Jataka · दिवस 271 · आठवडा 39
बुद्ध आणि गढूळ ओढा
बुद्ध आनंदला पाणी आणायला सांगतात, पण गाड्यांनी ओढा गढूळ केला आहे. आनंद परत जातो आणि पाणी ढवळण्याऐवजी फक्त बसून वाट पाहतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: आपण शांत बसून मनाला स्थिरावू दिलं, की गढूळ मन स्वच्छ होतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- बुद्ध, आनंद
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 271 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 39 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 39: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- बुद्ध आणि गढूळ ओढा
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
जन्माआधीच्या शेवटच्या आठवड्यांत काळज्या चिखलासारख्या ढवळून निघू शकतात. बुद्धांचा हा सौम्य धडा तुम्हाला बसायला, श्वास घ्यायला आणि मन पुन्हा स्वच्छपणे स्थिरावू द्यायला आमंत्रण देतो.
मी फक्त वाट पाहिली, आणि ते आपोआप निवळलं.
आनंद हा बुद्धांचा चुलतभाऊ आणि सर्वात जवळचा मित्र होता. तो एक सौम्य भिक्षू होता, त्याचा चेहरा प्रेमळ होता आणि त्याचं मन धीराने ऐकणारं होतं. शांतीचे महान गुरू बुद्ध साधं भगवं वस्त्र घालायचे आणि नेहमी शांतपणे चालायचे, आणि आनंद सगळीकडे त्यांच्या सोबत चालायचा. फार पूर्वी, उत्तर भारतात, एका उष्ण दुपारी ते दोघं एका गावाहून दुसऱ्या गावाला जात होते. रस्ता धुळीने भरलेला होता, आणि डोक्यावर ऊन कडक होतं.
खूप तास चालल्यानंतर ते एका मोठ्या सावलीच्या झाडाखाली विश्रांतीसाठी थांबले. बुद्ध थंड गवतावर बसले आणि क्षणभर डोळे मिटले. "आनंद," ते हळूच म्हणाले, "मला तहान लागली आहे. थोड्या मागे आपण एक छोटा ओढा ओलांडला. मला प्यायला थोडं पाणी आणशील का?" आनंदने लगेच मान डोलावली, बुद्धांचा मातीचा वाडगा उचलला आणि रस्त्याने मागे चालू लागला.
लवकरच तो ओढ्यापाशी पोहोचला. पण तो पोहोचला तेव्हाच बैलगाड्यांची एक रांग खडखडत आली. मोठे पांढरे बैल पाण्यातून सरळ छपछप करत गेले, आणि जड लाकडी चाकांनी ओढ्याचा तळ ढवळून काढला. सगळीकडे चिखल गरगरू लागला. शेवटची गाडी गेली तेव्हा स्वच्छ ओढा दाट, तपकिरी झाला होता, पानांनी आणि वाळूने भरला होता.
आनंदने गढूळ पाण्याकडे पाहिलं आणि कपाळाला आठ्या घातल्या. "हे पाणी मी बुद्धांना देऊ शकत नाही," त्याला वाटलं. तो रिकामा वाडगा घेऊन झाडाकडे परत आला. "गुरुदेव," तो म्हणाला, "गाड्यांनी ओढा गढूळ केला आहे. थोडं पुढे एक नदी आहे. मी तिकडे जाऊ का?" बुद्ध हळुवार हसले. "नको, आनंद," ते म्हणाले. "त्याच ओढ्याकडे परत जा."
आनंद गोंधळला, पण त्याचा गुरूंवर पूर्ण विश्वास होता. म्हणून तो पुन्हा ओढ्याकडे गेला. पाणी अजूनही थोडं गढूळ होतं, चिखलाचे भोवरे दिसत होते. तो पाण्यात उतरून हाताने चिखल बाजूला ढकलायला, पाणी ढवळायला निघाला होता. मग तो थांबला. "कदाचित मी फक्त वाट पाहावी," त्याला वाटलं, आणि तो काठावरच्या एका दगडावर शांतपणे बसला.
तो अगदी स्थिर बसून पाहत राहिला. हळूहळू ओढ्यात एक सौम्य बदल होऊ लागला. वाळू आणि चिखल हळूहळू तळाशी बसले. पानं प्रवाहासोबत वाहून गेली. पाणी अधिकाधिक हलकं होत गेलं, आणि शेवटी ते पुन्हा स्वच्छ आणि चमकदार झालं. आनंदला तळाशी चमकणारे छोटे गोल खडे आणि इकडेतिकडे सुळकन फिरणारे छोटे रुपेरी मासे दिसू लागले.
आनंद हसला. त्याने थंड, स्वच्छ पाण्यात वाडगा बुडवला आणि तो काळजीपूर्वक बुद्धांकडे घेऊन आला. "गुरुदेव," तो म्हणाला, "आता पाणी स्वच्छ झालं आहे. मी काहीच केलं नाही. मी फक्त वाट पाहिली, आणि ते आपोआप निवळलं." बुद्धांनी वाडगा घेतला, हळूहळू पाणी प्यायले, आणि डोळ्यांत शांत भाव ठेवून मान डोलावली.
"आनंद," बुद्ध म्हणाले, "आपलं मन अगदी त्या ओढ्यासारखं असतं. काहीतरी आपल्याला अस्वस्थ करतं, तेव्हा आपले विचार गढूळ होतात, गाड्या गेल्यानंतरच्या पाण्यासारखे. आपण ढवळलं आणि छपछप केलं, तर ते आणखीच गढूळ होतं. पण आपण शांत बसलो आणि त्याला तसंच राहू दिलं, की चिखल आपोआप खाली बसतो, आणि आपलं मन पुन्हा स्वच्छ होतं."
आनंदने या शब्दांवर खूप वेळ विचार केला. त्याला आठवलं की तो हाताने पाणी ढवळणारच होता, आणि वाट पाहणं किती जास्त उपयोगी ठरलं. त्या दिवसापासून, जेव्हा जेव्हा त्याला काळजी वाटायची किंवा तो अस्वस्थ व्हायचा, तेव्हा तो शांत बसून श्वास घ्यायचा. तो तो छोटा ओढा डोळ्यांसमोर आणायचा, हळूहळू खाली बसणारा चिखल आणि स्वच्छ पाण्यातून चमकणारे खडे.
सूर्य आणखी खाली गेला, आणि मोठ्या झाडाची पानं थंड वाऱ्याने सळसळू लागली. संध्याकाळच्या प्रकाशात बुद्ध आणि आनंद शांत, निःशब्द एकत्र बसले. जवळच तो छोटा ओढा स्वच्छ, चमकदार वाहत होता, आपल्या दगडांवरून हळूच कुजबुजत होता.
बाळा, जेव्हा जेव्हा तुझं मन गढूळ वाटेल, तेव्हा तू शांत विसावा घे आणि वाट पाहा, आणि तुझं मन त्या छोट्या ओढ्यासारखं स्वच्छ आणि शांत होवो.
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
गढूळ ओढ्याची ही गोष्ट व्यापक बौद्ध उपदेश परंपरेतली आहे, आणि ढवळलेलं मन तसंच सोडलं की कसं स्थिरावतं हे समजावण्यासाठी ध्यानाच्या प्रवचनांत ती अनेकदा सांगितली जाते. तिच्यात आनंद आहे, बुद्धांचा चुलतभाऊ आणि निष्ठावान सेवक, जो आपल्या सौम्य, धीराच्या स्वभावासाठी ओळखला जातो. अनेक उपदेशकथांत धडा शब्दांतून येतो, पण इथे आनंद तो स्वतः शोधतो: तो हाताने पाणी ढवळणारच असतो, मग थांबतो, एका दगडावर बसतो आणि खडे व छोटे रुपेरी मासे दिसेपर्यंत चिखल खाली बसताना पाहतो. त्यानंतरच बुद्ध घडलेल्या गोष्टीला नाव देतात. निवळणाऱ्या पाण्याच्या प्रतिमेमुळे ही कथा गर्भारपणात, जेव्हा काळज्या गढूळ वाटतात, तेव्हा अतिशय शांत करणारी सोबत ठरते.
बौद्ध जगभरातले गुरू अशा प्रतिमा वापरतात. धम्मपद शहाण्या माणसाची तुलना खोल, स्वच्छ आणि स्थिर सरोवराशी करतं, आणि थायलंडमधले वनगुरू अजान चा मनाला एका स्थिर वनतळ्यासारखं म्हणायचे, जिथे अद्भुत प्राणी पाणी प्यायला येतात. बिहारमधलं बोधगया, जिथे बोधिवृक्षाखाली बुद्धांना ज्ञान झालं, आणि वाराणसीजवळचं सारनाथ, जिथे त्यांनी पहिला उपदेश दिला, इथे आशियाभरातून यात्रेकरू येतात, आणि वैशाख पौर्णिमा म्हणजे बुद्ध पौर्णिमा त्यांचं जीवन साजरं करते. अनेक भारतीय घरांत बसलेल्या बुद्धांची छोटी मूर्ती फक्त शांततेची आठवण म्हणून ठेवली जाते. गर्भवती आईसाठी ही प्रतिमा विसावा देणारी आहे: विचारांना आपोआप स्थिरावू द्या, आणि स्पष्टता परत येते.
बाळासोबत विचार करा
तुमचे विचार गढूळ वाटतात तेव्हा ते स्थिरावायला कशाची मदत होते? आत्ता काही श्वासांसाठी ते करून पाहा.
संकल्प: मी शांत विसावा घेते, आणि माझ्या बाळासाठी माझं मन स्वच्छ आणि शांत स्थिरावतं.
पात्रे
- बुद्ध
- — एका साध्या ओढ्यातून शिकवणारे सौम्य गुरू.
- आनंद
- — वाट पाहायला शिकणारा बुद्धांचा धीराचा मित्र.
बोध
आपण शांत बसून मनाला स्थिरावू दिलं, की गढूळ मन स्वच्छ होतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, जेव्हा जेव्हा तुझं मन गढूळ वाटेल, तेव्हा ते स्वच्छ आणि शांत होईपर्यंत माझ्यासोबत शांत विसावा घे.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
गढूळ पाणी पुन्हा स्वच्छ कशामुळे झालं?
स्रोत: बौद्ध परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 39व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- वादळाची भेट · दिवस 22
तेच मूल्य
परंपरा सांगते की कृष्ण आणि सुदाम्याची मैत्री आश्रमातल्या दिवसांत छोट्या छोट्या दयाळू कृतींवर आणि सहज माफ करण्यावर उभी राहिली. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की आईभोवतीची उबदार, क्षमाशील नाती तिला अधिक सुरक्षित आणि कमी ताणलेले वाटायला मदत करू शकतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बुद्ध आणि गढूळ ओढा ही गोष्ट काय शिकवते?
जन्माआधीच्या शेवटच्या आठवड्यांत काळज्या चिखलासारख्या ढवळून निघू शकतात. बुद्धांचा हा सौम्य धडा तुम्हाला बसायला, श्वास घ्यायला आणि मन पुन्हा स्वच्छपणे स्थिरावू द्यायला आमंत्रण देतो.
बुद्ध आणि गढूळ ओढा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 39 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.