Women of India · दिवस 123 · आठवडा 18
असीमा चॅटर्जी यांची औषधी बाग
छोट्या असीमाला प्रश्न पडतो की तुळस आणि कडुलिंबाच्या पानांच्या आत काय लपले आहे. ती रसायनशास्त्रावर प्रेम करत मोठी होते आणि कलकत्ता विद्यापीठाची पहिली स्त्री डॉक्टर ऑफ सायन्स होते.
गोष्टीचे तात्पर्य: जिज्ञासा आणि धीर नवी दारे उघडू शकतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- असीमा चॅटर्जी, तिचे वडील
- मूळ ग्रंथ
- रसायनशास्त्रज्ञ असीमा चॅटर्जी (1917–2006) यांचे जीवन, कलकत्ता विद्यापीठ
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 123 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 18 · ७ पैकी दिवस 4
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 18: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- असीमा चॅटर्जी यांची औषधी बाग
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
असीमा चॅटर्जी यांच्या भारतीय औषधी वनस्पतींच्या धीराच्या अभ्यासाने भारतीय विज्ञानात स्त्रियांसाठी दारे उघडली. परंपरेने तुळस आणि कडुलिंबासारख्या वनस्पतींना फार पूर्वीपासून जपले आहे, आणि आईच्या शांततेवरील अभ्यास सूचवतात की जिज्ञासू, घाई नसलेली मनःस्थिती दीर्घ प्रक्रियांना, गर्भारपणालाही, अधिक हळुवार वाटायला लावू शकते.
वनस्पती धीराच्या असतात. आपणही त्यांच्याशी धीराने वागायला हवे, आणि मग त्या आपली गुपिते सांगतील.
शंभराहून अधिक वर्षांपूर्वी कलकत्त्यात चपळ, चमकदार डोळ्यांची असीमा चॅटर्जी नावाची एक जिज्ञासू छोटी मुलगी राहत होती. तिचे वडील डॉक्टर होते आणि त्यांना वनस्पती खूप आवडायच्या, आणि ते तिला दाखवण्यासाठी अनेकदा घरी पाने, मुळे आणि फुले आणायचे.
एका संध्याकाळी त्यांनी एक पान वर धरले. "ही तुळस आहे," ते म्हणाले. "आणि हा कडुलिंब. लोक बरे वाटावे म्हणून खूप पूर्वीपासून या वनस्पती वापरत आले आहेत."
असीमा जवळ झुकली. तिने मऊ पानांना स्पर्श केला आणि कडू सालीचा वास घेतला. "यांच्या आत काय लपले आहे?" तिला प्रश्न पडला. "कशामुळे या उपयोगी पडतात?"
ती मोठी होत गेली तसे तिचे प्रश्नही मोठे होत गेले. तिला शाळेची पुस्तके आवडायची, आकडे आणि प्रयोग आवडायचे. सगळ्यात जास्त तिला रसायनशास्त्र आवडायचे, वस्तू कशापासून बनलेल्या असतात याचा अभ्यास.
त्या काळात फार कमी मुली विज्ञान शिकायच्या. काही लोक म्हणायचे, "मुलीला बरण्यांनी भरलेली खोली कशाला हवी?" पण असीमाच्या कुटुंबाचा तिच्यावर विश्वास होता, आणि असीमाचा आपल्या प्रश्नांवर. तिने महाविद्यालयात मन लावून अभ्यास केला, आणि कलकत्त्याच्या तिच्या विद्यापीठातून विज्ञानातली सर्वोच्च पदवी मिळवणारी ती पहिली स्त्री ठरली.
पण असीमाला फक्त पदवी नको होती. तिला शोध घेत राहायचे होते. म्हणून तिने स्वतःची एक छोटी प्रयोगशाळा उभारली. तिथे कोणतीही मोठी यंत्रे नव्हती, फक्त काचेच्या बाटल्या आणि नळ्या, काही छोट्या शेगड्या आणि बरण्यांनी भरलेली कपाटे. कधी कधी हव्या त्या गोष्टींसाठी पुरेसे पैसे नसायचे, आणि तिला बराच काळ वाट पाहावी लागायची.
तरीही असीमा रोज शांत आणि आनंदी मनाने कामावर यायची. ती एखादी वनस्पती घ्यायची, कदाचित एका छोट्या फुलझाडाचे पान किंवा तळ्यातली एखादी छोटी नेचे वनस्पती. ती तिला हळुवारपणे वाळवायची आणि दळून तिची पूड करायची. मग, पायरीपायरीने, ती तिचे बारीक बारीक भाग वेगळे करायची.
ते सावकाश चालणारे काम होते. एका प्रयोगाला काही दिवस लागायचे, आणि एका शोधाला कदाचित काही वर्षे. तिचे विद्यार्थी कधी कधी विचारायचे, "दीदी, तुम्हाला वाट पाहून कंटाळा येत नाही का?" ते तिला दीदी म्हणायचे, म्हणजे मोठी बहीण, कारण ती त्यांच्याशी इतकी प्रेमळ होती.
असीमा हसली आणि म्हणाली, "वनस्पती धीराच्या असतात. आपणही त्यांच्याशी धीराने वागायला हवे, आणि मग त्या आपली गुपिते सांगतील. त्या दिवसेंदिवस हळूहळू वाढतात. आपण नीट लक्ष दिले, तर त्या नक्की सांगतील."
अर्थात, कधी कधी प्रयोग यशस्वी होत नसे. द्रव गढूळच राहायचा, किंवा बारीक स्फटिक तयार व्हायचे नाहीत. तेव्हा असीमा सरळ काच धुवायची, एक नीट टिपण लिहायची आणि दुसऱ्या सकाळी पुन्हा सुरुवात करायची. "प्रत्येक प्रयत्न आपल्याला काहीतरी शिकवतो," ती म्हणायची. "जे यशस्वी होत नाहीत तेसुद्धा. धीरानेच गुपिते उलगडतात."
अशा रीतीने, अनेक वर्षांत, असीमा आणि तिच्या विद्यार्थ्यांनी शेकडो भारतीय वनस्पतींचा अभ्यास केला. त्यांना त्यांच्या आत लपलेल्या उपयोगी गोष्टी सापडल्या. काही सुंदर गुलाबी सदाफुलीच्या फुलातून मिळाल्या. काही एका लहानशा पाणनेच्यातून. तिच्या कामामुळे डॉक्टरांना समजायला मदत झाली की काही वनस्पती आजारी माणसांना कशी मदत करू शकतील.
तिने अनेक विद्यार्थ्यांना शिकवले, विशेषतः विज्ञानाची स्वप्ने पाहणाऱ्या तरुण मुलींना. तिने त्यांना दाखवले की जिज्ञासू मन आणि स्थिर हृदय अद्भुत गोष्टी करू शकतात. "निसर्गाने आपल्याला किती तरी देणग्या दिल्या आहेत," ती त्यांना सांगायची. "जे ऐकतात, त्यांच्याशी निसर्ग आपल्या देणग्या वाटतो. त्यांचा काळजीपूर्वक अभ्यास करणे आणि इतरांच्या मदतीसाठी त्यांचा शहाणपणाने उपयोग करणे, हे आपले काम आहे."
वर्षे जात गेली तसे भारतभरातले लोक तिचा सन्मान करू लागले, आणि तिला देशातले काही सर्वोच्च पुरस्कार मिळाले. पण असीमा कधीच गर्विष्ठ झाली नाही. ती अजूनही रोज सकाळी काहीतरी नवीन शिकायच्या तयारीने आपल्या प्रयोगशाळेत यायची.
घरी ती आपल्या मुलीची प्रेमळ आई होती. ती आपल्या कुटुंबाची आणि कामाची एकाच शांत स्थिरतेने काळजी घ्यायची. संध्याकाळी ती कधी चहाचा कप घेऊन बसायची, उद्याच्या प्रयोगांचा विचार करत, अगदी जसे तिचे वडील एके काळी आपल्या पानांचा विचार करत बसायचे.
एका दुपारी उशिरा, असीमा खिडकी उघडी ठेवून आपल्या छोट्या प्रयोगशाळेत बसली होती. पाने, बिया आणि वाळलेल्या फुलांनी भरलेल्या काचेच्या बरण्यांच्या रांगेवर सूर्यप्रकाश पडला होता. ती आपल्या वहीत नीटनेटकी टिपणे लिहीत होती आणि स्वतःशीच गुणगुणत होती.
बाहेर, कलकत्त्याची झाडे उबदार वाऱ्यात सळसळत होती. तिच्या टेबलावरच्या एका छोट्या कपात तुळशीची एक डहाळी होती, तीच वनस्पती जी तिच्या वडिलांनी तिला खूप पूर्वी दाखवली होती. आत, एका काचेच्या चंबूखाली एक छोटी निळी ज्योत तेवत होती, आणि कशाचीच घाई नव्हती.
प्रकाश सोनेरी झाला तेव्हा असीमाने आपली वही मिटली आणि ती हसली. उद्याही वनस्पती तिथेच असतील, आणि तिचे प्रश्नही.
छोट्या बाळा, एके दिवशी तूही एखाद्या पानाकडे नीट पाहशील आणि स्वतःचे मोठे प्रश्न विचारशील. आत्ता मात्र, उबदार मातीतल्या बीसारखे हळूहळू वाढ, अगदी कोणतीही घाई न करता.
भारतातील स्त्रिया मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले
स्रोत: भारतातील स्त्रिया परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
1917 मध्ये कलकत्त्यात जन्मलेल्या असीमा चॅटर्जी 1944 मध्ये कलकत्ता विद्यापीठातून डॉक्टर ऑफ सायन्स मिळवणाऱ्या पहिल्या स्त्री ठरल्या, आणि पुढे भारतीय विज्ञान काँग्रेसच्या पहिल्या स्त्री सर्वसाधारण अध्यक्ष झाल्या; त्यांना पद्मभूषणाने सन्मानित करण्यात आले. सदाफुलीपासून एका लहानशा पाणनेच्यापर्यंत भारतीय वनस्पतींचा धीराने अभ्यास हे त्यांचे जीवनकार्य होते. अनेक वैज्ञानिकांची चरित्रे एखाद्या मोठ्या शोधावर रेंगाळतात; ही कथा त्याऐवजी त्यांच्या छोट्या प्रयोगशाळेवर, धुऊन पुन्हा सुरू केलेल्या अयशस्वी प्रयोगांवर, आणि वनस्पती आपली गुपिते हळूहळू सांगतात या त्यांच्या विश्वासावर रेंगाळते. गर्भारपणात त्यांचा शांत धीर आणि जिज्ञासा एक प्रोत्साहन देणारी सोबत ठरते.
बाळासोबत विचार करा
निसर्गातल्या कोणत्या छोट्याशा आश्चर्याने अलीकडे तुझी जिज्ञासा जागी केली?
संकल्प: मी धीराची आणि सौम्य आहे, आणि सावकाश, स्थिर वाढीवर माझा विश्वास आहे.
आशीर्वाद: तुझे मन शांत राहो, तुझा प्रवास आनंदाचा होवो, आणि तुझे बाळ सुंदर गुणांनी भरलेले होवो.
पात्रे
- असीमा चॅटर्जी
- — एक जिज्ञासू मुलगी जी मोठी होऊन धीराची वैज्ञानिक होते.
- तिचे वडील
- — तिला बागेतल्या वनस्पती पहिल्यांदा दाखवणारे एक डॉक्टर.
बोध
जिज्ञासा आणि धीर नवी दारे उघडू शकतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या छोट्या बाळा, आत काय लपले आहे हे तू नेहमी विचारत राहा आणि नवल करत राहा.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
असीमाला वनस्पतींबद्दल काय शोधून काढायचे होते?
स्रोत: रसायनशास्त्रज्ञ असीमा चॅटर्जी (1917–2006) यांचे जीवन, कलकत्ता विद्यापीठ
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 18व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- भाई लालोची भाकरी · दिवस 158
तेच मूल्य
शीख शिकवणुकीतल्या किरत करनीनुसार परंपरा सांगते की प्रामाणिकपणे कमावलेलं आणि प्रेमाने वाटलेलं अन्न सगळ्यात पोषक असतं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपल्या मूल्यांनुसार जगत असल्याची भावना आईच्या मनःशांतीला आधार देऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
असीमा चॅटर्जी यांची औषधी बाग ही गोष्ट काय शिकवते?
असीमा चॅटर्जी यांच्या भारतीय औषधी वनस्पतींच्या धीराच्या अभ्यासाने भारतीय विज्ञानात स्त्रियांसाठी दारे उघडली. परंपरेने तुळस आणि कडुलिंबासारख्या वनस्पतींना फार पूर्वीपासून जपले आहे, आणि आईच्या शांततेवरील अभ्यास सूचवतात की जिज्ञासू, घाई नसलेली मनःस्थिती दीर्घ प्रक्रियांना, गर्भारपणालाही, अधिक हळुवार…
असीमा चॅटर्जी यांची औषधी बाग गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 18 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.