Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 66 · आठवडा 10

अनसूयेची तीन बाळं

अत्री ऋषींची पत्नी अनसूया तिच्या चांगुलपणासाठी सगळीकडे ओळखली जाते. ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव साधूंच्या वेशात तिची परीक्षा घ्यायला येतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: निर्मळ मातृप्रेम हीच सगळ्यात मोठी शक्ती आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
अनसूया, ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव, अत्री ऋषी
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 66 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 10 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 10: बाळाची वाढ

परंपरेत अनसूयेला मातृप्रेमाचा आदर्श मानलं जातं, इतकं कोमल प्रेम की सगळ्यात महान देवही तिच्या सांभाळात बाळं झाले. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की कोमट पाण्याने आंघोळ, तेलाने मालिश आणि अंगाईगीतं यांसारख्या साध्या, मायेच्या सवयींमुळे अनेक कुटुंबांना जवळीक आणि स्थिरता वाटते.

"आत्ता, ती फक्त बाळं आहेत, ज्यांना प्रेमाची गरज आहे."

अनसूया आपल्या वनातल्या आश्रमाचं अंगण झाडत होती, तेवढ्यात दारात तीन उंच साधू येऊन उभे राहिले. त्यांची भगवी वस्त्रं वाटेच्या धुळीने माखली होती.

ती आपल्या पती, अत्री ऋषींसोबत वनात राहायची. तिच्या नावाचा अर्थ आहे "जिच्या मनात मत्सर नाही," आणि ते नाव तिला अगदी शोभायचं. अनसूया सगळ्यांशी प्रेमाने वागायची. दारात येणाऱ्या प्रत्येक वाटसरूला ती जेवू घालायची. प्राणी आणि झाडं जणू आपलंच कुटुंब असल्यासारखी ती त्यांची काळजी घ्यायची. तिचं मन इतकं प्रेमळ होतं की तिन्ही लोकांत लोक तिच्या चांगुलपणाबद्दल बोलायचे.

खूप वर, स्वर्गात, तीन देवींनी तिच्याबद्दल ऐकलं होतं: सरस्वती, लक्ष्मी आणि पार्वती.

"कोणी खरंच इतकं चांगलं असू शकतं का?" त्यांना प्रश्न पडला. आणि त्यांनी आपल्या पतींना, ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव या तीन महान देवांना, खाली जाऊन स्वतः पाहायला सांगितलं.

म्हणून त्या उजळ सकाळी, तिन्ही देव भटक्या साधूंच्या वेशात आले. अत्री ऋषी नदीवर स्नानाला गेले होते.

अनसूयेने झाडू बाजूला ठेवला. स्वागताच्या हसण्याने तिचा चेहरा उजळला.

"या, पूज्य साधूंनो," ती हात जोडून म्हणाली. "सावलीत विश्रांती घ्या. मी तुमच्यासाठी पाणी आणि जेवण आणते."

तिन्ही साधू खाली बसले. पण त्यांच्या मनात एक परीक्षा होती. त्यांनी अनसूयेला सांगितलं की ती त्यांना एका अगदी विचित्र पद्धतीने वाढेल तरच ते जेवतील, अशी पद्धत जिला आश्रमातली कोणतीही सज्जन स्त्री मान्य करू शकणार नाही.

अनसूयेला भीती वाटली नाही. तिला राग आला नाही. तिने फक्त क्षणभर डोळे मिटले. तिने आपल्या पतीचा आणि आपल्या मनातल्या सगळ्या प्रेमाचा विचार केला. आणि त्या शांततेत तिला कळलं की हे काही रोजचे पाहुणे नाहीत.

"ठीक आहे," ती हळुवारपणे म्हणाली. "आई जशी आपल्या लेकरांना जेवू घालते, तसंच मी तुम्हाला जेवू घालीन."

तिने तळहातावर थोडं पवित्र पाणी घेतलं, आणि ते हलकेच तिन्ही पाहुण्यांवर शिंपडलं.

आणि मग एक चमत्कार झाला.

ते तिन्ही उंच साधू लहान होऊ लागले. लहान. आणखी लहान. आणखी लहान. आणि शेवटी, सावलीतल्या मऊ चटईवर तीन छोटी बाळं पडली होती, किलबिलत आणि आपले इवलेसे पाय हवेत झाडत. प्रेम सगळ्यात महान लोकांनाही छोटं बाळ बनवू शकतं.

अनसूया आनंदाने हसली आणि तिने त्यांना उचलून घेतलं, एक, दोन, तीन, आपल्या कुशीत.

"अरे, माझ्या छकुल्यांनो," ती म्हणाली. "तुम्हाला खूप भूक लागली असेल."

अर्थात, आई आपल्या बाळांना कशीही खाऊ घालू शकते, आणि त्यात कोणालाच काही विचित्र वाटत नाही. म्हणून परीक्षेचं उत्तर मिळालं.

तिने त्यांना कोमट दूध पाजलं. उन्हात कोमट केलेल्या पाण्याच्या पितळेच्या मोठ्या भांड्यात तिने त्यांना न्हाऊ घातलं, आणि मऊ सुती कपड्यांनी पुसलं. त्यांच्या इवल्याशा हाता-पायांना तिने थोडं खोबरेल तेल चोळलं. मग तिने त्यांना लाकडी पाळण्यात ठेवलं आणि झोका दिला, पुढे-मागे, पुढे-मागे, एक जुनं अंगाईगीत गात. पुढे-मागे, पुढे-मागे, तुमच्यावर प्रेम आहे.

बाळं तिच्याकडे बघून हुंकारली आणि हसली. त्यांच्या छोट्या डोळ्यांत काहीतरी अफाट आणि कोमल चमकत होतं. याआधी कधीच कोणी त्यांची इतक्या मायेने काळजी घेतली नव्हती.

अत्री ऋषी नदीवरून परत आले तेव्हा ते दारातच थांबले आणि आश्चर्याने हसले.

"अनसूये," ते हळूच म्हणाले, "ही बाळं कोण आहेत, माहीत आहे का तुला?"

"मला वाटतं, मला माहीत आहे," ती म्हणाली. "पण आत्ता, ती फक्त बाळं आहेत, ज्यांना प्रेमाची गरज आहे."

वर स्वर्गात, सरस्वती, लक्ष्मी आणि पार्वती वाट बघत राहिल्या. त्यांचे पती परत आले नाहीत. शेवटी त्या स्वतःच आश्रमात खाली आल्या. आणि तिथे त्यांना तिन्ही महान देव अनसूयेच्या पाळण्यात छोट्या बाळांसारखे गाढ झोपलेले दिसले.

देवींनी अनसूयेला अत्यंत आदराने नमस्कार केला. "तुझं प्रेम कोणत्याही परीक्षेपेक्षा मोठं आहे," त्या म्हणाल्या. "कृपा करून आमचे पती आम्हाला परत दे."

अनसूया हसली. तिने पुन्हा पाण्याचे काही थेंब शिंपडले, आणि तिन्ही देव आपल्या खऱ्या रूपात परत आले. आनंदाने तेजस्वी होऊन ते तिच्यासमोर उभे राहिले.

"अनसूया माते," ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव एकत्र म्हणाले, "तू आम्हाला जेवू घातलंस, न्हाऊ घातलंस आणि गाणं गाऊन झोपवलंस. कोणताही आशीर्वाद माग."

अनसूयेने हात जोडले. "मग कृपा करा," ती म्हणाली, "एक दिवस माझं बाळ म्हणून जन्म घ्या, म्हणजे मी तुमच्यावर पुन्हा प्रेम करू शकेन."

जुन्या कथा सांगतात की देवांनी तिची इच्छा पूर्ण केली. कालांतराने अनसूया दत्तात्रेयांची आई झाली, ज्यांच्यात तिन्ही देवांचं तेज एकत्र चमकत होतं. आजही त्यांची पूजा होते, आणि त्यांना बहुतेक वेळा तीन मुखांसह, गायी आणि कुत्र्यांनी वेढलेलं दाखवलं जातं.

त्या संध्याकाळी, देवी आणि देव निघून गेल्यावर, अनसूया पाळणा आवरायला बाहेर आली. तो अजूनही उबदार होता. ती थोडा वेळ त्याच्याजवळ बसली आणि आता रिकामा असलेला तो पाळणा हलकेच झुलवत राहिली, पुढे-मागे, स्वतःशीच अंगाई गुणगुणत. कारण हळुवार काळजी हेच सगळ्यात बळकट प्रेम असतं.

ज्या कोमल प्रेमाने देवांना झोपवलं, तेच प्रेम आज रात्री तुलाही झोका देत आहे, माझ्या बाळा.

पुढची गोष्ट वाचा →गणपती लिहितो महाकथा

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

पौराणिक परंपरेत अत्री ऋषींची पत्नी अनसूया आपल्या चांगुलपणासाठी इतकी प्रसिद्ध आहे की ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव वेश बदलून तिची परीक्षा घ्यायला येतात, आणि या प्रसंगातून तिन्ही देवांचं एकत्र रूप असलेल्या दत्तात्रेयांच्या जन्माची कथा उलगडते. दत्त जयंती विशेषतः महाराष्ट्र आणि कर्नाटकात साजरी होते, आणि अनसूयेच्या आश्रमाची आठवण चित्रकूट येथे जपली जाते. अनेक परीक्षा-कथांचा शेवट परीक्षा घेणाऱ्याच्या शक्तीच्या प्रदर्शनाने होतो; इथे शक्ती आहे आईच्या प्रेमाची, जी तिन्ही महान देवांना सहजपणे बाळं बनवते, ज्यांना पितळेच्या भांड्यात न्हाऊ घातलं जातं, तेल चोळलं जातं आणि अंगाई गाऊन झोका दिला जातो. एक दिवस त्यांनी आपलं बाळ म्हणून जन्म घ्यावा ही तिची इच्छा, या कथेला गर्भावस्थेत वाचण्यासाठी सगळ्यात सुंदर कथांपैकी एक बनवते.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळाची पहिली हळुवार आंघोळ, पहिलं दूध पाजणं किंवा पहिली अंगाई तुम्ही कशी कल्पना करता?

संकल्प: माझं प्रेम हळुवार आणि बळकट आहे, आणि ते माझ्या बाळाला कोमल काळजीत लपेटून घेतं.

आशीर्वाद: तुमचे दिवस शांती, सौंदर्य आणि आनंदी शोधांनी भरून जावोत.

पात्रे

अनसूया
— जिच्या प्रेमाने देव बाळं होतात अशी आई.
ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव
— तिची परीक्षा घ्यायला येणारे तीन महान देव.
अत्री ऋषी
— अनसूयेचे ज्ञानी पती.

बोध

निर्मळ मातृप्रेम हीच सगळ्यात मोठी शक्ती आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मी मनापासून तुला न्हाऊ घालीन, खाऊ घालीन आणि झोका देऊन झोपवीन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अनसूयेला भेटल्यावर तिन्ही देवांचं काय झालं?

स्रोत: अनसूया आणि दत्तात्रेयांच्या जन्माची पौराणिक परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 10व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • माता खिवींचं ताऱ्यांखालचं स्वयंपाकघर · दिवस 194

    तेच मूल्य

    परंपरा सांगते की माता खिवींनी शीख लंगरला अशी जागा बनवलं जिथे सगळे समान म्हणून बसतात, आणि गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये त्यांचा गौरव आहे. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की आपलंसं करणाऱ्या समाजाचा भाग असल्यानं आईला आधार आणि सुरक्षितता वाटू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अनसूयेची तीन बाळं ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरेत अनसूयेला मातृप्रेमाचा आदर्श मानलं जातं, इतकं कोमल प्रेम की सगळ्यात महान देवही तिच्या सांभाळात बाळं झाले. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की कोमट पाण्याने आंघोळ, तेलाने मालिश आणि अंगाईगीतं यांसारख्या साध्या, मायेच्या सवयींमुळे अनेक कुटुंबांना जवळीक आणि स्थिरता वाटते.

अनसूयेची तीन बाळं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 10 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा