Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 143 · आठवडा 21

प्रत्येक पान

रामांच्या राज्याभिषेकानंतर हनुमानाचं मन प्रेमाने इतकं भरून येतं की त्याला विश्रांती घेता येत नाही. तो जंगलातल्या पानांवर रामांचं नाव लिहितो आणि वाऱ्याला ती घेऊन जाऊ देतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: मोकळेपणाने वाटलेलं प्रेम आपण स्वतः कधीच जाऊ शकणार नाही अशा ठिकाणी पोहोचतं.

या गोष्टीत

पात्रे
हनुमान, मेंढपाळ मुलगा, सीता
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 143 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 21 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 21: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
प्रत्येक पान

परंपरा सांगते की हनुमानासारखं एखादं प्रिय नाव भक्तीने पुन्हा पुन्हा घेतलं तर मन स्थिर होतं आणि ते हळूच इतरांपर्यंतही पोहोचतं. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की साधे, पुन्हा पुन्हा म्हटलेले, प्रेमळ शब्द आईला स्थिर आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.

आणि पानं प्रवास करतात. मी कधीच ठोठावू शकणार नाही अशा दारांपर्यंत ती पोहोचतात.

अयोध्येच्या प्रत्येक छतावर दिवे लागले होते. वनातली ती लांब वर्षं संपवून आणि लंकेतून सीतेला परत घेऊन राम घरी आले होते, आणि अखेर त्यांच्या डोक्यावर मुकुट ठेवला गेला होता. सगळं शहर हसत होतं, रडत होतं, गात होतं. पण हनुमानाला काही चैन पडत नव्हती.

तो दरबाराच्या एका कोपऱ्यात बसला. खिडकीपाशी उभा राहिला. राजवाड्याच्या बागेत फिरला, जिथे मोगरा उमलत होता आणि कारंजी खळखळत होती. तो कुठेही गेला तरी त्याचं मन खूप भरून आलेलं असायचं आणि हात खूप रिकामे वाटायचे.

एका संध्याकाळी सीतेला तो एका खांबापाशी एकटा उभा दिसला. ती हळूच जवळ आली आणि तिने त्याच्या तळहातावर एक लाडू ठेवला.

"तू आमच्यासाठी खूप काही केलंस," ती म्हणाली. "आता तुझ्यासाठी काहीतरी होऊ दे. थोडी विश्रांती घे, बाळा."

हनुमानाने मान झुकवली. प्रेम करण्यातून विश्रांती कशी घ्यायची, हे त्याला ठाऊकच नव्हतं.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याने बोरूची एक पातळ लेखणी आणि शाईची छोटी दौत घेतली आणि तो शहराबाहेर निघाला. शरयू नदी ओलांडून तो अशा एका जंगलात गेला, जिथे त्याला कोणी हाक मारणार नव्हतं. हवेला ओल्या सालीचा आणि रानआल्याचा वास येत होता. फांद्यांवर पक्षी जागे होत होते.

तो पहिल्या झाडाखाली बसला. त्याने एक पान खाली ओढलं. ते गुळगुळीत, हिरवं आणि बोटांना थंडगार लागणारं होतं. लहान, काळजीपूर्वक अक्षरांत त्याने त्यावर लिहिलं: राम. मग त्याने ते पान सोडून दिलं, आणि वारा ते उडवून घेऊन गेला.

त्याने आणखी एक पान ओढलं. राम लिहिलं. सोडून दिलं.

तो थांबला नाही.

दुपारपर्यंत तो पुढच्या झाडाखाली पोहोचला. संध्याकाळपर्यंत आणखी एका. दुसऱ्या दिवशी जवळच्या गावांतल्या लोकांना वाटेवर, दारात, पाण्याच्या घागरींत तरंगणारी पानं सापडू लागली. प्रत्येक पानावर एकच नाव होतं, राम, अशा अक्षरांत जी त्यांना ओळखीची नव्हती, तरीही का कोण जाणे विश्वासाची वाटत होती. त्यांनी पानं उचलली. कपाळाला लावली. कोणीही एकही पान फेकलं नाही.

मंदिरापर्यंत चालत जाण्याइतकी ताकद नसलेल्या एका आजारी आजीला तिच्या दारात एक पान सापडलं. दुपारभर तिने ते छातीशी धरून ठेवलं. शेजारीण म्हणाली, इतकी वर्षं तिला असं हसताना पाहिलं नव्हतं.

एका मेंढपाळ मुलाला कोकराच्या लोकरीत अडकलेलं एक पान सापडलं. कुतूहलाने तो हिरव्या पानांच्या वाटेमागून जंगलात गेला. तिथे त्याला एका झाडाखाली हनुमान दिसला, बोटांना शाई लागलेली.

हनुमानाने त्याला परत पाठवलं नाही. त्याने आपल्या शेजारी झाडाच्या मुळांवर जागा करून दिली आणि बोरू कसा धरायचा ते मुलाला दाखवलं. दोघांनी मिळून, हळूहळू, अक्षर अक्षर जोडत, एका पानावर ते नाव लिहिलं. वारा ते घेऊन गेला तेव्हा मुलगा मोठ्याने हसला.

लवकरच जंगलातल्या ऋषींना याबद्दल कळलं. ते त्याला शोधत आले आणि त्या छोट्याशा मोकळ्या जागेच्या कडेला उभे राहिले.

"हनुमाना," त्यांच्यातले एक म्हणाले, "हे सुंदर आहे, पण हा अपव्ययही आहे. एका नावासाठी अख्खं पान का वापरायचं? एका छोट्या वहीत तू ते हजार वेळा लिहू शकतोस आणि ती नेहमी जवळ ठेवू शकतोस."

हनुमानाने वर पाहिलं. त्याच्या केसांत पानं होती आणि गालाला शाई लागली होती. त्याने मोठ्या आदराने ऋषींना हात जोडले.

"आदरणीय ऋषींनो, मीही तसा विचार केला," तो म्हणाला. "पण जंगल जंगल असणं थांबवणार नाही. जोपर्यंत त्याला पानं येत राहतील, तोपर्यंत मला त्यांच्यावर रामांचं नाव लिहायलाच हवं. माझ्या छातीत जे आहे, त्यासाठी जगात पुरेशी पुस्तकं नाहीत. पानंसुद्धा कशीबशी पुरतात."

मग तो आणखी हळू आवाजात म्हणाला, "आणि पानं प्रवास करतात. मी कधीच ठोठावू शकणार नाही अशा दारांपर्यंत ती पोहोचतात. कदाचित आज कोणा एकट्या माणसाला एखादं सापडेल."

ऋषी शांत झाले. मग सगळ्यांत वयस्कर ऋषी हसले, त्यांनी नमस्कार केला आणि ते निघून गेले, आणि बाकीचे त्यांच्या मागे गेले. कोणी वाद घातला नाही. काही प्रेमांशी वाद घालायचा नसतो.

त्या संध्याकाळी मेंढपाळ मुलगा एक पान सदऱ्यात लपवून घरी गेला; त्याच्याच बोटांनी शाई थोडी पसरली होती. त्याने ते आजीला दिलं, आणि आजीने ते आपल्या चांगल्या बांगड्या ठेवायच्या डब्यात जपून ठेवलं.

जंगलात, अंधारात झाडं निश्चल उभी होती. अधूनमधून आणखी एक पान खाली तरंगत यायचं, आपला एकच शब्द घेऊन, वारा नेईल तिकडे.

बाळा, कुठेतरी तुझंही एक नाव तुझी वाट पाहत आहे, आणि आम्ही ते खूप काळजीने लिहू.

पुढची गोष्ट वाचा →हनुमान आणि मोत्यांचा हार

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

हनुमानाचं रामांवरचं प्रेम हे दास्य भावाचं, म्हणजे प्रेमळ सेवकाच्या भक्तीचं, सर्वांत प्रसिद्ध उदाहरण आहे, आणि भारतभरच्या रामायण परंपरांमध्ये ते साजरं केलं जातं. हनुमान पानांवर रामांचं नाव लिहितो ही प्रतिमा प्रादेशिक कथांमध्ये आणि भक्तिकाव्यात, विशेषतः दक्षिणेत, आढळते, आणि रामनाम लिहिण्याच्या सर्वत्र रूढ प्रथेची आठवण करून देते. ही कथा अयोध्येतल्या राज्याभिषेकानंतर घडते, जेव्हा आनंदी हनुमानाला विश्रांती घेता येत नाही, आणि त्याने वाऱ्यावर सोडलेली पानं दारांपर्यंत, पाण्याच्या घागरींपर्यंत आणि एका आजीच्या आठवणींच्या डब्यापर्यंत पोहोचतात. प्रेमाने प्रवास करणाऱ्या नावावर तिचा भर असल्यामुळे, स्वतः बाळासाठी काळजीपूर्वक नाव निवडणाऱ्या आई-वडिलांसाठी ही एक गोड कथा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळासाठी प्रत्येक पानावर एकच शब्द लिहायचा असेल, तर तो कोणता असेल?

संकल्प: माझं प्रेम कोणत्याही पुस्तकापेक्षा मोठं आहे, आणि मी ते पान पान करून मोकळेपणाने वाहू देते.

आशीर्वाद: हनुमानाच्या पानांसारखं, दूरवर पोहोचणाऱ्या प्रेमाने तुमच्या बाळाचं हृदय भरून जावो.

पात्रे

हनुमान
— कधीही न थांबणारं प्रेम असलेला एकनिष्ठ मित्र.
मेंढपाळ मुलगा
— तो आनंदाने नाव लिहायला शिकतो.
सीता
— ती प्रेमाने हनुमानाला लाडू देते.

बोध

मोकळेपणाने वाटलेलं प्रेम आपण स्वतः कधीच जाऊ शकणार नाही अशा ठिकाणी पोहोचतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, कुठेतरी तुझं एक नाव तुझी वाट पाहत आहे, आणि आम्ही ते खूप काळजीने आणि प्रेमाने लिहू.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

तू पानावर कोणाचं नाव लिहिशील, आणि का?

स्रोत: हनुमानाच्या भक्तीविषयीच्या प्रादेशिक रामायण आणि भक्ती परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 21व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रत्येक पान ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की हनुमानासारखं एखादं प्रिय नाव भक्तीने पुन्हा पुन्हा घेतलं तर मन स्थिर होतं आणि ते हळूच इतरांपर्यंतही पोहोचतं. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की साधे, पुन्हा पुन्हा म्हटलेले, प्रेमळ शब्द आईला स्थिर आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.

प्रत्येक पान गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 21 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा