Garbh Katha
मोफत सुरू करा

World · दिवस 179 · आठवडा 26

लपलेल्या खोलीतली आजी

एक कठोर सरदार हुकूम करतो की वृद्धांना डोंगरात सोडायचे. दयाळू हारू आपल्या आईला सोडू शकत नाही, म्हणून तो तिला घरी आणून एका लपलेल्या खोलीत ठेवतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: वडीलधाऱ्यांकडे असे शहाणपण असते ज्याची आपल्या सगळ्यांना गरज असते.

या गोष्टीत

पात्रे
हारू, हारूची आई, आयको
मूळ ग्रंथ
जपानी लोकपरंपरा (उबासुते आख्यायिका)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 179 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 26 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 26: बाळाची वाढ

परंपरा सांगते — या जपानी गोष्टीत तसेच आजी-आजोबांना जपणाऱ्या भारतीय घरांत — की वडीलधाऱ्यांचे शहाणपण हीच कुटुंबाची खरी संपत्ती आहे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की घरातल्या वडीलधाऱ्यांचा आधार आईला अधिक आत्मविश्वास आणि निवांतपणा देऊ शकतो.

शहाणपण फक्त तरुण डोक्यांतच उगवत नाही.

मुलगा आपल्या आईला पाठीवर घेऊन डोंगराची वाट चढत होता, आणि चेरीच्या फुलांच्या पाकळ्या तिच्या पांढऱ्या केसांवर पडत होत्या. ही जपानच्या डोंगरांमधली एक जुनी गोष्ट आहे.

एका गावात, जिथे लाकडी घरे ऊब मिळावी म्हणून एकमेकांना टेकून उभी होती, तिथे हारू नावाचा एक तरुण लाकूडतोड्या राहत होता. तो बलवान आणि दयाळू होता. त्याची बायको आयको पहिल्या बाळाची वाट पाहत होती, आणि तिच्या निळ्या किमोनोखाली तिचे पोट गोल दिसत होते.

एका वसंतात प्रांताच्या सरदाराने एक कठोर नवा नियम केला. "सत्तर वर्षांवरच्या सगळ्या लोकांना," त्याने जाहीर केले, "डोंगरावर नेऊन तिथेच सोडायचे. जे काम करत नाहीत त्यांना आम्ही पोसू शकत नाही."

गावकऱ्यांची मने तुटली. पण सरदाराचे सैनिक खूप होते, आणि कोणाचीही विरोध करायची हिंमत झाली नाही.

हारूची आई बहात्तर वर्षांची होती. तिचे केस ताज्या बर्फासारखे पांढरे होते. तिचे हात थरथरत, पण तिचे डोळे डोंगरातल्या पाण्यासारखे स्वच्छ होते.

तिला न्यायच्या आदल्या रात्री हारूला झोप लागली नाही. आयको त्याच्याजवळ बसली आणि तिने आपला छोटासा हात त्याच्या हातावर ठेवला.

"अहो," ती म्हणाली, "तुम्ही असे करू शकत नाही."

"मी नाही केले," हारू म्हणाला, "तर सैनिक तिला तसेही नेतील, आणि मलाही. मग तुझी आणि बाळाची काळजी कोण घेणार?"

आयको गप्प बसली. तिचा हात पोटाकडे गेला, आणि बाळाने हळूच लाथ मारली.

"मग आपल्याला दुसरा मार्ग शोधायला हवा," ती म्हणाली.

सकाळी हारू आईला पाठीवर घेऊन लांबची वाट चढू लागला. अर्ध्या वाटेवर ती झुडपांच्या छोट्या काटक्या मोडून मागे टाकू लागली.

"आई," हारू थरथरत्या आवाजात म्हणाला, "तू हे का करते आहेस?"

"म्हणजे तुला घरी परतायची वाट सापडेल, माझ्या लेकरा," ती म्हणाली. "जंगल दाट आहे. तू हरवू नयेस असे मला वाटते."

हारू थांबला. त्याने तिला एका सपाट दगडावर बसवले, तिच्याजवळ बसला आणि रडू लागला.

"मी तुला इथे सोडू शकत नाही," तो म्हणाला.

मग तो उभा राहिला. "दुसरा मार्ग आहे."

त्याने तिला पुन्हा पाठीवर घेतले. पण वर चढण्याऐवजी तो मागे वळला, आणि तिने टाकलेल्या काटक्यांच्या खुणा धरत, भोवती पाकळ्या पडत असताना, थेट घरी परत आला.

त्या रात्री हारूने आपल्या छोट्याशा घराच्या फळ्यांखाली एक लपलेली खोली खणायला सुरुवात केली. एका दिव्याच्या उजेडात त्याने कितीतरी रात्री काम केले. आयको त्याला पाणी आणून देत असे आणि दिवा स्थिर धरत असे.

खोली तयार झाल्यावर त्याची आई हळूच खाली उतरली. हारूने तिचे अंथरूण, शिवणकामाचे सामान आणि एक छोटी मातीची किटली खाली दिली.

"आई, तू इथे गुपचूप राहशील," तो म्हणाला. "आयको तुला जेवण आणून देईल."

म्हाताऱ्या आईने त्याच्या कपाळाचे चुंबन घेतले. "लेकरा, तू मला सगळ्यात मोठी भेट दिलीस. माझे नातवंड वाढत असताना मी जवळ राहू शकेन."

महिने गेले. आयकोचे पोट आणखी गोल झाले. रोज संध्याकाळी ती जमिनीवर बसून फळ्यांमधल्या फटीतून सासूबाईंना सांगत असे की आज बाळाने काय केले.

"आज बाळ छोट्याशा माशासारखे गोल फिरले."

"आज मी गाणे म्हटले तेव्हा बाळाने लाथ मारली."

खालून आजी हळूच हसायची आणि तिच्या आईने तिला ऐकवलेली जुनी अंगाईगीते गायची.

मग एका शरद ऋतूत सरदारासमोर मोठी अडचण आली. शेजारच्या सरदाराने त्याला धमकीसह एक कोडे पाठवले. "ही एक गुळगुळीत लाकडी काठी आहे. सांग, कोणते टोक झाडाच्या मुळाजवळ वाढले होते. सांगता आले नाही, तर तुझी जमीन माझी."

सरदाराच्या हुशार माणसांनी सगळे प्रयत्न केले. कोणालाच सांगता आले नाही.

हारूने बाजारात हे ऐकले. त्या रात्री त्याने फळ्यांमधून आईला विचारले.

"हे तर सोपे आहे, बाळा," ती म्हणाली. "काठी हळूच शांत पाण्यात ठेव. मुळाकडचे टोक जड असते. ते थोडे जास्त खाली बुडेल."

हारू घाईघाईने सरदाराच्या महालात गेला आणि त्याने तसे करून पाहिले. पाण्यात काठी कलली, मुळाचे टोक खाली. कोड्याचे उत्तर मिळाले.

"हे तुला कोणी शिकवले?" सरदाराने विचारले.

हारूने खाली वाकून नमस्कार केला, त्याचे हृदय धडधडत होते. "माझ्या आईने, महाराज. ती बहात्तर वर्षांची आहे. मी तिला डोंगरावर सोडू शकलो नाही. ती माझ्या घराखालच्या खोलीत राहते. कृपा करून तिला क्षमा करा."

सरदार बराच वेळ गप्प होता. मग तो हळूच उभा राहिला.

"मी मूर्खपणा केला," तो म्हणाला. "शहाणपण फक्त तरुण डोक्यांतच उगवत नाही. आजपासून वृद्ध आपल्या कुटुंबांसोबतच राहतील. त्यांचे शहाणपण हीच आपली संपत्ती आहे."

त्या रात्री आजी आपल्या लपलेल्या खोलीतून वर आली आणि हारू व आयकोसोबत शेकोटीजवळ बसली. आयकोने म्हाताऱ्या आईचा सुरकुतलेला हात घेऊन आपल्या पोटावर ठेवला. त्या प्रेमळ तळहाताखाली बाळ हलले.

आजी मोठ्याने हसली, आणि बाहेर शरदाच्या वाऱ्याने काही लाल पाने दारावर आणून टाकली, जणू तीही आत येऊन त्यांच्यात सामील व्हायला दार ठोठावत होती.

बाळा, तुझ्या आजी-आजोबांचे शहाणपण तुझ्या कानांत ओतायला वाट पाहत आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →मैत्रीचा पूल

जगभरातील मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जागतिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

जपानी लोककथांमध्ये वृद्धांबद्दलच्या एका कठोर जुन्या कायद्याची गोष्ट येते, जिला उबासुते आख्यायिका म्हणतात. जपानच्या अनेक प्रदेशांत तिची स्वतःची रूपे आहेत, आणि बहुधा त्यात एक हुशार कोडे असते जे फक्त आजीच सोडवू शकते. हे पुनर्कथन त्याच लाडक्या धाटणीचे आहे, पण ते ठामपणे उबदारपणा आणि कुटुंबासोबत राहते. मुलाला घरी परतता यावे म्हणून आईने टाकलेल्या काटक्या, जमिनीखालची लपलेली खोली, आणि आयको रोज संध्याकाळी फळ्यांमधून येणाऱ्या बाळाची बातमी सांगते व आजी अंगाईगीते गाते — ही त्याची खास वैशिष्ट्ये आहेत. पाण्यावर तरंगणाऱ्या काठीचे कोडे एक शहाणा कायदा घडवते. गर्भवती वाचकासाठी ही गोष्ट आजी-आजोबांचा आणि नव्या बाळाचे स्वागत करायला थांबलेल्या शहाणपणाचा सन्मान करते.

बाळासोबत विचार करा

कोणाचे जुने, प्रेमळ शहाणपण मला माझ्या बाळाजवळ ठेवायला आवडेल? आज ते शहाणपण मी जवळ कसे आणू शकते?

संकल्प: मी माझ्या बाळाला एकटी वाहत नाही. माझ्या आधी आलेल्यांचे हात माझ्या हातांखाली जोडलेले आहेत.

आशीर्वाद: तुमच्या आज्यांचे — ओळखीच्या आणि अनोळखी — शहाणपण आज तुम्हाला स्थिर ठेवो. तुमच्या श्वासातून तुमच्या बाळाला तो आधार जाणवो.

पात्रे

हारू
— आईवर प्रेम करणारा दयाळू तरुण लाकूडतोड्या.
हारूची आई
— नेहमी मुलाचा विचार करणारी शहाणी आजी.
आयको
— हारूची बायको, पहिल्या बाळाची वाट पाहणारी.

बोध

वडीलधाऱ्यांकडे असे शहाणपण असते ज्याची आपल्या सगळ्यांना गरज असते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तुझे आजी-आजोबा तुझ्यावर प्रेम करायला आणि त्यांचे शहाणपण द्यायला वाट पाहत आहेत.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

हारूची आई वाटेवर काटक्या का टाकत होती?

स्रोत: जपानी लोकपरंपरा (उबासुते आख्यायिका)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 26व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • विदुराच्या स्वयंपाकघरातली केळ्याची साल · दिवस 182

    तेच मूल्य

    परंपरा सांगते की कृष्णांनी एका गर्विष्ठ राजपुत्राच्या मेजवानीपेक्षा विदुराचं साधं घर आणि मनापासूनचं अर्पण जास्त मोलाचं मानलं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपण जसे आहोत तसं प्रेम आणि स्वीकार मिळत असल्याची भावना आईला निवांत वाटायला मदत करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

लपलेल्या खोलीतली आजी ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते — या जपानी गोष्टीत तसेच आजी-आजोबांना जपणाऱ्या भारतीय घरांत — की वडीलधाऱ्यांचे शहाणपण हीच कुटुंबाची खरी संपत्ती आहे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की घरातल्या वडीलधाऱ्यांचा आधार आईला अधिक आत्मविश्वास आणि निवांतपणा देऊ शकतो.

लपलेल्या खोलीतली आजी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 26 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा