Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Nature · दिवस 70 · आठवडा 10

एकत्र नाचणारे सारस

मेघ आणि मीरा हे दोन सारस रोज धुक्याच्या सकाळी एकत्र नाचतात. ते घरटं बांधतात आणि आळीपाळीने आपल्या दोन अंड्यांची काळजी घेतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: काम आणि काळजी एकत्र वाटून घेतली की प्रेम बळकट होतं.

या गोष्टीत

पात्रे
मेघ, मीरा, गावातली मुलं
मूळ ग्रंथ
भारतातल्या सारस पक्ष्यांवरून प्रेरित निसर्गकथा (उत्तर प्रदेश)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 70 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 10 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 10: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

भारतीय गावांच्या परंपरेत सारस आयुष्यभराच्या साथीचं प्रतीक मानले जातात, आणि ते खरोखरच घरटं बांधण्याचं आणि पिल्लांची काळजी घेण्याचं काम वाटून घेतात. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की वाट बघण्याचं आणि काळजी घेण्याचं काम जोडीदारासोबत वाटून घेतल्याने होणाऱ्या आईला आधार वाटू शकतो आणि ताण कमी होऊ शकतो.

"मी इथे आहे. आणि तू इथे आहेस. एवढं पुरेसं आहे."

उत्तर प्रदेशात, जिथे हिरवी भातशेती आकाशाला भिडते, तिथे एका भाताच्या शेतातल्या उथळ पाण्यात दोन उंच राखाडी पक्षी उभे होते, आणि जवळच काम करणारे शेतकरी त्यांना पाहून हसले.

ते सारस होते, जगातले सगळ्यात उंच उडणारे पक्षी. त्यांची पिसं सकाळच्या धुक्यासारखी मऊ आणि राखाडी होती. त्यांच्या डोक्यावर छोट्याशा सूर्योदयासारखा एक लालभडक पट्टा होता. त्यांचे पाय लांब आणि बारीक होते, आणि ते पाण्यातून हळूहळू, जपून चालायचे.

गावकरी त्यांना मेघ आणि मीरा म्हणायचे. सगळे त्यांना ओळखायचे, कारण ते नेहमी एकत्र असायचे.

सारस एकच जोडीदार निवडतात, आणि आयुष्यभर एकत्र राहतात. भारतातल्या अनेक गावांमध्ये लोक त्यांना चांगल्या, एकनिष्ठ संसाराचं प्रतीक मानतात. मेघ आणि मीराने अनेक पावसाळ्यांपूर्वी एकमेकांना निवडलं होतं. तेव्हापासून ते एकाच शेतांत फिरले होते, एकाच तळ्यातून खाल्लं होतं, आणि एकाच ताऱ्यांखाली शेजारी शेजारी झोपले होते.

आणि रोज सकाळी, पाण्यावर धुकं असतानाच, ते नाचायचे.

मीरा आपले पंख रुंद पसरायची. मेघ आपली लांब मान खाली झुकवायचा. मग ते दोन पिसांसारखे हलके होऊन हवेत उडी मारायचे, आणि हलक्या छपाकने पुन्हा खाली उतरायचे. ते एकमेकांभोवती गोल फिरायचे. पुन्हा झुकायचे. मग दोघे मिळून हाक द्यायचे, एक लांब, घुमणारं गाणं, शेतांवरून दूरवर तुतारीसारखं वाजणारं.

शेतकरी काम थांबवून ऐकायचे. मुलं टाळ्या वाजवायची. "सारस पुन्हा नाचतायत," ते म्हणायचे. "ते एकमेकांना सुप्रभात म्हणतायत."

एका वर्षी, पावसाळा आला आणि शेतं पाण्याने चंदेरी झाली, तेव्हा मेघ आणि मीरा घरटं बांधू लागले.

त्यांनी उंच लव्हाळ्यांमध्ये एक शांत जागा निवडली. मेघ चोचीने गवत आणि काड्या उपटायचा. मीरा त्यांची पाण्याच्या थोडं वर उचललेली एक रुंद, गोल रास रचायची. ते घाई न करता एकत्र काम करायचे. एक थकला की दुसरा काम चालू ठेवायचा. विश्वास असाच, एक एक छोटं काम वाटून घेत घेत बांधला जातो.

लवकरच घरट्यात दोन फिकट अंडी होती, नदीतल्या छोट्या दगडांसारखी ठिपकेदार.

आता वाट बघणं सुरू झालं.

दिवसा मीरा अंड्यांवर बसायची. मेघ जवळ उभा राहून लव्हाळ्यांकडे आणि आकाशाकडे लक्ष ठेवायचा. संध्याकाळी ते जागा बदलायचे. मेघ अंड्यांवर बसायचा, आणि मीरा जवळच डोळे अर्धवट मिटून बेडकांचा आवाज ऐकत विश्रांती घ्यायची.

"ती सुरक्षित आहेत ना?" एका संध्याकाळी, वारा लव्हाळ्यांतून सळसळत असताना, मीराने विचारलं.

"ती सुरक्षित आहेत," मेघ हळूच म्हणाला. "मी इथे आहे. आणि तू इथे आहेस. एवढं पुरेसं आहे."

मीराने त्याच्यावर विश्वास ठेवला. तिने आपलं डोकं पंखाखाली खुपसलं आणि झोपली.

दिवसामागून दिवस, सारस आळीपाळीने काम करत राहिले. ते चोचीने हळुवारपणे अंडी फिरवायचे. गार रात्री ते त्यांना उबदार ठेवायचे आणि तापलेल्या दुपारी सावली द्यायचे. दोघांपैकी कोणालाच हे एकट्याने करता आलं नसतं. पण एकत्र, ते श्वास घेण्याइतकं सोपं वाटायचं.

मग एका उजळ सकाळी, त्यांना एक बारीकसा टकटक आवाज ऐकू आला.

टक. टक-टक.

एका अंड्याला छोटीशी भेग पडली. एक इवलीशी चोच बाहेर डोकावली. हळूहळू, हळूहळू, एक मऊ पिसांचं पिल्लू वळवळत बाहेर आलं. ते उबदार वाळूच्या रंगाचं होतं, लटपटणारे पाय आणि मोठे कुतूहली डोळे घेऊन.

मेघ आणि मीराने एकत्र आपल्या लांब माना खाली वाकवल्या. पाण्याला पान स्पर्श करतं तितक्या हळुवारपणे त्यांनी पिल्लाला स्पर्श केला.

"ये, छोट्या," मीरा कुजबुजली.

त्यांनी पिल्लाचं नाव ठेवलं बिंदू, म्हणजे एक छोटासा, मौल्यवान थेंब. ज्या दोन मनांनी एकमेकांची वाट पाहिली, ती तिसऱ्यासाठी सुरक्षित घर बनवतात.

त्या दिवसापासून शेतांत दोनऐवजी तीन सारस दिसू लागले. मेघ मऊ मुळं आणि बारीक बिया शोधायचा. मीरा त्यांचे छोटे तुकडे करून बिंदूला एक एक घास भरवायची. ऊन कडक झालं की बिंदू आईच्या पंखाच्या सावलीत विश्रांती घ्यायचा. संध्याकाळी तो आई-बाबांच्या मधोमध चालायचा, त्यांच्या प्रत्येक संथ पावलामागे तीन झटपट पावलं टाकत.

बिंदू सगळं बघायचा. आई-बाबा पाण्यापलीकडून एकमेकांना कशी हाक मारतात, ते तो बघायचा. पुढे चालण्याआधी ते नेहमी एकमेकांची वाट कशी बघतात, ते तो बघायचा. ते कधीच एकमेकांना मागे सोडत नाहीत, हेही तो बघायचा.

आणि एका सकाळी, शेतांवर मऊ धुकं पसरलं असताना, बिंदूने त्यांना नाचायला सुरुवात करताना पाहिलं.

मीराने पंख उचलले. मेघ खाली झुकला. त्यांनी उड्या मारल्या, गिरक्या घेतल्या आणि आपलं घुमणारं गाणं गायलं.

बिंदूने आपले छोटे पंख फडफडवले. त्याने आपलं इवलंसं डोकं हलवलं. त्याने एकदा, दोनदा उडी मारली, आणि छोट्याशा छपाकने खाली उतरला. काही नाच फक्त प्रेम बघूनच शिकता येतात.

मेघ आणि मीराने एक हळुवार, आनंदी हाक दिली. मग त्यांनी आपलं वर्तुळ थोडं मोठं केलं, म्हणजे बिंदूला मधोमध नाचता येईल.

शेतकरी हसले. मुलांनी टाळ्या वाजवल्या. आणि सकाळच्या उजेडात तीन सारस एकत्र नाचले, भाताच्या शेतातल्या स्थिर, चंदेरी पाण्यात त्यांची प्रतिबिंबंही त्यांच्यासोबत नाचत होती.

एकमेकांची वाट बघणारी दोन मनं तुझीही वाट बघत आहेत, माझ्या बाळा, नाचाच्या मधोमध तुझ्यासाठी जागा मोकळी ठेवून.

पुढची गोष्ट वाचा →रात्री फुलणारा पारिजातक

निसर्ग मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: निसर्ग परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा

या गोष्टीमागे

जगातले सगळ्यात उंच उडणारे पक्षी असलेले सारस हे उत्तर प्रदेशचे राज्यपक्षी आहेत, आणि भारतीय गावांमध्ये सारसाची जोडी बहुतेक वेळा आयुष्यभराच्या, एकनिष्ठ साथीचं प्रतीक मानली जाते. धुकट पाणथळींवर झुकणं, उड्या मारणं आणि तुतारीसारख्या हाका यांचा त्यांचा प्रणयनृत्य हा एक प्रसिद्ध नजारा आहे. खऱ्या सारसांच्या वागण्यावरून प्रेरित ही निसर्गकथा मेघ आणि मीराला नाचाच्या पलीकडे, लव्हाळ्यांचं घरटं बांधण्याच्या आणि आळीपाळीने दोन ठिपकेदार अंडी उबवण्याच्या धीराच्या कामापर्यंत घेऊन जाते. तिचं शेवटचं चित्र विशेष गोड आहे: छोट्या बिंदूला मधोमध नाचता यावं म्हणून आई-बाबा आपलं वर्तुळ मोठं करतात. होणाऱ्या पालकांसाठी हे वाटून घेतलेल्या काळजीचं आणि आपल्या नव्या सदस्यासाठी जागा करणाऱ्या कुटुंबाचं एक कोमल चित्र आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या आयुष्यात कुठे तुम्हाला आधीच कोणीतरी सांभाळत आहे असं वाटतं, अगदी छोट्या छोट्या गोष्टींतही?

संकल्प: मला सगळं एकटीने पेलायची गरज नाही. मी विश्रांती घेऊ शकते, आणि या प्रवासात मला सोबत धरणाऱ्या हातांवर विश्वास ठेवू शकते.

आशीर्वाद: धीर तुमच्या आयुष्यात शांती आणि स्पष्टता घेऊन येवो.

पात्रे

मेघ
— प्रत्येक काम वाटून घेणारा एक दक्ष सारस.
मीरा
— आनंदाने नाचणारी एक सौम्य सारस.
गावातली मुलं
— ती सारसांकडे आश्चर्याने बघतात.

बोध

काम आणि काळजी एकत्र वाटून घेतली की प्रेम बळकट होतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझे बाबा आणि मी मिळून तुझी काळजी घेत आहोत. तू आम्हा दोघांच्या प्रेमात लपेटलेलं आहेस.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

मेघ आणि मीराने आपल्या अंड्यांची काळजी कशी घेतली?

स्रोत: भारतातल्या सारस पक्ष्यांवरून प्रेरित निसर्गकथा (उत्तर प्रदेश)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 10व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

एकत्र नाचणारे सारस ही गोष्ट काय शिकवते?

भारतीय गावांच्या परंपरेत सारस आयुष्यभराच्या साथीचं प्रतीक मानले जातात, आणि ते खरोखरच घरटं बांधण्याचं आणि पिल्लांची काळजी घेण्याचं काम वाटून घेतात. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की वाट बघण्याचं आणि काळजी घेण्याचं काम जोडीदारासोबत वाटून घेतल्याने होणाऱ्या आईला आधार वाटू शकतो आणि ताण कमी होऊ शकतो.

एकत्र नाचणारे सारस गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 10 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा