World · दिवस 86 · आठवडा 13
नदीकाठचा कुंभार
तरुण देव नदीकाठच्या कुंभारकामाच्या कार्यशाळेत आपल्या शांत आजोबांबरोबर काम करतो. सुगीच्या सणाआधी तो सगळ्यात सुंदर मडके घडवण्याची घाई करतो आणि छोट्या भेगांकडे दुर्लक्ष करतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: नदी कधीच घाई करत नाही, तरीही ती समुद्राला पोहोचते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- देव, आजोबा
- मूळ ग्रंथ
- मूळ कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 86 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 13 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 13: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- नदीकाठचा कुंभार
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत कुंभाराचे चाक धीराने घडवण्याचे एक जुने प्रतीक आहे, आणि अनेक भारतीय म्हणी मुलाला प्रेमळ हातांतल्या मऊ मातीची उपमा देतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की मन धावू लागले की काही हळू श्वास मदत करू शकतात, अगदी चाकावर बसलेल्या देवाला मदत झाली तसे.
मी काळाशी झगडणे सोडले आणि त्याच्यासोबत काम करू लागलो
म्हाताऱ्या आजोबांच्या उघड्या पायाखाली कुंभाराचे चाक गोल गोल फिरत होते, हृदयाच्या ठोक्यांसारखे स्थिर.
देव रोज सकाळी आपल्या आजोबांशेजारी त्यांच्या छोट्याशा कार्यशाळेत बसायचा, जी एका संथ हिरव्या नदीच्या काठावर होती. छप्पर झावळ्यांचे होते आणि जमीन ठोकून घट्ट केलेल्या मातीची, आणि तिथे नेहमी ओल्या मातीचा आणि लाकडाच्या धुराचा वास यायचा. बाहेर कडुनिंबाची झाडे पाण्यावर झुकलेली होती.
आजोबा क्वचितच घाई करायचे. मातीभोवती त्यांचे हात इतक्या हळुवारपणे वर-खाली होत, जणू ते एखादी झोपलेली चिमणी धरून आहेत. "नदी कधीच घाई करत नाही, तरीही ती समुद्राला पोहोचते," ते नेहमी म्हणायचे.
एका हंगामात देव अधीर झाला. सुगीचा सण जवळ येत होता, आणि गावातले प्रत्येक कुटुंब सगळ्यात चांगले पाण्याचे माठ आणि पणत्या शोधत कुंभारांच्या दुकानांवरून फिरणार होते. देवाला अख्ख्या गावातले सगळ्यात सुंदर मडके घडवायचे होते. लोकांनी थांबावे, बोट दाखवावे आणि त्याचे नाव घ्यावे, असे त्याला वाटत होते.
म्हणून तो भरभर काम करू लागला. माती तयार होण्याआधीच तो ती दाबायचा. कडांवर दिसणाऱ्या छोट्या भेगांकडे दुर्लक्ष करायचा. भट्टीत एखादे मडके कलले किंवा तडकले, की तो चाकावर थाप मारून कपाळाला आठ्या घालायचा. "ही माझे का ऐकत नाही?" तो पुटपुटायचा.
आजोबा बरेच दिवस काही न बोलता पाहत राहिले. मग एका सकाळी त्यांनी चाकावर कापड झाकले. "या आठवड्यात आपण मडकी घडवणार नाही," ते म्हणाले. "आपण नदी पाहणार."
देव त्यांच्याकडे बघतच राहिला. "पण सण, दादा!"
"आपण घाई केली किंवा नाही केली तरी सण येणारच," आजोबा म्हणाले, आणि पाण्याकडे चालत गेले.
म्हणून रोज ते काठावरच्या उबदार दगडांवर बसायचे. त्यांनी मच्छीमारांना मोठ्या गोलात जाळी फेकताना आणि ती ओढण्याआधी वाट पाहताना, वाट पाहताना पाहिले. एका फांदीवर अगदी स्तब्ध बसलेला खंड्या पाहिला, जो मग निळ्या मण्यासारखा पाण्यात सूर मारायचा. पलीकडच्या शेतांतले शेतकरी पाहिले, जे वाकून भाताचे एक रोप लावत, मग दुसरे, मग तिसरे, गाणे गात गात.
"दिसते का?" आजोबांनी विचारले. "इथे कशालाच घाई नाही. पण इथे कुणी आळशीही नाही. प्रत्येक गोष्ट एका लयीत चालते."
देवाला ते दिसू लागले. नदी दगडांशी झगडण्याऐवजी त्यांच्याभोवती वळसा घालायची. पक्षी दोन भराऱ्यांमध्ये विसावा घ्यायचे. वाराही श्वासासारखा यायचा आणि जायचा.
मग एका संध्याकाळी डोंगरांवरून काळे ढग आले. दरीत वादळ घोंघावत आले, झावळ्यांचे छप्पर खडखडले आणि पाऊस तिरपा होऊन कार्यशाळेत शिरला. सकाळी देवाला दिसले की त्याची बरीचशी अपूर्ण मडकी मऊ होऊन कोसळली होती, पुन्हा चिखल झाली होती.
तो दारात बसला आणि त्याने चेहरा झाकला. "माझे सगळे काम वाया गेले," तो म्हणाला.
आजोबांनी त्याच्या खांद्यावर उबदार हात ठेवला. "वाया नाही गेले," ते म्हणाले. "माती अजून इथेच आहे. आणि तूही. अडचणी आपल्याला बिघडवत नाहीत, घडवू शकतात."
दोघांनी मिळून पाणी झाडून काढले आणि छप्पर पुन्हा बांधले. पडलेली माती गोळा केली, पुन्हा मळली, आणि दुरुस्त होण्याजोगे बाजूला ठेवले. मग धीराने त्यांनी पुन्हा सुरुवात केली.
या वेळी देवाने वेगळ्या पद्धतीने काम केले. माती गुळगुळीत आणि एकसारखी होईपर्यंत तो ती हळूहळू मळायचा. प्रत्येक मडके जितका वेळ लागेल तितका सावलीत सुकू द्यायचा. विचार धावू लागले की तो थांबायचा, नदीकडे पाहायचा, आणि पुन्हा चाकाला हात लावण्याआधी तीन हळू श्वास घ्यायचा. शांत हात शांत मनापासून सुरू होतात. दिवसेंदिवस त्याचे हात शांत होत गेले, आणि त्यांच्याबरोबर त्याचे मनही.
तो मातीवर जबरदस्ती करण्याऐवजी तिचे ऐकू लागला. तिला कुठे वर यायचे आहे आणि कुठे वळायचे आहे ते त्याला जाणवू लागले. कधी कधी चाक गुणगुणत असताना तोही गुणगुणू लागायचा.
सण आला, तेव्हा गल्ल्या दिवे, ढोल आणि गोड पोंगलच्या वासाने भरून गेल्या. देवाच्या दुकानात सगळ्यात जास्त मडकी नव्हती. पण त्याने घडवलेली मडकी मजबूत आणि हलकी होती, गुळगुळीत गोल पोटाची आणि नव्या चंद्रकोरीसारख्या स्वच्छ कडांची. लोकांनी ती उचलली, टकटकवली, आणि त्यांच्या स्वच्छ नादाने ते हसले.
"तू इतकी प्रगती कशी केलीस?" गावकऱ्यांनी विचारले.
देवाने छपरांपलीकडे चमकणाऱ्या नदीकडे पाहिले. "मी काळाशी झगडणे सोडले आणि त्याच्यासोबत काम करू लागलो," तो म्हणाला.
त्यानंतर मुले त्याच्या चाकाशेजारी येऊन बसू लागली, आणि तो त्यांना आपले छोटे हात मातीत दाबू द्यायचा.
आता चाक स्तब्ध आहे, आणि नव्या मडक्यांची एक रांग संध्याकाळच्या सावलीत सुकते आहे. बाळा, तुलाही धीराच्या, प्रेमळ हातांनी हळूहळू घडवले जात आहे.
जगभरातील मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जागतिक परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा
या गोष्टीमागे
ही मूळ कथा भारतातल्या संथ हिरव्या नद्यांकाठी आजही टिकून असलेल्या कुंभारकलेवर आधारलेली आहे, जिथे माती हाताने मळली जाते, चाकावर फिरवली जाते आणि सुगीच्या सणांआधी भाजली जाते. तिचे खास वळण म्हणजे आजोबांचा धडा: ते तंत्र सुधारण्याऐवजी चाक झाकतात आणि एक आठवडा जाळी घेऊन वाट पाहणारे मच्छीमार, स्तब्ध खंड्या आणि गाणे गात रोपे लावणारे शेतकरी पाहण्यात घालवतात. वादळ देवाची मडकी पुन्हा चिखल करते, तरीही 'माती अजून इथेच आहे, आणि तूही'. त्यानंतर तो घडवतो ती मडकी थोडी असतात, पण टकटकवली की स्वच्छ नाद करतात. काळाशी झगडण्याऐवजी त्याच्यासोबत काम करायला शिकणाऱ्या आईसाठी ही निवांत गोष्ट अगदी योग्य वाटते.
बाळासोबत विचार करा
आयुष्यात कुठे मी अशा गोष्टीची घाई करते आहे जिला वेळ हवा आहे?
संकल्प: मी हे दिवस हळुवार गतीने जगते, विश्वास ठेवून की चांगल्या गोष्टी आकार घेत आहेत.
आशीर्वाद: शांती तुमच्या प्रवासाला वाट दाखवो.
पात्रे
- देव
- — घाईत असलेला तरुण कुंभार.
- आजोबा
- — नदीकडून शिकणारे धीराचे कुंभार.
बोध
नदी कधीच घाई करत नाही, तरीही ती समुद्राला पोहोचते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, काही घाई नाही. तुला हळूहळू आणि सुंदरपणे घडवले जात आहे.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
नदीकाठी बसून देव काय शिकला?
स्रोत: मूळ कथा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 13व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- गुरूंनी दिलेले दोन प्रवास · दिवस 218
तेच मूल्य
महाभारत परंपरेशी जोडलेली ही लोकप्रिय बोधकथा सांगते की आपण स्वतःत जे वाहतो, तेच आपल्याला इतरांमध्ये सापडतं. ती पालकांना आपण कोणत्या नजरेनं जगाकडे पाहतो हे लक्षात घ्यायला सुचवते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की अधिक प्रेमळ, उदार दृष्टिकोन जोपासल्यानं रोजचा ताण हलका होऊ शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
नदीकाठचा कुंभार ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत कुंभाराचे चाक धीराने घडवण्याचे एक जुने प्रतीक आहे, आणि अनेक भारतीय म्हणी मुलाला प्रेमळ हातांतल्या मऊ मातीची उपमा देतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की मन धावू लागले की काही हळू श्वास मदत करू शकतात, अगदी चाकावर बसलेल्या देवाला मदत झाली तसे.
नदीकाठचा कुंभार गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 13 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.