Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 221 · आठवडा 32

सुमुख हंसराजाच्या सोबत राहतो

प्रेमळ सोनेरी हंसराज आणि त्याचा मित्र सुमुख एका सुंदर नव्या सरोवरावर उडत जातात. राजाचा पाय एका मऊ फासात अडकतो, तेव्हा थवा उडून जातो, पण सुमुख थांबतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: खरा मित्र कठीण काळात आपल्या सोबत राहतो.

या गोष्टीत

पात्रे
सुमुख, हंसराज धृतराष्ट्र
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 221 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 32 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 32: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा हंस जातकाला शिकाऱ्याचे मनही मऊ करणाऱ्या निष्ठावान मैत्रीचा धडा मानते. ही कथा पालकांना आपल्या बाळाभोवती असणाऱ्या स्थिर सोबत्यांचा विचार करायला लावते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की प्रियजनांचा आधार जाणवल्याने गर्भारपणातली काळजी कमी होऊ शकते.

आकाश ढगाळले की निघून जाणारा मित्र, मित्र नसतो.

हिमालयात उंचावर मानस नावाचे एक स्वच्छ सरोवर होते, जिथे सोनेरी हंसांचा एक मोठा थवा राहत होता. त्यांच्या राजाचे नाव होते धृतराष्ट्र. तो ज्ञानी आणि प्रेमळ होता, आणि त्याची पिसे सकाळच्या उन्हासारखी चमकत. त्याच्या शेजारी नेहमी त्याचा मुख्य सल्लागार आणि सगळ्यात प्रिय मित्र उडत असे, सुमुख नावाचा एक हंस.

ते दोघे एकत्र मोठे झाले होते. ते शेजारी शेजारी उडायला शिकले होते, आणि ते कधीच एकमेकांपासून दूर झाले नव्हते.

दूर दक्षिणेकडच्या एका शहरात एका राजाने या सोनेरी हंसांबद्दल ऐकले होते. "मला त्यांना जवळून पाहायला आणि त्यांचे शहाणपण ऐकायला किती आवडेल," तो म्हणाला. म्हणून त्याने आपल्या महालाजवळ स्वच्छ पाण्याचे आणि कमळांचे एक सुंदर सरोवर बनवले. तिथे कोणत्याही पक्ष्याला कधीही इजा होऊ नये असा त्याने हुकूम दिला, आणि सगळ्या पक्ष्यांचे स्वागत आहे असा निरोप दूरवर पाठवला.

हंसांनी या सरोवराबद्दल ऐकले, तेव्हा तरुण हंस तिथे जायचा हट्ट करू लागले. हंसराज सावध होता, पण शेवटी त्याने होकार दिला. थवा दक्षिणेकडे उडाला आणि नव्या सरोवरावर स्थिरावला, आणि कितीतरी दिवस ते तिथे आनंदात राहिले.

पण राजाच्या शिकाऱ्याला एक गुप्त काम दिले होते: हंसराजाला हळुवारपणे, इजा न करता महालात आणायचे. त्याने लव्हाळ्यांमध्ये बारीक धाग्याचा एक मऊ फास लावला. एका सकाळी हंसराज उथळ पाण्यातून चालत असताना धाग्याने त्याचा पाय पकडला. त्याने ओढले, पण धागा सुटला नाही.

हंसराज घाबरला नाही. त्याला आपल्या थव्याला घाबरवायचे नव्हते, पण त्यांना सावध करणे गरजेचे होते. म्हणून त्याने एकच हाक दिली.

लगेच संपूर्ण थवा सोनेरी पंखांच्या फडफडाटात हवेत उडाला आणि डोंगरांकडे निघाला.

फक्त एकजण सोडून.

सुमुख हळूच आपल्या राजाजवळ उतरला आणि त्याने पंख मिटले.

"सुमुखा," हंसराज म्हणाला, "उडून जा! तू मोकळा आहेस. इथे तू माझ्यासाठी काहीच करू शकत नाहीस."

"मी तुला सोडून जाणार नाही," सुमुख शांतपणे म्हणाला. "आपण आयुष्यभर एकत्र उडलो आहोत. तू थांबलास, तर मीही थांबतो."

"पण तूही पकडला जाशील."

सुमुखाने मान हलवली. "आकाश ढगाळले की निघून जाणारा मित्र, मित्र नसतो. मी थांबतो आहे."

लवकरच शिकारी लव्हाळ्यांमधून पाण्यातून चालत आला. त्याला फासात अडकलेला हंसराज दिसला. त्याच्या शेजारी दुसरा एक हंस उभा होता, पूर्ण मोकळा, शांतपणे वाट पाहत.

शिकारी थांबला आणि बघतच राहिला. "तू उडून का जात नाहीस? तू तर अडकलेला नाहीस."

सुमुखाने स्थिर डोळ्यांनी त्याच्याकडे पाहिले. "हा माझा राजा आणि माझा सगळ्यात प्रिय मित्र आहे. संकटात मी त्याला एकटे सोडू शकत नाही. तुला त्याला न्यायचेच असेल, तर मलाही ने."

शिकारी राकट माणूस होता, पण त्याच्यातले काहीतरी मऊ झाले. इतकी निष्ठा त्याने कधीच पाहिली नव्हती, माणसांमध्येही नाही. तो हळूच गुडघ्यावर बसला. "मला हंसराजाला महालात आणायला सांगितले होते," तो म्हणाला. "पण अशा दोन मित्रांना मी वेगळे करू शकत नाही. तुम्ही दोघेही माझ्यासोबत चला. मी वचन देतो, तुम्हाला काहीही इजा होणार नाही."

त्याने हंसराजाच्या पायातला धागा हळुवार सोडवला. मग त्यांना काळजीपूर्वक धरून तो महालाकडे चालत गेला.

त्या शहराचा राजा सिंहासनावर बसला होता. दोन चमकणारे हंस पाहून तो आनंदाने उभा राहिला. शिकाऱ्याने त्याला सुमुखाबद्दल सांगितले, तेव्हा राजाचे डोळे भरून आले.

"माझ्याकडे अनेक सेवक आणि अनेक सैनिक आहेत," तो म्हणाला. "पण तू तुझ्या मित्राच्या शेजारी उभा राहिलास तसा त्यांच्यापैकी एक तरी माझ्या शेजारी उभा राहील का, ते मला माहीत नाही."

त्याने हंसांना सोन्याच्या दांडीवर विसावा घ्यायला बोलावले आणि त्यांना मध आणि गोड धान्य दिले. मग त्याने त्यांचे शहाणपण विचारले. हंसराजाने त्याला प्रेमाने दयाळूपणे राज्य करण्याबद्दल, प्रत्येक जीवाची काळजी घेण्याबद्दल आणि दिलेला शब्द पाळण्याबद्दल सांगितले.

राजाने लक्षपूर्वक ऐकले. शेवटी त्याने मान झुकवली. "तुम्ही इथे माझे पाहुणे म्हणून आलात, आणि मी तुम्हाला देऊ शकतो त्यापेक्षा जास्त तुम्ही मला दिलेत. तुम्ही घरी जायला मोकळे आहात."

त्याने शिकाऱ्याला त्याच्या दयाळूपणाबद्दल चांगले बक्षीस दिले, आणि वचन दिले की त्याच्या सरोवरावरचा प्रत्येक जीव नेहमी सुरक्षित राहील.

दोन्ही सोनेरी हंस महालाच्या खिडकीतून उडाले आणि पंखाला पंख लावून एकत्र उत्तरेकडे, मैदाने आणि नद्या ओलांडत, थेट डोंगरातल्या आपल्या सरोवरापर्यंत उडत गेले. संपूर्ण थवा वाट पाहत होता. आपला राजा आणि सुमुख यांना पाहताच ते आनंदाने ओरडले आणि त्यांच्याभोवती गर्दी केली, उन्हात सोनेरी पिसे चमकत होती.

त्या दिवसापासून जेव्हा जेव्हा तरुण हंस उडायला शिकत, तेव्हा वडीलधारे त्यांना सुमुखाबद्दल सांगत, तो मित्र जो सोबत राहिला.

बाळा, तुला नेहमी सोबत राहणारे मित्र मिळोत, आणि तूही कोणासाठी तरी असा मित्र हो.

पुढची गोष्ट वाचा →आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

सोनेरी हंसराज धृतराष्ट्र आणि त्याचा निष्ठावान मंत्री सुमुख बौद्ध साहित्याच्या हंस जातक परंपरेत येतात, जिथे हंसराज बोधिसत्त्व आहे; अजिंठ्याच्या लेण्यांतील चित्रांत आणि आग्नेय आशियाच्या मंदिरकलेत चित्रित जातक संग्रहांतही ही जोडी दिसते. मैत्रीच्या अनेक कथा हुशारीची परीक्षा घेतात; ही फक्त सोबत राहण्याची परीक्षा घेते. संपूर्ण थवा उडून जातो, तेव्हा सुमुख आपल्या अडकलेल्या मित्राच्या शेजारी थांबतो आणि शिकाऱ्याला शांतपणे सांगतो, 'तू त्याला नेलेस, तर मलाही ने.' ती स्थिर निष्ठा शिकाऱ्याचे मन मऊ करते आणि राजाला हेलावते, जो हंसांना मुक्त करतो आणि आपले सरोवर प्रत्येक जीवासाठी सुरक्षित करतो. गर्भवती आईसाठी ही प्रत्येक बाळाला मिळायला हवेत अशा स्थिर, निष्ठावान सोबत्यांसाठीची एक उबदार इच्छा आहे.

बाळासोबत विचार करा

कठीण काळात कोण तुमच्या सोबत राहिले, आणि त्याचे तुमच्यासाठी किती महत्त्व आहे हे तुम्ही त्यांना कसे कळवू शकता?

संकल्प: माझ्या सोबत राहणारी माणसे मला जपतात, आणि मी पूर्ण मनाने माझ्या बाळाच्या सोबत राहते.

आशीर्वाद: तुमचे हृदय निष्ठावान आणि धैर्यवान असो, आणि एक खरा मित्र नेहमी तुमच्या शेजारी उडत राहो.

पात्रे

सुमुख
— कधीही सोडून न जाणारा खरा मित्र.
हंसराज धृतराष्ट्र
— ज्ञानी आणि प्रेमळ नेता.

बोध

खरा मित्र कठीण काळात आपल्या सोबत राहतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, काहीही झाले तरी मी नेहमी तुझ्या सोबत राहीन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

बाकीचे उडून गेले तेव्हा सुमुख का थांबला?

स्रोत: बौद्ध जातक परंपरा (हंस जातक)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 32व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • आईसाठी बोललेलं सोनेरी हरिण · दिवस 176

    अशीच गोष्ट

    निग्रोधमृग जातकात परंपरा सांगते की एका आईबद्दल आणि तिच्या पोटातल्या बाळाबद्दलच्या करुणेने एका राजाला सगळ्या जिवांचं रक्षण करायला प्रेरित केलं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की इतरांकडून रक्षण आणि काळजी मिळत असल्याची भावना आईला निवांत वाटायला मदत करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सुमुख हंसराजाच्या सोबत राहतो ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा हंस जातकाला शिकाऱ्याचे मनही मऊ करणाऱ्या निष्ठावान मैत्रीचा धडा मानते. ही कथा पालकांना आपल्या बाळाभोवती असणाऱ्या स्थिर सोबत्यांचा विचार करायला लावते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की प्रियजनांचा आधार जाणवल्याने गर्भारपणातली काळजी कमी होऊ शकते.

सुमुख हंसराजाच्या सोबत राहतो गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 32 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा