Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 45 · आठवडा 7

बागेला पाणी घालणारी माकडं

राजमाळी बाहेर जाताना माकडांना आपल्या कोवळ्या झाडांना पाणी घालायला सांगतो. पाणी वाचवायला माकडांचा राजा त्यांना प्रत्येक झाड उपटून त्याची मुळं तपासायला सांगतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: वाढणाऱ्या गोष्टींना ढवळाढवळ नाही, तर धीर हवा असतो.

या गोष्टीत

पात्रे
माकडांचा राजा, माळी, ज्ञानी वाटसरू
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 45 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 7 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 7: बाळाची वाढ

धीर आणि विश्वास हे शहाणपणाचाच भाग आहेत हे दाखवण्यासाठी बौद्ध परंपरा ही जातक कथा हसत हसत सांगते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की सारखं तपासत राहणं आणि काळजी करणं ताण वाढवू शकतं, आणि शांत, न दिसणाऱ्या वाढीवर विश्वास ठेवायला शिकल्याने थोडा दिलासा मिळू शकतो.

मुळांवर विश्वास ठेवा. ती दिसत नसली तरी काय करायचं ते त्यांना ठाऊक असतं.

वाराणसीच्या राजउद्यानाचा माळी पाठीवर गाठोडं घेऊन, चिंतेत चेहऱ्याने फाटकाजवळ उभा होता.

ही जातक कथांमधली गोष्ट आहे, बुद्धांच्या आधीच्या जन्मांबद्दलच्या जुन्या गोष्टी.

त्या काळी वाराणसीच्या राजाची कोवळ्या झाडांनी भरलेली एक सुंदर बाग होती. तिथे आंब्याची रोपं, जांभळाची रोपं, छोटी कडुनिंबाची झाडं आणि कोवळे उंबर, सगळे नीटनेटक्या रांगांमध्ये लावलेले होते. एक माळी रोज त्यांची काळजी घ्यायचा. बागेच्या मधोमध असलेल्या मोठ्या विहिरीतून तो सकाळ संध्याकाळ त्यांना पाणी घालायचा.

त्या बागेतल्या झाडांवर माकडांची एक टोळी राहायची. ती आनंदी आणि चपळ होती, आणि दिवसभर फांद्यांवरून झोके घेत, फळं खात आणि बडबड करत असायची.

आता शहरात एक मोठी जत्रा भरणार होती. रस्त्यांवर ढोल वाजू लागले होते. सगळे जाणार होते. माळ्यालाही जायची खूप इच्छा होती. पण तो नसताना कोवळ्या झाडांना पाणी कोण घालणार?

त्याला एक कल्पना सुचली. तो माकडांच्या राजाकडे गेला.

"मित्रा," तो म्हणाला, "तू आणि तुझी टोळी या बागेत राहता आणि इथली फळं खाता. माझं एक काम करशील का? मला सात दिवस जत्रेला जायचं आहे. मी नसताना तू माझ्या कोवळ्या झाडांना पाणी घालशील का?"

माकडांच्या राजाने छाती फुगवली. "हो तर!" तो म्हणाला. "आमच्यावर सोपवा."

माळ्याने त्यांना चामड्याच्या पखाली कुठे ठेवल्या आहेत आणि विहिरीवर त्या कशा भरायच्या ते दाखवलं. मग गाठोडं उचलून तो आनंदाने जत्रेला निघून गेला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी माकडांच्या राजाने सगळ्या माकडांना एकत्र बोलावलं.

"सगळे ऐका," तो ऐटीत म्हणाला. "आपल्याला झाडांना पाणी घालायचं आहे. पण पाणी मौल्यवान आहे. ते वाया घालवायचं नाही. म्हणून प्रत्येक झाडाला पाणी घालण्याआधी ते उपटा आणि त्याची मुळं पाहा. मुळं लांब असतील, तर झाडाला खूप पाणी लागेल. मुळं आखूड असतील, तर थोडंसंच लागेल. मग ते परत लावा."

"किती हुशार कल्पना!" माकडं म्हणाली.

आणि ती निघाली. प्रत्येक माकड एकेका कोवळ्या झाडाकडे गेलं, त्याला धरलं आणि ओढलं. ते छोटं झाड मुळांसकट बाहेर आलं. माकडाने मुळं नीट निरखून पाहिली. लांब. आखूड. मग त्याने खड्ड्यात पाणी ओतलं आणि झाड परत खोचलं.

अशा प्रकारे ती रांगांमधून पुढे पुढे गेली. उपटा. पाहा. ओता. परत खोचा.

तेवढ्यात एक ज्ञानी तरुण बागेच्या भिंतीजवळून चालला होता. जातक सांगतं की तो बोधिसत्त्व होता, जो पुढे एक दिवस बुद्ध होणार होता. माकडांना झाडं उपटताना पाहून तो थांबला.

"मित्रांनो," त्याने हळुवारपणे हाक मारली. "तुम्ही काय करताय?"

"आम्ही झाडांना पाणी घालतोय!" माकडं अभिमानाने म्हणाली. "पण पाणी वाया जाऊ नये म्हणून आधी ती उपटून त्यांची मुळं मोजतोय."

तरुणाने मान हलवली आणि तो खिन्नपणे हसला.

"तुमचा हेतू चांगला आहे," तो म्हणाला. "पण कोवळ्या झाडाला जमिनीतच राहू द्यायला हवं. त्याची मुळं वाढावीत आणि पाणी प्यावीत, म्हणून त्याला स्थिर राहू द्यायला हवं. तुम्ही पाहण्यासाठी ते सारखं उपटत राहिलात, तर ते मुळीच वाढू शकणार नाही. त्याला मदत करायच्या इतक्या ओढीत तुम्ही त्याला दुखावताय."

माकडांनी एकमेकांकडे पाहिलं. मग कोवळ्या झाडांकडे पाहिलं. काही पानं आधीच कोमेजू लागली होती.

"अरे," माकडांचा राजा बारीक आवाजात म्हणाला.

"त्यांना हळुवार परत लावा," तरुण म्हणाला. "त्यांच्याभोवतीची माती दाबून बसवा. त्यांना भरपूर पाणी घाला. आणि मग त्यांना एकटं सोडा. मुळांवर विश्वास ठेवा. ती दिसत नसली तरी काय करायचं ते त्यांना ठाऊक असतं."

म्हणून माकडांनी प्रत्येक रोप काळजीपूर्वक त्याच्या जागी परत लावलं. आपल्या छोट्या हातांनी त्यांनी माती हलकेच दाबली. प्रत्येक रोपाभोवती विहिरीचं थंड पाणी ओतलं. आणि मग त्यांनी सगळ्यात कठीण गोष्ट केली. त्यांनी वाट पाहिली, आणि उपटलं नाही.

सात दिवसांनी माळी घरी परतला, तेव्हा काय पाहायला मिळेल या भीतीने तो घाईने बागेत गेला. पण कोवळी झाडं आपल्या रांगांमध्ये उभी होती. काही थोडी थकलेली दिसत होती. बहुतेकांच्या टोकांवर नवी हिरवी पानं फुटली होती.

माकडांनी त्याला सगळी गोष्ट सांगितली. माळी खूप खूप हसला, आणि मग ज्ञानी तरुणाचं ऐकल्याबद्दल त्याने त्यांचे आभार मानले.

त्या संध्याकाळी माकडांचा राजा आंब्याच्या एका छोट्या रोपावरच्या फांदीवर बसून खाली पाहत होता. मुळं कशी आहेत हे पाहण्यासाठी ते उपटावं, असं त्याला खूप वाटत होतं.

त्याने तसं केलं नाही. तो फक्त वाऱ्यावर डोलणारं त्याच्या टोकावरचं नवं पान पाहत राहिला.

बाळा, कोणालाही दिसत नाही तिथे तू शांतपणे वाढतो आहेस, आणि काय करायचं ते तुला ठाऊक आहे यावर विश्वास ठेवायला आम्ही शिकत आहोत.

पुढची गोष्ट वाचा →हत्ती आणि अरुंद पूल

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 46 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

पाली संग्रहातलं ४६ क्रमांकाचं आरामदूसक जातक ही चांगल्या हेतूंचं गणित चुकल्याची एक अभिजात बौद्ध विनोदी कथा आहे, जी सात दिवसांच्या जत्रेच्या काळात वाराणसीच्या राजउद्यानात घडते. अनेक बोधकथांपेक्षा ती अधिक हळुवार आणि गमतीशीर आहे: प्रत्येक रोपाची मुळं मोजण्याच्या आपल्या काळजीपूर्वक योजनेचा माकडांना अभिमान आहे, वाटेने जाणारा बोधिसत्त्व त्यांना रागावण्याऐवजी खिन्न हसत सुधारतो, आणि ती प्रत्येक झाड परत लावून 'सगळ्यात कठीण गोष्ट' करतात, वाट पाहतात. शेवटचं दृश्य, जिथे माकडांचा राजा रोप तपासण्याचा मोह आवरतो, गर्भारपणासाठी अगदी योग्य सूर आहे, जेव्हा वाढणाऱ्या गोष्टीवर फक्त विश्वास ठेवून तिला शांत राहू द्यायचं असतं.

बाळासोबत विचार करा

काळजीपोटी तुम्ही सारखी तपासत राहता अशी एखादी गोष्ट आहे का? तिला वाढायला थोडी जागा दिली तर कसं वाटेल?

संकल्प: मला दिसत नसलं तरी माझं शरीर आणि माझं बाळ वाढत आहेत, यावर माझा विश्वास आहे.

आशीर्वाद: तुमच्यात शांतपणे जे वाढत आहे त्यावर तुमचा विश्वास असो, आणि त्याला त्याच्या वेळेत नवी हिरवी पानं फुटोत.

पात्रे

माकडांचा राजा
— गोंधळलेली योजना असलेला उत्साही मदतनीस.
माळी
— जो आपली रोपं माकडांवर विश्वासाने सोपवतो.
ज्ञानी वाटसरू
— हळुवारपणे समजावणारा एक तरुण.

बोध

वाढणाऱ्या गोष्टींना ढवळाढवळ नाही, तर धीर हवा असतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, प्रेमाचं आणि धीराचं पाणी घालत मी तुला शांतपणे वाढू देईन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

रोपाची मुळं पाहण्यासाठी ते का उपटू नये?

स्रोत: आरामदूसक जातक, जातक क्र. ४६, पाली परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 7व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • लावा पक्षी आणि त्याचे धीट मित्र · दिवस 207

    अशीच गोष्ट

    सम्मोदमान जातकात परंपरा सांगते की एकी आणि शांत सहकार्याने असे धोके टाळता येतात, ज्यांचा कुणी एकटा सामना करू शकत नाही. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की कुटुंबाबरोबर कामं आणि काळज्या वाटून घेतल्याने आईवरचा भार कमी वाटू शकतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बागेला पाणी घालणारी माकडं ही गोष्ट काय शिकवते?

धीर आणि विश्वास हे शहाणपणाचाच भाग आहेत हे दाखवण्यासाठी बौद्ध परंपरा ही जातक कथा हसत हसत सांगते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की सारखं तपासत राहणं आणि काळजी करणं ताण वाढवू शकतं, आणि शांत, न दिसणाऱ्या वाढीवर विश्वास ठेवायला शिकल्याने थोडा दिलासा मिळू शकतो.

बागेला पाणी घालणारी माकडं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 7 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा