Jataka · दिवस 67 · आठवडा 10
शहाणा हरीण लक्खण
एक म्हातारा हरीणराजा आपल्या मुलांना, लक्खण आणि काळ यांना, डोंगरांवर नेण्यासाठी प्रत्येकी पाचशे हरणं देतो. काळ दिवसा गावांजवळून घाईने जातो, आणि त्याचा कळप पांगतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: वेग म्हणजे शहाणपण नव्हे; चांगला नेता सगळ्यांना एकत्र घरी आणतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- लक्खण, काळ, म्हातारा हरीणराजा
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 67 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 10 · ७ पैकी दिवस 4
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 10: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- शहाणा हरीण लक्खण
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
जपून, धीराने केलेलं नेतृत्व सगळ्यांना सुरक्षित ठेवतं, हे दाखवण्यासाठी बुद्धांनी लक्खण जातक सांगितलं. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की घाई करण्याऐवजी हळू होऊन शांतपणे नियोजन केल्याने संपूर्ण कुटुंबाचा ताण कमी होऊ शकतो.
"आपण आधी पोहोचण्याचा प्रयत्न करत नाही आहोत. आपण सगळे एकत्र पोहोचण्याचा प्रयत्न करत आहोत."
लक्खण, सौम्य डोळ्यांचा आणि सोनेरी अंगावर उजळ खुणा असलेला एक तरुण हरीण, राजगृह नगराजवळच्या जंगलातल्या एका मोकळ्या जागेत आपल्या भावाशेजारी उभा होता. खूप वर्षांपूर्वीची ती एक गार सकाळ होती, आणि त्यांचे म्हातारे वडील, हरणांचे राजा, दोघांकडे अगदी लक्षपूर्वक बघत होते.
म्हाताऱ्या हरीणराजाकडे हजार हरणांचा कळप होता. आता ते म्हातारे होत होते आणि त्यांना विश्रांती हवी होती. लक्खणच्या नावाचा अर्थ होता "चांगल्या खुणा असलेला." त्याच्या भावाचं नाव होतं काळ, म्हणजे "काळा," आणि तो चपळ आणि उतावळा होता.
"माझ्या मुलांनो," म्हातारे राजा म्हणाले, "मी थकलो आहे. आजपासून तुम्ही दोघं प्रत्येकी पाचशे हरणांचं नेतृत्व कराल."
दोन्ही तरुण हरणांनी मान झुकवली. मग प्रत्येकजण आपल्या अर्ध्या कळपाला घेऊन निघाला.
दरवर्षी, शेतातलं भात पिकू लागलं की हरणांसाठी एक कठीण काळ यायचा. मगधातल्या शेतकऱ्यांना आपली पिकं वाचवायची असायची, म्हणून ते सापळे लावायचे आणि शेतांच्या कडेने पहारा द्यायचे. त्या काळात गावांजवळ भटकणारी हरणं सहज पकडली जायची.
म्हणून दरवर्षी कापणीच्या वेळी हरणं शेतांजवळचं सखल जंगल सोडायची. ती चढून सुरक्षित डोंगरांवर जायची आणि कापणी संपेपर्यंत तिथेच थांबायची.
त्या वर्षी भात सोनेरी झालं तेव्हा म्हाताऱ्या राजाने पुन्हा आपल्या मुलांना बोलावलं. "कळपांना डोंगरांवर न्यायची वेळ झाली आहे," ते म्हणाले. "जपून जा."
काळ घाईत होता. "चला, सगळे!" त्याने आपल्या पाचशे हरणांना हाक मारली. "सगळ्यात जवळचा रस्ता थेट गावांजवळून जातो. माझ्या मागे या!"
म्हणून ते भर दुपारी शेतांजवळच्या मोकळ्या वाटांनी निघाले. काळ थांबून बघायला किंवा ऐकायला थांबला नाही. तो त्यांना शेतांजवळून आणि मोकळ्या कुरणांतून घेऊन गेला, सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळ, नेमकं तिथेच जिथे शेतकरी पहारा देत होते.
शेतकऱ्यांनी हरणं येताना पाहिली. ते ओरडत काठ्या आणि जाळी घेऊन धावत आले. हरणं घाबरली आणि सगळ्या दिशांना पांगली, आणि त्यांतली अनेक वाट चुकली. काळ डोंगरांवर पोहोचला तेव्हा त्याच्यासोबत फक्त थकलेल्या हरणांचा एक छोटासा गट उरला होता.
इकडे लक्खणने काहीतरी वेगळं केलं. "आपण घाई करणार नाही," तो आपल्या कळपाला म्हणाला. "आपण हळूहळू आणि जपून प्रवास करू, आणि फक्त सुरक्षित असेल तेव्हाच."
शेतकरी शेतात असताना दिवसा त्याने कळपाला नेलं नाही. उलट, सूर्य डोक्यावर असताना त्याने कळपाला जंगलाच्या सगळ्यात दाट भागात शांतपणे विश्रांती घेऊ दिली. त्याने गावांचे आवाज ऐकले आणि वाऱ्याचा वास घेतला. लोक कुठे जातात आणि कुठे जात नाहीत, हे त्याने नीट पाहिलं.
मग, रात्र झाली, गावं अंधारली आणि शेतकरी झोपले, तेव्हा लक्खण उठला. "आता," तो हळूच म्हणाला. "जवळ जवळ राहा. शांतपणे चाला. माझ्या मागे या."
तो त्यांना मोकळ्या शेतांपासून दूर, लपलेल्या वाटांनी घेऊन गेला. एखादं गाव जवळ आलं की तो थांबायचा आणि पुढे जाण्याआधी कान देऊन ऐकायचा. पहाट होऊ लागली की तो एखादी दाट, सुरक्षित झुडपं शोधायचा आणि पुढच्या रात्रीपर्यंत त्यांना पुन्हा विश्रांती घेऊ द्यायचा.
काही लहान हरणं अधीर झाली. "आपण इतक्या हळू का चाललो आहोत?" एका पाडसाने विचारलं. "काळचा कळप तर एव्हाना डोंगरांवर पोहोचलाही असेल!"
"वेग म्हणजे शहाणपण नव्हे, बाळा," लक्खण हळुवारपणे म्हणाला. "आपण आधी पोहोचण्याचा प्रयत्न करत नाही आहोत. आपण सगळे एकत्र पोहोचण्याचा प्रयत्न करत आहोत."
रात्रीमागून रात्र ते असेच प्रवास करत राहिले, हळूहळू, शांतपणे आणि जपून. शेवटी ते सुरक्षित हिरव्या डोंगरांवर पोहोचले तेव्हा लक्खणने मागे वळून मोजलं. पाचशे हरणं. एकूण एक.
म्हातारे हरीणराजा त्यांची वाट बघत होते. त्यांनी काळला फक्त काही थकलेल्या सोबत्यांसह येताना पाहिलं होतं. आता त्यांनी लक्खणला झाडांमधून शांत आणि स्थिरपणे बाहेर येताना पाहिलं, त्याच्या मागे त्याचा अख्खा कळप होता, एकही हरीण कमी नव्हतं.
म्हाताऱ्या राजाचे डोळे चमकले. "बघा," ते डोंगरउतारावर जमलेल्या सगळ्या हरणांना म्हणाले. "हा बघा लक्खण येतोय, आपल्या सगळ्या मित्रांना सोबत घेऊन. जो शहाणा नेता ऐकतो, वाट बघतो आणि इतरांचा विचार करतो, तो सगळ्यांना सुखरूप घरी आणतो."
नंतर, कापणी संपल्यावर, हरणं पुन्हा डोंगरांवरून खाली आली. या वेळी, सगळ्या हजार हरणांनी लक्खणच्या मागे जायचं ठरवलं.
त्या रात्री, उंच हिरव्या डोंगरउतारावर, पाचशे हरणं ताऱ्यांखाली मऊ गवतात एकत्र पहुडली. लक्खण थोडा बाजूला उभा राहून शेवटचं एकदा जंगलाचा आवाज ऐकत होता. मग तोही खाली बसला, आणि त्याच्या भोवती त्याचा कळप हळूहळू श्वास घेत होता.
आपल्याला घाई नाही, माझ्या बाळा; आपल्याला फक्त एकत्र पोहोचायचं आहे, आणि आम्ही प्रेमाने तुझी वाट बघू.
जातक मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
पाली जातक संग्रहातल्या सुरुवातीच्या कथांपैकी एक असलेलं लक्खण जातक, लक्खण आणि काळ या दोन भाऊ हरणांची गोष्ट सांगतं, ज्यांना कापणीच्या वेळी सुरक्षित डोंगरांवर नेण्यासाठी प्रत्येकी पाचशे हरणं दिली जातात. जातक लक्खणला बोधिसत्त्व मानतं, आणि ही कथा विचारपूर्वक नेतृत्वाचा धडा म्हणून फार पूर्वीपासून सांगितली जाते. तिची खास रचना म्हणजे एक साधी तुलना: एक भाऊ भर दिवसा गावांजवळून घाईने जातो, तर दुसरा दिवसा विश्रांती घेतो, प्रत्येक गावाजवळ थांबून ऐकतो आणि रात्री लपलेल्या वाटांनी प्रवास करतो. आधी नव्हे तर एकत्र पोहोचणं हे ध्येय आहे, हे लक्खणचे शब्द कथेचा संदेश सांगतात. होणाऱ्या आईसाठी ही एक शांत करणारी ग्वाही आहे की संथ, जपून टाकलेली पावलं सगळ्यांना सुखरूप घरी आणतात.
बाळासोबत विचार करा
कुठे थोडं हळू झाल्याने तुम्ही स्वतःची आणि भोवतालच्या लोकांची जास्त चांगली काळजी घेऊ शकाल?
संकल्प: मी शांत, जपून पावलं टाकते. माझं बाळ आणि मी एकत्र पोहोचू.
आशीर्वाद: तुमच्या सगळ्या प्रियजनांना जवळ घेऊन, आजचा दिवस तुम्ही शांतपणे आणि जपून पार करा.
पात्रे
- लक्खण
- — ऐकणारा आणि सगळ्यांचा विचार करणारा एक धीराचा नेता.
- काळ
- — फार घाईत असलेला त्याचा भाऊ.
- म्हातारा हरीणराजा
- — जपून केलेल्या नेतृत्वाचं कौतुक करणारे शहाणे वडील.
बोध
वेग म्हणजे शहाणपण नव्हे; चांगला नेता सगळ्यांना एकत्र घरी आणतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, काहीच घाई नाही. आपण हळूहळू, एकत्र, प्रत्येक पावलावर सोबत जाऊ.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
लक्खणने किती हरणं डोंगरांवर आणली?
स्रोत: जातक कथा (लक्खण जातक)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 10व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शहाणा हरीण लक्खण ही गोष्ट काय शिकवते?
जपून, धीराने केलेलं नेतृत्व सगळ्यांना सुरक्षित ठेवतं, हे दाखवण्यासाठी बुद्धांनी लक्खण जातक सांगितलं. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की घाई करण्याऐवजी हळू होऊन शांतपणे नियोजन केल्याने संपूर्ण कुटुंबाचा ताण कमी होऊ शकतो.
शहाणा हरीण लक्खण गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 10 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.