जाते. हे पुनर्कथन हलक्या हाताने सांगितलं आहे आणि पावसानंतर दोन मैत्रिणी पुन्हा भेटतात, एकमेकींच्या गुणांबद्दल आनंदी होतात, इथे संपतं. गर्भारपणात ही कथा विचारपूर्वक तयारी आणि प्रसंगावधान यांचा समतोल साधण्याची शांत आठवण आहे.
बाळासोबत विचार करा
आव्हानांकडे तुम्ही कसं पाहता याचा विचार करा. तुम्ही आधी योजना करणाऱ्या आहात, वेळेवर उपाय शोधणाऱ्या आहात, की नशिबावर विश्वास ठेवणाऱ्या? बाळंतपणाची तयारी करताना या तिन्हींचा समतोल कसा साधता येईल?
संकल्प: मी खंबीर आहे. कोणत्याही आव्हानातून मार्ग काढण्याचं शहाणपण आणि प्रसंगावधान माझ्याकडे आहे.
आशीर्वाद: तुला तयारी करण्याचं शहाणपण, वाट पाहण्याचा धीर आणि कोणताही अडथळा पार करण्याची ताकद लाभो.
पात्रे
- अनागतविधाता
- — नेहमी आधी योजना करणारी मासोळी.
- प्रत्युत्पन्नमती
- — पटकन विचार करणारी मासोळी.
- यद्भविष्य
- — "जे व्हायचं ते होईल," असं म्हणणारा झोपाळू मासा.
बोध
आधी विचार केल्याने आपण सुरक्षित राहतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू विचारी आणि शहाणा हो, प्रत्येक नव्या दिवसासाठी तयार राहा.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
तुला कोणत्या माशासारखं व्हायला आवडेल, आणि का?
स्रोत: पंचतंत्र, पहिला तंत्र (तीन मासे); हितोपदेशातही
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 39व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
तीन मासे आणि पाण्याचं शहाणपण ही गोष्ट काय शिकवते?
पंचतंत्रातली तीन माशांची गोष्ट सांगते की दूरदृष्टी आणि प्रसंगावधान दोन्ही महत्त्वाचे आहेत, आणि फक्त आशा करत बसणं पुरेसं नसतं. शेवटच्या आठवड्यांत अनेक पालकांना ही गोष्ट शांतपणे तयारी करण्याची आणि अचानक येणाऱ्या गोष्टी हाताळण्यासाठी स्वतःवर विश्वास ठेवण्याची हळुवार आठवण वाटते. आईच्या मनःशांतीवरील…
तीन मासे आणि पाण्याचं शहाणपण गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 39 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.