Folk Tale · दिवस 41 · आठवडा 6
मिठासारखं प्रेम
एक राजा आपल्या मुलींना विचारतात की त्यांचं त्यांच्यावर किती प्रेम आहे. धाकटी लावण्या म्हणते, मिठासारखं, आणि राजाला वाईट वाटतं.
गोष्टीचे तात्पर्य: मीठ आणि खरं प्रेम यांसारख्या सगळ्यात साध्या गोष्टीच सगळ्यात महत्त्वाच्या असतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- राजकन्या लावण्या, म्हातारे राजा, अम्माजी
- मूळ ग्रंथ
- भारतभर प्रचलित लोककथा ('मिठासारखं प्रेम'), मौखिक परंपरा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 41 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 6 · ७ पैकी दिवस 6
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 6: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- मिठासारखं प्रेम
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
भारतीय लोकपरंपरेत ही गोष्ट अनेक प्रदेशांत लाडकी आहे, कारण ती मोठ्या शब्दांपेक्षा रोजच्या प्रेमाचा मान राखते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की चांगल्या साध्या जेवणासारखे छोटे, नेहमीचे रोजचे दिलासे कधीतरी मिळणाऱ्या मोठ्या मेजवान्यांपेक्षा आईच्या स्वास्थ्यासाठी जास्त महत्त्वाचे ठरू शकतात.
बाळा, तू माझ्यावर फक्त खास दिवशी नाही, तर प्रत्येक साध्या क्षणी प्रेम करतेस.
राजवाड्यात नुकतेच दिवे लागले होते, तेव्हा म्हाताऱ्या राजाने आपल्या तिन्ही मुलींना आपल्याभोवती गालिच्यावर बसायला बोलावलं.
त्यांचं राज्य हिरव्यागार शेतांचं आणि गजबजलेल्या बाजारांचं होतं. राजा खूप प्रेमळ आणि आनंदी स्वभावाचे होते. त्या संध्याकाळी त्यांना थोडी गंमत करावीशी वाटली.
"सांगा बरं माझ्या लाडक्यांनो," डोळे मिचकावत ते म्हणाले, "तुमचं तुमच्या बाबांवर किती प्रेम आहे?"
थोरल्या राजकन्येने टाळ्या वाजवल्या. "बाबा, माझं तुमच्यावर साखरेसारखं प्रेम आहे! अगदी गोड गोड."
राजा हसले. "साखरेसारखं! किती छान."
दुसऱ्या राजकन्येने क्षणभर विचार केला. "बाबा, माझं तुमच्यावर मधासारखं प्रेम आहे. सोनेरी आणि भरभरून."
"मधासारखं!" राजा खुलून म्हणाले. "सुंदर."
मग ते सगळ्यात धाकट्या मुलीकडे, लावण्याकडे वळले. ती शांत आणि विचारी होती. तिचा बराचसा वेळ राजवाड्याच्या स्वयंपाकघरात जायचा, जिथे ती म्हाताऱ्या आचारीण अम्माजींकडून स्वयंपाक शिकायची.
लावण्या हसली. "बाबा, माझं तुमच्यावर मिठासारखं प्रेम आहे."
खोलीत एकदम शांतता पसरली. राजाचं हसू मावळलं.
"मिठासारखं?" ते म्हणाले. "मीठ तर अगदी रोजचं. ते प्रत्येक स्वयंपाकघरात असतं. चार पैशांना मिळतं. मी तुझ्यासाठी एवढाच आहे का?"
लावण्याने वाद घातला नाही. "बाबा, मला खरंच मीठच म्हणायचं आहे," ती हळुवारपणे म्हणाली. मग ती नमस्कार करून बागेत गेली आणि आंब्याच्या झाडाखाली बसून विचार करू लागली.
राजा गोंधळले, आणि त्यांना थोडं वाईटही वाटलं. कपाळाला आठ्या घालूनच ते झोपायला गेले.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी लावण्या स्वयंपाकघरात गेली. अम्माजी डाळीचं मोठं पातेलं ढवळत होत्या.
"अम्माजी," लावण्या म्हणाली, "पुढच्या आठवड्यात बाबांच्या वाढदिवसाच्या मेजवानीला मी मदत करू का?"
अम्माजींनी तिच्याकडे मायेने पाहिलं. "मिठाबद्दल मी ऐकलं," त्या म्हणाल्या. "काही योजना आहे का तुझ्या मनात?"
लावण्याने जवळ वाकून त्यांना कानात सांगितलं. अम्माजींचे डोळे हसू लागले.
वाढदिवस आला. मोठा दिवाणखाना झेंडूच्या फुलांनी आणि आंब्याच्या पानांनी सजवला होता. दूरदूरहून पाहुणे आले. राजा मेजाच्या टोकाला बसले, आणि सेवक एकामागून एक पदार्थ आणू लागले.
सोनेरी डाळ होती. कुरकुरीत भजी होती. भात, मऊ पनीर आणि मसालेदार बटाटे होते. सगळं दिसायला सुंदर होतं. सगळ्याचा सुगंध छान येत होता.
राजाने डाळीचा एक घास घेतला. ते चावायचे थांबले. त्यांनी एक भजं खाऊन पाहिलं. पुन्हा थांबले. त्यांनी भात, पनीर, बटाटे सगळं चाखून पाहिलं.
सगळं बेचव होतं. सगळं फिकं होतं. कुठल्याच पदार्थात मिठाचा एक कणही नव्हता.
पाहुण्यांनी नम्रपणे एकमेकांकडे पाहिलं आणि ताटातलं अन्न इकडेतिकडे सरकवलं. राजाने चमचा खाली ठेवला.
"अम्माजी," त्यांनी हाक मारली, "आज जेवणाला झालंय तरी काय?"
अम्माजी उत्तर देणार इतक्यात लावण्या पुढे आली. तिच्या हातात मिठाची एक छोटी चांदीची वाटी होती. तिने ती हळूच वडिलांच्या ताटाजवळ ठेवली.
"बाबा," ती म्हणाली, "आजच्या जेवणात मीठ सोडून सगळं आहे. आता कळलं का मला काय म्हणायचं होतं?"
राजाने त्या छोट्या वाटीकडे पाहिलं. त्यांनी चिमूटभर मीठ डाळीवर भुरभुरलं आणि चव घेतली. क्षणात सगळ्या चवी जाग्या झाल्या. डाळ ऊबदार आणि चविष्ट लागली. सगळं जेवणच जिवंत झालं.
राजा बराच वेळ शांत बसले. मग त्यांचे डोळे आनंदाश्रूंनी भरून आले.
"साखर आणि मध म्हणजे छान मेजवानी," ते सावकाश म्हणाले. "पण त्या आपल्याला कधीतरीच मिळतात. मीठ मात्र प्रत्येक गोष्टीत असतं, प्रत्येक जेवणात, रोज. त्याशिवाय कशालाच चव येत नाही. बाळा, तू माझ्यावर फक्त खास दिवशी नाही, तर प्रत्येक साध्या क्षणी प्रेम करतेस."
त्यांनी हात पसरले, आणि लावण्या धावत त्यांच्या कुशीत शिरली. तिच्या बहिणींनी दोघांना मिठी मारली. दारात उभ्या अम्माजी हसल्या. मग आचारी नीट मीठ घातलेले ताजे पदार्थ घेऊन लगबगीने आले, आणि सगळा दिवाणखाना आनंदाने दुमदुमला.
राज्यात कधीच झाली नव्हती अशी ती सर्वात छान वाढदिवसाची मेजवानी ठरली.
ही गोष्ट भारतभर सांगितली जाते, बंगालमध्ये, काश्मीरमध्ये, पंजाबमध्ये आणि दक्षिणेतही, वेगवेगळी नावं आणि वेगवेगळे राजे घेऊन. पण मीठ मात्र नेहमी तेच असतं.
त्या दिवसापासून राजा प्रत्येक जेवणाला आपल्या ताटाजवळ मिठाची एक छोटी चांदीची वाटी ठेवू लागले. ती दिसली की त्यांना आठवायचं, सगळ्यात खोल प्रेम बहुतेक वेळा सगळ्यात शांत असतं. ते मोठ्याने ओरडत नाही. ते फक्त रोज सोबत असतं आणि सगळं अधिक छान करतं.
त्या रात्री पाहुणे गेल्यानंतर राजा लांबलचक मेजाजवळ एकटेच बसले. त्यांनी चांदीच्या छोट्या वाटीतून चिमूटभर मीठ घेतलं, जिभेवर ठेवलं आणि ते हसले.
बाळा, तुझ्यावरही मिठासारखंच प्रेम आहे, प्रत्येक रोजच्या दिवसाच्या प्रत्येक साध्या क्षणी.
लोककथा मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
'मिठासारखं प्रेम' ही भारतभर अनेक भाषांमध्ये सांगितली जाणारी लोककथा आहे, आणि तिच्या जवळच्या बहिणी दूरदेशीही सापडतात, इंग्रजी 'कॅप ओ' रशेस'मध्ये आणि शेक्सपियरच्या किंग लिअरच्या सुरुवातीला. बहुतेक रूपांत धाकट्या मुलीला दुःखाने घर सोडावं लागतं; ही हळुवार भारतीय स्वयंपाकघरातली गोष्ट तिला घरीच ठेवते, जिथे ती म्हाताऱ्या अम्माजींसोबत शांतपणे डाळ, भजी आणि पनीरच्या वाढदिवसाच्या मेजवानीची योजना आखते, प्रत्येक पदार्थ मिठाशिवाय. स्वतःच्याच ताटावर राजाला झालेली ही जाणीव, आणि नंतर कायम ताटाजवळ ठेवलेली चांदीची वाटी, हा धडा सांगण्याऐवजी अनुभवायला लावतात. गर्भारपणात ही गोष्ट आठवण करून देते की सगळ्यात खोल प्रेम रोजच्या साध्या क्षणांत सापडतं.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या आयुष्यातला असा कोणता एक साधा, रोजचा प्रेमळपणा आहे, जो नसला तर तुम्हाला खरंच उणीव भासेल?
संकल्प: माझं रोजचं प्रेम खोल आणि खरं आहे, आणि ते माझ्या बाळाच्या संपूर्ण जगाला चव देतं.
आशीर्वाद: तुमच्या साध्या, रोजच्या प्रेमळ कृतींचं मोठं मोल तुम्हाला उमजो, आणि तुमचं मन सदैव शांत राहो.
पात्रे
- राजकन्या लावण्या
- — एक समजूतदार मुलगी, जिचं प्रेम साधं आणि खरं आहे.
- म्हातारे राजा
- — एक प्रेमळ वडील, जे समजून घ्यायला शिकतात.
- अम्माजी
- — लावण्याला मदत करणाऱ्या मायाळू म्हाताऱ्या आचारीण.
बोध
मीठ आणि खरं प्रेम यांसारख्या सगळ्यात साध्या गोष्टीच सगळ्यात महत्त्वाच्या असतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू माझ्यासाठी मिठासारखं आहेस: तू प्रत्येक दिवस चवीने भरून टाकतोस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
लावण्या का म्हणाली की तिचं वडिलांवर मिठासारखं प्रेम आहे?
स्रोत: भारतभर प्रचलित लोककथा ('मिठासारखं प्रेम'), मौखिक परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 6व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मिठासारखं प्रेम ही गोष्ट काय शिकवते?
भारतीय लोकपरंपरेत ही गोष्ट अनेक प्रदेशांत लाडकी आहे, कारण ती मोठ्या शब्दांपेक्षा रोजच्या प्रेमाचा मान राखते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की चांगल्या साध्या जेवणासारखे छोटे, नेहमीचे रोजचे दिलासे कधीतरी मिळणाऱ्या मोठ्या मेजवान्यांपेक्षा आईच्या स्वास्थ्यासाठी जास्त महत्त्वाचे ठरू शकतात.
मिठासारखं प्रेम गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 6 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.