Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 132 · आठवडा 19

राम आणि गावातला दिवा

दिव्यांनी भरलेल्या गावांमधून राम अयोध्येला घरी परततो. म्हाताऱ्या धनियाने जपलेल्या एकाच छोट्या दिव्यापाशी, एका गरीब झोपडीजवळ तो थांबतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: भरल्या मनाने दिलेली छोटी भेट सगळ्यात जास्त उजळते.

या गोष्टीत

पात्रे
राम, धनिया, सीता, हनुमान
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
5 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 132 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 19 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 19: बाळाची वाढ

दीपावली ही अयोध्येने रामाच्या स्वागतासाठी दिवे लावलेली रात्र म्हणून आठवली जाते, आणि परंपरा सांगते की किती दिलं यापेक्षा प्रेमाने दिलं हे जास्त महत्त्वाचं असतं. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार दिवा लावण्यासारखे साधे विधी दिवसाच्या शेवटी मनाला शांत आधार देऊ शकतात.

पूर्ण मनाने लावलेला एक दिवा त्या सगळ्यांपेक्षा जास्त उजळतो.

सूर्योदयासारखं उबदार हसू असलेला अयोध्येचा सौम्य राजकुमार राम अखेर घरी परतत होता. चौदा वर्षं वनात राहिल्यानंतर तो आपल्या नगराकडे जाणाऱ्या रस्त्याने परत येत होता. प्रत्येक छपरावर आणि भिंतीवर मातीच्या पणत्यांच्या रांगा लागल्या होत्या, जणू तारेच खाली उतरून रस्त्याकडेला बसून पाहत होते.

त्याच्यासोबत होती त्याची प्रेमळ, सुस्वभावी पत्नी सीता, आणि त्याचा निष्ठावान धाकटा भाऊ लक्ष्मण, ज्याला नेहमी पुढे जायची जरा घाई असायची. हनुमानही आला होता, मोठं हसू आणि त्याहूनही मोठं मन असलेला बलवान वानरवीर.

रामाच्या परतण्याची बातमी उबदार वाऱ्याच्या झुळकीसारखी त्यांच्या पुढे पोहोचली होती. प्रत्येक गावात, प्रत्येक वस्तीत लोकांनी दाराशी झाडलं आणि जमिनीवर रंगीत रांगोळ्या काढल्या. त्यांनी घरं पणत्यांनी, मातीच्या छोट्या तेलाच्या दिव्यांनी भरून टाकली. ते जात त्या प्रत्येक रात्री गावं आणखीनच उजळून निघायची.

एका संध्याकाळी ते जंगलाच्या कडेला असलेल्या एका छोट्याशा गावातून जात होते. बहुतेक घरं डझनभर दिव्यांनी उजळली होती. पण गल्लीच्या अगदी टोकाला गवताच्या छपराची एक छोटीशी झोपडी होती. तिच्यासमोर फक्त एकच छोटा दिवा जळत होता, आणि त्याची इवलीशी ज्योत वाऱ्यात थरथरत होती.

रामाचं लक्ष त्या छोट्या दिव्याकडे गेलं आणि तो थांबला.

"दादा, का थांबलास?" लक्ष्मणाने विचारलं. "मोठ्या घरांनी तुझ्यासाठी किती दिवे लावलेत. गावातले वडीलधारे वाट पाहत आहेत."

राम हसला. "हा कोणी लावलाय ते पाहूया."

म्हणून तो त्या छोट्या झोपडीकडे गेला. दारात धनिया नावाची एक म्हातारी बसली होती. तिने एक विटलेली शाल गुंडाळली होती, आणि वर्षानुवर्षांच्या कष्टाने तिचे हात खरखरीत झाले होते. समोर कोण उभं आहे हे पाहून तिला धक्काच बसला आणि तिने हात जोडले.

"प्रभू," ती हळूच म्हणाली; या शब्दाचा अर्थ "माझे स्वामी." "मला माफ करा. इतरांसारखे मलाही तुमच्यासाठी खूप दिवे लावायचे होते. पण माझ्याकडे फक्त एकाच दिव्यापुरतं तेल होतं. म्हणून मी हा एक लावला, आणि वारा त्याला विझवू नये म्हणून त्याच्याजवळ बसले. सूर्यास्तापासून मी इथेच बसले आहे."

तिच्या डोळ्यांच्या पातळीवर येईल असा राम तिच्यासमोर गुडघे टेकून बसला. "आई," तो म्हणाला, "तू तो जळत का ठेवलास?"

धनियाने त्या छोट्या ज्योतीकडे पाहिलं. "कारण मी चौदा वर्षं तुमची वाट पाहत होते," ती म्हणाली. "रोज रात्री मी प्रार्थना करायचे की तुम्ही सुखरूप घरी यावं. हा दिवाच माझ्याकडे सगळं काही आहे. पण माझी प्रतीक्षा त्यात आहे."

सीता त्या म्हातारीच्या शेजारी बसली आणि तिचा हात हातात घेतला. क्षणापूर्वी अधीर झालेला लक्ष्मण शांत झाला.

बराच वेळ राम त्या ज्योतीकडे पाहत राहिला. "आई, आज रात्री मी हजारो दिव्यांजवळून आलो," तो म्हणाला. "ते सुंदर होते, आणि त्या प्रत्येकासाठी मी कृतज्ञ आहे. पण याच दिव्याने मला थांबवलं. का, ते तुला माहीत आहे?"

धनियाने हळूच मान हलवली, तिची नजर त्याच्या चेहऱ्यावर खिळली होती.

"कारण तो तुझ्याकडे जे काही होतं ते सगळं देऊन लावलेला आहे," राम म्हणाला. "भरपूर असलेल्यांनी लावलेले हजार दिवे सुंदर असतात. पण पूर्ण मनाने लावलेला एक दिवा त्या सगळ्यांपेक्षा जास्त उजळतो."

म्हातारीच्या गालांवरून आनंदाचे अश्रू ओघळले.

तेवढ्यात संध्याकाळचा वारा वाढला, आणि ती छोटी ज्योत जोरात फडफडली, जणू विझणारच. एक शब्दही न बोलता रामाने तिच्याभोवती आपल्या हातांची ओंजळ धरली. सीतेनेही तसंच केलं. वारा अडवण्यासाठी लक्ष्मण त्यांच्या मागे उभा राहिला. आणि हनुमान हसत खाली वाकला आणि आपले मोठे हातही पुढे केले.

एवढ्यात राम का थांबला हे पाहायला गावकरी धावत आले होते. ते आश्चर्याने पाहत राहिले. त्यांचा राजकुमार, सीता आणि बलवान हनुमान, सगळे गावातल्या सर्वात गरीब झोपडीबाहेर एका छोट्याशा मातीच्या दिव्याभोवती वाकले होते.

एकेक करून गावकऱ्यांना समजलं. एक तरुण धावत घरी गेला आणि तेलाची एक छोटी बरणी घेऊन आला. "तुमच्या दिव्यासाठी, आजी," तो म्हणाला, आणि त्यात तेल ओतलं. एका मुलीने आणखी एक पणती आणली आणि धनियाच्या ज्योतीवरून ती लावली. मग आणखी एक जण आला, आणि आणखी एक.

लवकरच ती छोटी झोपडी गावातल्या कोणत्याही घरापेक्षा जास्त उजळून निघाली. प्रत्येक नवा दिवा त्या म्हातारीच्या एकाच ज्योतीवरून लावलेला होता. एक ज्योत अख्खी गल्ली उजळू शकते. जे पूर्ण मनाने दिलं जातं ते कधीच लहान नसतं.

मग राम उठला आणि मुलगा आपल्या आईला जसा मान देतो तसा त्याने धनियाच्या पायांना स्पर्श केला. "मी अयोध्येत असताना तुझा दिवा लक्षात ठेवीन," त्याने वचन दिलं.

आणि त्याने तो लक्षात ठेवला. राम राजा झाल्यावर त्याने सांगितलं की दर वर्षी त्याच्या परतीच्या रात्री अयोध्येच्या लोकांनी आधी ज्याच्याकडे कमी आहे त्याच्यासाठी एक दिवा लावावा. त्यानंतरच त्यांनी आपले दिवे लावावे, म्हणजे इतर घरं उजळत असताना कोणतंच घर अंधारात राहणार नाही.

त्या रात्री राम आणि त्याचे सोबती पुढे निघाले, तेव्हा धनिया आपल्या अनेक दिव्यांच्या मधोमध दारात उबदार, हसऱ्या चेहऱ्याने बसली होती.

धनियाची छोटी ज्योत आता स्थिर जळते आहे, आणि तिच्यावरून लावलेल्या दिव्यांनी अख्खी गल्ली उजळली आहे. सगळ्यात लहान प्रकाशाकडेही लक्ष द्या. बाळा, तू आमची छोटीशी, तेजस्वी ज्योत आहेस, आणि तुझ्यामुळे आमचं सगळं घर उजळून निघालं आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →हनुमान आणि मोत्यांचा हार

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

चौदा वर्षांच्या वनवासानंतर रामाचं अयोध्येला परतणं ही तीच घरवापसी आहे जी दिवाळीत साजरी होते, जेव्हा भारतभरची घरं त्याच्या स्वागतासाठी मातीच्या पणत्यांच्या रांगा लावतात. त्या रामायण परंपरेतून घेतलेलं हे सौम्य पुनर्कथन भव्य मिरवणुकीकडून नजर वळवून गल्लीच्या टोकाला एका गरीब झोपडीबाहेर थरथरणाऱ्या एकाच दिव्याकडे पाहतं. राम धनियासाठी थांबतो, आणि सीता, लक्ष्मण आणि हनुमान तिच्या ज्योतीभोवती ओंजळ धरतात, तोपर्यंत अख्खं गाव तिच्या ज्योतीवरून आपले दिवे लावतं. ही गोष्ट सणाच्या प्रकाशाला लहान आणि दुर्लक्षित गोष्टींकडे लक्ष देण्याच्या धड्यात बदलते. गरोदरपणात ती एक उबदार आठवण आहे की भरल्या मनाने दिलेलं प्रेम कधीच कमी नसतं.

बाळासोबत विचार करा

अलीकडे मी प्रेमाने दिलेली कोणती छोटी गोष्ट दिसण्यापेक्षा जास्त मोलाची ठरली?

संकल्प: मी माझ्या बाळाला भरल्या मनाने जे देते ते नेहमीच पुरेसं असतं.

आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.

पात्रे

राम
— तो सगळ्यात लहान दिव्याकडे लक्ष देतो आणि त्यामागच्या प्रेमाचा मान राखतो.
धनिया
— जिच्या एकाच दिव्यात चौदा वर्षांची प्रतीक्षा आहे अशी म्हातारी.
सीता
— छोटी ज्योत सुरक्षित राहावी म्हणून ती हातांची ओंजळ धरते.
हनुमान
— प्रकाशाला आसरा देण्यासाठी तो आपले मोठे हात पुढे करतो.

बोध

भरल्या मनाने दिलेली छोटी भेट सगळ्यात जास्त उजळते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तुझं प्रेम धनियाच्या दिव्यासारखं आहे. मनातला छोटासा प्रकाशही सारं जग उजळू शकतो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

फक्त एकच दिवा असलेल्या झोपडीपाशी राम का थांबला?

स्रोत: रामायण परंपरा; दिवाळीतल्या घरवापसीचं पुनर्कथन

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 19व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • राम आणि मदत करणारा शेतकरी · दिवस 127

    अशीच गोष्ट

    परंपरा सांगते की रामाच्या वनवासाच्या प्रवासात सामान्य गावकऱ्यांची माया होती, आणि त्यानेही त्यांची तितकीच काळजी घेतली. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार एकत्र काम करणं आणि काम करताना गाणं म्हणणं ताण कमी करू शकतं आणि जवळीक वाढवू शकतं, अगदी या गावच्या कालव्यावर झालं तसं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राम आणि गावातला दिवा ही गोष्ट काय शिकवते?

दीपावली ही अयोध्येने रामाच्या स्वागतासाठी दिवे लावलेली रात्र म्हणून आठवली जाते, आणि परंपरा सांगते की किती दिलं यापेक्षा प्रेमाने दिलं हे जास्त महत्त्वाचं असतं. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार दिवा लावण्यासारखे साधे विधी दिवसाच्या शेवटी मनाला शांत आधार देऊ शकतात.

राम आणि गावातला दिवा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 19 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा