Panchatantra · दिवस 43 · आठवडा 7
हत्तींना सोडवणारे उंदीर
तलावाकडे जाणारे हत्ती उंदरांच्या वसाहतीची घरं सारखी तुडवतात. उंदरांचा राजा नम्रपणे हत्तींच्या राजाला दुसऱ्या वाटेने जायची विनंती करतो, आणि तो तयार होतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: मदत करायला कोणीच लहान नसतं, आणि प्रेमळपणा नेहमी परत येतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- उंदरांचा राजा, हत्तींचा राजा
- मूळ ग्रंथ
- पंचतंत्र
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 43 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 7 · ७ पैकी दिवस 1
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 7: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- हत्तींना सोडवणारे उंदीर
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
पंचतंत्र सांगतं की खरे मित्र अनपेक्षित ठिकाणी भेटू शकतात आणि प्रेमळपणाची व न्यायाची परतफेड होते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की आपण ज्यांच्याकडे दुर्लक्ष करू शकतो अशा लोकांसह आधाराचं मोठं वर्तुळ आईला कमी एकटं वाटायला मदत करतं.
"विचारल्याशिवाय कसं कळणार?" उंदरांचा राजा म्हणाला. "आणि मी नम्रपणे विचारेन."
धम्. धम्. धम्. जमीन हादरली, आणि जमिनीखालच्या शंभर छोट्या बिळांमध्ये शंभर छोटे उंदीर जागे झाले आणि एकमेकांना बिलगले.
ही पंचतंत्रातली गोष्ट आहे. पंचतंत्र म्हणजे प्राण्यांच्या गोष्टींचं जुनं पुस्तक, जे एका ज्ञानी गुरूंनी तीन तरुण राजपुत्रांना शहाणं करण्यासाठी सांगितलं होतं.
फार पूर्वी, एका जुन्या पडक्या गावाजवळ उंदरांची एक मोठी वसाहत राहत होती. त्यांनी तुटक्या भिंतींमध्ये आणि मऊ मातीखाली आपली घरं खोदली होती, आणि ते तिथे धान्य साठवत, पिल्लांना वाढवत आनंदाने राहत होते.
जवळच जंगलात हत्तींचा एक कळप राहत होता. त्यांचा राजा मोठे बाकदार सुळे असलेला एक मोठा, शांत हत्ती होता. उन्हाळ्यात दर काही दिवसांनी तो आपल्या कळपाला जुन्या गावाच्या पलीकडच्या तलावावर पाणी प्यायला आणि अंघोळीला घेऊन जायचा.
आणि तलावाकडे जाणारी सगळ्यात जवळची वाट नेमकी उंदरांच्या वस्तीतूनच जात होती.
धम्. धम्. धम्. हत्ती जेव्हा जेव्हा तिथून जायचे, तेव्हा त्यांच्या मोठ्या पायांखाली बिळं चिरडली जायची. बोगदे कोसळायचे. धान्याचे साठे सपाट व्हायचे. कितीतरी छोटे उंदीर जखमी व्हायचे. उंदीर खूप घाबरले होते.
शेवटी उंदरांच्या राजाने सगळ्यांना एकत्र बोलावलं.
"असं चालणार नाही," तो म्हणाला. "कोणीतरी जाऊन हत्तींच्या राजाशी बोलायला हवं."
"पण तो केवढा मोठा आहे," बाकीचे उंदीर म्हणाले. "आणि आपण केवढे लहान. तो आपलं का ऐकेल?"
"विचारल्याशिवाय कसं कळणार?" उंदरांचा राजा म्हणाला. "आणि मी नम्रपणे विचारेन."
म्हणून पुढच्या वेळी कळप आला तेव्हा उंदरांचा राजा वाटेच्या कडेच्या एका मोठ्या दगडावर चढला, म्हणजे तो दिसेल. हत्तींचा राजा जवळ आला तसा त्या छोट्या उंदराने वाकून नमस्कार केला.
"महाराज," तो आपल्या लहान पण स्पष्ट आवाजात म्हणाला. "कृपा करून क्षणभर थांबा आणि ऐका."
हत्तींचा राजा थांबला. त्याने आश्चर्याने खाली पाहिलं. याआधी कधीही कोणत्याही उंदराने त्याच्याशी बोललं नव्हतं.
"तुमचा कळप जेव्हा जेव्हा इथून जातो," उंदरांचा राजा म्हणाला, "तेव्हा तुमच्या पायांखाली आमची घरं चिरडली जातात, आणि आमचे कितीतरी जण जखमी होतात. तुम्ही हे मुद्दाम करत नाही. ते आम्हाला ठाऊक आहे. पण कृपा करून तुम्ही तलावाकडे दुसऱ्या वाटेने जाल का? तुम्ही गेलात, तर कदाचित एक दिवस आम्हीही तुमच्या उपयोगी पडू."
हत्तींच्या राजाने दगडावरच्या त्या इवल्याशा उंदराकडे पाहिलं. उंदीर, आणि हत्तीला मदत? कल्पनाच गमतीशीर होती. पण तो दयाळू आणि न्यायी राजा होता. त्याला बिळांबद्दल माहीतच नव्हतं. त्याला वाईट वाटलं.
"छोट्या मित्रा, तू बरोबर बोलतोस," तो म्हणाला. "आम्हाला माहीत नव्हतं. आजपासून आम्ही वळसा घालून जाऊ."
आणि त्या दिवसापासून हत्ती पडक्या गावाच्या कडेकडेने लांबच्या वाटेने जाऊ लागले. उंदरांनी आपले बोगदे पुन्हा बांधले. त्यांची पिल्लं सुरक्षित वाढली. आणि हत्तींच्या राजाचा प्रेमळपणा ते विसरले नाहीत.
काही काळाने जवळच्या शहरातल्या एका राजाला जंगली हत्ती पकडायचे होते. त्याने आपले शिकारी जंगलात पाठवले. त्यांनी एक लपलेला खड्डा खोदला आणि तलावाकडच्या वाटेवर मजबूत दोऱ्या आणि जाळी पसरली. आणि एका सकाळी हत्तींचा राजा आणि त्याच्या कळपातले बरेच हत्ती थेट त्या सापळ्यात चालत गेले.
दोऱ्या त्यांच्या पायांभोवती गुंडाळल्या गेल्या. जाळी त्यांच्या पाठीवर पडली. ते जितकं ओढत, तितक्या गाठी घट्ट होत. ते अडकले होते. शिकारी सकाळी परत येऊन त्यांना घेऊन जाणार होते.
हत्तींच्या राजाने खूप विचार केला. मग त्याला दगडावरचा तो छोटा उंदीर आठवला.
एक तरुण हत्ती पकडला गेला नव्हता. "पळ," राजाने त्याला सांगितलं. "जुन्या पडक्या गावात जा. उंदरांच्या राजाला शोध. त्याला सांग, आम्हाला त्याची मदत हवी आहे."
तरुण हत्ती जमेल तितक्या वेगाने धावला. त्याने उंदरांच्या राजाला शोधलं आणि सगळं सांगितलं.
उंदरांच्या राजाने क्षणभरही वेळ घालवला नाही. "चला, सगळे या!" त्याने हाक मारली. "हत्तींनी आपल्याला दिलेलं वचन पाळलं. आता आपण त्यांना मदत करू."
प्रत्येक बिळातून उंदीर बाहेर आले. मोठे, लहान, म्हातारे, तरुण, शेकडो आणि शेकडो, गवतातून एखाद्या मोठ्या करड्या नदीसारखे सापळ्याकडे धावत.
हत्तींजवळ पोहोचल्यावर ते दोऱ्यांवर आणि जाळ्यांवर चढले. आणि कुरतडू लागले. कुरुम, कुरुम, कुरुम. त्यांचे दात इवलेसे होते, पण ते कितीतरी होते. रात्रभर ते कुरतडत राहिले. एकेक करून दोऱ्या तुटल्या. एकेक करून जाळी गळून पडली.
सूर्य उगवला तोपर्यंत प्रत्येक हत्ती मोकळा झाला होता.
हत्तींच्या राजाने आपलं मोठं डोकं इतकं खाली झुकवलं की त्याची सोंड उंदरांच्या राजासमोर जमिनीला टेकली.
"धन्यवाद, छोट्या मित्रा," तो म्हणाला. "तू बरोबर होतास. लहानसुद्धा मोठ्यांना मदत करू शकतात."
दोन्ही राजे आयुष्यभराचे मित्र झाले. आणि त्यानंतर हत्ती जेव्हा जेव्हा लांबच्या वाटेने तलावाकडे जात, तेव्हा उंदीर त्यांना पाहायला बाहेर येत, आणि हत्ती नमस्कार म्हणून सोंड उंचावत.
बाळा, मोठा असो वा लहान, तू केलेला प्रत्येक प्रेमळपणा तुझ्याकडे परत यायची वाट शोधतो.
पंचतंत्र मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: पंचतंत्र, खंड 2 · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
पंचतंत्राच्या दुसऱ्या तंत्रात, मित्रसंप्राप्ती म्हणजे मित्र मिळवणे यात सांगितलेली ही कथा तरुण राजपुत्रांना व्यवहारी शहाणपण शिकवण्यासाठी रचलेल्या जुन्या संस्कृत संग्रहातली आहे. एका उंदराने सोडवलेला सिंह अनेक संस्कृतींना ठाऊक आहे; इथे मात्र उंदरांची अख्खी वसाहत हत्तींच्या अख्ख्या कळपाची परतफेड करते, आणि मैत्रीची सुरुवात नम्र विनंतीने आणि पाळलेल्या वचनाने होते. मदतीची गरज पडण्याआधीच हत्तींचा राजा ऐकतो आणि आपली वाट बदलतो, त्यामुळे नंतरची सुटका कमावलेली वाटते. लहानसुद्धा मोठ्यांना मदत करू शकतात हा तिचा हळुवार संदेश, आत्ताच महत्त्वाच्या असलेल्या एका इवल्याशा जिवाच्या कल्पनेशी गोड जुळतो.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या आयुष्यात कोणी तुम्हाला अनपेक्षितपणे मदत केली आहे? तुम्ही त्यांचे आभार कसे मानाल?
संकल्प: छोटे प्रेमळपणेही महत्त्वाचे असतात. मी मोकळ्या मनाने मदत देते आणि घेते.
आशीर्वाद: तुम्हाला अनपेक्षित ठिकाणी चांगले मित्र भेटोत, आणि तुमचा प्रेमळपणा नेहमी घरी परत यायची वाट शोधो.
पात्रे
- उंदरांचा राजा
- — नम्रपणे बोलणारा आणि वचन पाळणारा छोटा नेता.
- हत्तींचा राजा
- — लहानांचं ऐकणारा मोठा, दयाळू नेता.
बोध
मदत करायला कोणीच लहान नसतं, आणि प्रेमळपणा नेहमी परत येतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू इवलासा असतानाही माझं मन भरून टाकतोस. लहानांचं महत्त्व खूप मोठं असतं.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
छोट्या उंदरांनी मोठ्या हत्तींना कशी मदत केली?
स्रोत: पंचतंत्र, दुसरं तंत्र (मित्रसंप्राप्ती, मित्र मिळवणे)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 7व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हत्तींना सोडवणारे उंदीर ही गोष्ट काय शिकवते?
पंचतंत्र सांगतं की खरे मित्र अनपेक्षित ठिकाणी भेटू शकतात आणि प्रेमळपणाची व न्यायाची परतफेड होते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की आपण ज्यांच्याकडे दुर्लक्ष करू शकतो अशा लोकांसह आधाराचं मोठं वर्तुळ आईला कमी एकटं वाटायला मदत करतं.
हत्तींना सोडवणारे उंदीर गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 7 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.