Jataka · दिवस 135 · आठवडा 20
चिमणी आणि जोराचा वारा
तरुण टिक्का चिमणी आपलं घरटं सर्वात उंच झाडाच्या शेंड्यावर बांधते. एक शहाणा म्हातारा चिमणा सावध करतो की उंच जागी सर्वात जोराचा वारा असतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: जे हळुवार वाकतात आणि एकमेकांच्या जवळ राहतात, ते प्रत्येक वादळात खंबीर उभे राहतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- टिक्का, म्हातारा चिमणा
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 135 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 20 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 20: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- चिमणी आणि जोराचा वारा
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत बांबूला लवचिक ताकदीचं प्रतीक मानलं जातं, आणि जातककथा अनेकदा शहाणपणाने निवड करणाऱ्या छोट्या जीवांच्या माध्यमातून शिकवतात. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार स्थिर, आधार देणारं वातावरण आणि बदलांसोबत वाकण्याची क्षमता, या दोन्ही गोष्टी गरोदरपणात आरोग्य जपतात.
बांबू आपल्या कुटुंबासोबत जवळ जवळ वाढतो, आणि वारा आला की तो झुकतो. मग तो पुन्हा उभा राहतो.
टिक्का नावाची तरुण चिमणी उंच उंच उडत गेली, थेट जंगलातल्या सर्वात उंच झाडाच्या शेंड्यापर्यंत; ते टेकडीवर एकटंच उभं असलेलं एक भलंमोठं सावरीचं झाड होतं.
"इथे," सर्वात वरच्या फांदीवर बसत ती चिवचिवली. "इथून मला सारं जग दिसतं. माझं घरटं सगळ्यात सुंदर होईल!"
वसंत ऋतू होता, आणि टिक्का आपलं पहिलंवहिलं घरटं बांधत होती. तिने सुकं गवत, मऊ पिसं आणि कापसाचे पुंजके गोळा केले. ते गोल गोल विणत तिने एक नीटनेटकी छोटीशी वाटी तयार केली, जी सर्वात उंच फांदीच्या अगदी टोकावर डुलत होती. उन्हात ती अप्रतिम दिसत होती.
त्या जंगलात छातीवर मऊ राखाडी पिसं आणि चमकदार, प्रेमळ डोळे असलेला एक शहाणा म्हातारा चिमणा राहायचा. जातककथा सांगणारे म्हणतात की तो बोधिसत्त्व होता, जो पुढे एके दिवशी बुद्ध होणार होता. तरुण चिमण्या अनेकदा त्याच्याकडे सल्ला घ्यायला यायच्या.
तो टिक्काला भेटायला वर उडत आला. त्याने घरट्याकडे पाहिलं. आकाशाकडे पाहिलं. वाऱ्याच्या झुळकीत वाकणाऱ्या पातळ फांदीकडे पाहिलं.
"हे फार सुंदर बनवलं आहेस, टिक्का," तो म्हणाला. "तुझी चोच हुशार आहे आणि पाय धीराचे आहेत. पण ही त्यासाठी योग्य जागा आहे का, असा मला प्रश्न पडतो."
टिक्काने पिसं फुलवली. "का नाही? ही तर जंगलातली सर्वात उंच जागा आहे."
"हो," म्हातारा चिमणा म्हणाला. "आणि सर्वात उंच जागीच वारा सर्वात जोराचा असतो. लवकरच वादळांचा ऋतू येईल. घरट्याला फक्त सुंदर देखाव्याची जागा नको, तर आसरा असलेली, स्थिर जागा हवी."
टिक्काला ते ऐकायचं नव्हतं. "मी ठीक राहीन," ती म्हणाली.
म्हाताऱ्या चिमण्याने वाद घातला नाही. तो फक्त म्हणाला, "मी हवा असलो तर ओढ्याकाठच्या दाट बांबूत आहे," आणि उडून गेला. शहाणपण गरज पडेपर्यंत प्रेमाने वाट पाहतं.
काही दिवस हवा सौम्य होती. टिक्का आपल्या उंच घरट्यात बसून स्वतःला फार मोठी समजत होती.
मग एका संध्याकाळी आकाशाचा रंग गडद जांभळ्या फळासारखा झाला. झाडं सळसळू लागली, मग फुसफुसू लागली, मग गर्जू लागली. टेकडीवरून जोराचा वारा वाहू लागला. सावरीच्या झाडाचा शेंडा खूप डावीकडे झुलला, मग खूप उजवीकडे. टिक्काचं घरटं कलंडलं, तिरकं झालं. गवताचे तुकडे उडून गेले. धडधडत्या हृदयाने ती आपल्या छोट्या पायांनी घट्ट धरून राहिली.
एका मोठ्या झोतासरशी घरटं सुटून निघालं. टिक्का अगदी वेळेवर फडफडत वर उडाली, आणि रिकामं घरटं अंधारात गडगडत दूर गेलं. सुदैवाने तिने त्यात अजून अंडी घातली नव्हती.
ती खाली, जमिनीलगत, वेगाने उडत ओढ्यापाशी आणि दाट बांबूच्या बनापाशी पोहोचली. त्याचे उंच दांडे वाकत होते, डुलत होते. पण खाली, एकमेकांना लागून वाढलेल्या दांड्यांच्या मधे, वारा फारसा पोहोचत नव्हता.
"इकडे ये, बाळा," एक शांत आवाज आला. म्हातारा चिमणा आपल्या घरट्यात उबदार बसला होता, जिथे बरेचसे दांडे एकत्र येतात तिथे बांबूत खोलवर दडलेल्या. त्याने जागा करून दिली, आणि कुडकुडणारी टिक्का त्याच्या शेजारी अंग चोरून बसली.
रात्रभर वादळ गर्जत राहिलं. उंच बांबू खाली वाकले. पण ते मोडले नाहीत. ते डुलत राहिले, डुलत राहिले, आणि मग पुन्हा उभे राहिले. बनाच्या मधोमध म्हाताऱ्या चिमण्याचं घरटं झोपाळ्यासारखं हळुवार झुलत होतं.
"बांबू मोडत का नाही?" टिक्काने विचारलं.
"कारण तो वाकतो," म्हातारा चिमणा म्हणाला. "उंच झाड ताठ आणि एकटं उभं राहतं, आणि वारा त्याच्याशी लढतो. बांबू आपल्या कुटुंबासोबत जवळ जवळ वाढतो, आणि वारा आला की तो झुकतो. मग तो पुन्हा उभा राहतो. म्हणूनच मी इथे घरटं बांधतो."
वारा हळूहळू मंदावत असताना टिक्का त्यावर विचार करत राहिली. वाकणं म्हणजे मोडणं नव्हे.
सकाळी आकाश धुतल्यासारखं स्वच्छ आणि निळं होतं. सगळीकडे पानं पडली होती. सावरीच्या झाडाच्या बऱ्याच फांद्या तुटल्या होत्या. पण बांबूचं बन पावसाच्या थेंबांनी चमकत उंच आणि हिरवंगार उभं होतं.
"नवं घरटं बांधायला मला मदत कराल का?" टिक्काने विचारलं. "इथे, बांबूत, जिथे स्थिर आहे तिथे."
"आनंदाने," म्हातारा चिमणा म्हणाला.
दोघांनी मिळून गवत, पिसं आणि मऊ पुंजके गोळा केले. या वेळी टिक्काने एकमेकांना लागून वाढलेल्या दांड्यांमध्ये खालची, सगळ्या बाजूंनी आसरा असलेली जागा निवडली. तिने ते हळूहळू, काळजीपूर्वक विणलं. तिथून सुंदर देखावा दिसत नव्हता. पण ते उबदार, सुरक्षित आणि स्थिर होतं. घरट्याला सुंदर देखाव्यापेक्षा आसऱ्याची जास्त गरज असते.
काही आठवड्यांनी तिने त्यात तीन छोटी ठिपकेदार अंडी घातली. वाऱ्याच्या रात्री बांबू वाकायचा आणि उभा राहायचा, वाकायचा आणि उभा राहायचा, आणि घरटं हळुवार झुलायचं, आणि टिक्काला भीती वाटायची नाही.
आज रात्री बांबूच्या हृदयात तीन ठिपकेदार अंडी वाऱ्यावर झुलत, सुरक्षित विसावली आहेत. बाळा, तूही एका आसऱ्याच्या जागी उबदार निजला आहेस, प्रत्येक झुळकीत स्थिर जपलेला.
जातक मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
जातक परंपरेतून घेतलेली ही गोष्ट, जिथे बुद्ध आपल्या पूर्वजन्मात एका शहाण्या प्राण्याच्या रूपात दिसतात, भारत आणि बौद्ध आशियात सांगितल्या जाणाऱ्या चिमण्या आणि पक्ष्यांच्या अनेक बोधकथांपैकी एक आहे. तिचं वेगळेपण म्हणजे तिचा शांत, उपदेश न करणारा गुरू: म्हातारा चिमणा वाऱ्याच्या शेंड्याबद्दल एकदाच हळुवार इशारा देतो, वाद घालत नाही, आणि फक्त आपण कुठे सापडू ते सांगतो. वादळ येतं तेव्हा धडा बांबूकडूनच मिळतो, जो आपल्या जवळच्या दांड्यांच्या कुटुंबासोबत वाकतो आणि पुन्हा उभा राहतो. टिक्काच्या नव्या घरट्यातून भव्य देखावा दिसत नाही, पण ते उबदार आणि स्थिर वाटतं. आपल्या बाळासाठी घर तयार करणाऱ्या आईसाठी हे सुरक्षितता, लवचिकता आणि आसऱ्याचं एक सुखद चित्र आहे.
बाळासोबत विचार करा
माझ्या आयुष्यात कुठे मी वाऱ्यासमोर ताठ उभं राहण्याऐवजी बांबूसारखं थोडं वाकू शकेन?
संकल्प: मी माझ्या बाळासाठी आसरा देणारं, स्थिर घरटं आहे, आणि मी न मोडता वाकू शकते.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.
पात्रे
- टिक्का
- — दिखाव्यापेक्षा सुरक्षितता निवडायला शिकणारी एक अभिमानी तरुण चिमणी.
- म्हातारा चिमणा
- — बोधिसत्त्व, जो प्रेमाने सल्ला देतो आणि गरज पडल्यावर जागा करून देतो.
बोध
जे हळुवार वाकतात आणि एकमेकांच्या जवळ राहतात, ते प्रत्येक वादळात खंबीर उभे राहतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, आपलं घर तुझ्यासाठी नेहमी उबदार, सुरक्षित घरटं असेल. आपण मिळून बांबूसारखे वाकू आणि पुन्हा उभे राहू.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
वादळात बांबू का मोडला नाही?
स्रोत: जातककथा (बौद्ध परंपरा)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 20व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड · दिवस 184
अशीच गोष्ट
सुंसुमार जातकात परंपरा सांगते की भीतीच्या क्षणी शांत मन हेच सर्वात चांगलं संरक्षण आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्यापूर्वी एक सावकाश श्वास घेतल्याने ताणाखालीही आईला अधिक स्पष्ट विचार करायला मदत होऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
चिमणी आणि जोराचा वारा ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत बांबूला लवचिक ताकदीचं प्रतीक मानलं जातं, आणि जातककथा अनेकदा शहाणपणाने निवड करणाऱ्या छोट्या जीवांच्या माध्यमातून शिकवतात. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार स्थिर, आधार देणारं वातावरण आणि बदलांसोबत वाकण्याची क्षमता, या दोन्ही गोष्टी गरोदरपणात आरोग्य जपतात.
चिमणी आणि जोराचा वारा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 20 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.