Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 220 · आठवडा 32

कृष्ण नंदबाबांना नदीतून घरी आणतो

एकादशीच्या उपवासानंतर नंदबाबा खूप लवकर यमुनेत स्नानाला जातात. वरुणाचा एक सेवक त्यांना हळुवारपणे नदीखालच्या मोत्यांच्या महालात नेतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: कुटुंब नेहमी एकमेकांकडे परत येण्याचा मार्ग शोधतं.

या गोष्टीत

पात्रे
कृष्ण, नंदबाबा, वरुण, यशोदा
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 220 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 32 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 32: बाळाची वाढ

भागवत पुराण सांगतं की कृष्णाने नंदबाबांना वरुणलोकातून परत आणलं, आणि परंपरा याला आई-बाबांपर्यंत पोहोचणाऱ्या बाळाच्या प्रेमाची कथा मानते. दोन्ही बाजूंनी वाहणाऱ्या नात्याचं एक उबदार चित्र ती आई-बाबांना देते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की जवळीक आणि विश्वासाच्या भावनांमुळे शरीर शांत व्हायला मदत होते.

"जगासाठी तो कोण आहे, हे मला माहीत नाही," ते हळूच म्हणाले. "पण मी हरवलो होतो, तेव्हा तो मला शोधायला आला.

वृंदावनातल्या गोपाळांचे प्रमुख आणि कृष्णाचे वडील नंदबाबा यांनी दिवसभर एकादशीचा उपवास केला होता. त्यांनी काहीच खाल्लं नव्हतं आणि शांतपणे प्रार्थना केली होती. जुन्या रीतीप्रमाणे दुसऱ्या दिवशी सकाळी उपवास सोडण्यापूर्वी ते यमुनेत स्नान करणार होते.

त्या रात्री आकाश अजून अंधारलेलं असतानाच नंदबाबांना जाग आली. तारे लखलखत होते. गाव झोपलं होतं. त्यांना वाटलं पहाट झाली, म्हणून त्यांनी आपलं वस्त्र घेतलं आणि एकटेच नदीकडे चालत गेले.

पण अजून पहाट झाली नव्हती. अजून मध्यरात्रच होती, जी वेळ पाण्यातल्या जीवांची असते.

नंदबाबा थंड यमुनेत उतरले आणि हळू आवाजात प्रार्थना म्हणत स्नान करू लागले. ताऱ्यांखाली नदी चंदेरी चमकत होती. छोट्या लाटा त्यांच्या गुडघ्यांना स्पर्श करत होत्या.

नदीच्या खूप खाली मोती आणि पोवळ्यांचा एक झळाळता महाल होता. तो सगळ्या जलांचे स्वामी वरुण यांचा होता. वरुणाचा एक सेवक, एक कामसू, गंभीर दूत, तिथून सरकत जात होता. ज्या वेळी कोणीही स्नान करू नये, त्या वेळी एक माणूस स्नान करताना त्याला दिसला.

"हे योग्य नाही," दूत म्हणाला. "काय करायचं, ते माझे स्वामी वरुणच ठरवतील." प्रवाह एखादं पान उचलतो तसं, अगदी हळुवारपणे, तो नंदबाबांना पाण्यातून खाली वरुणाच्या महालात घेऊन गेला.

सकाळी गाव जागं झालं. यशोदेने आपल्या पतीला शोधलं, पण ते सापडले नाहीत. "बाबा इतक्या लवकर कुठे गेले?" ती हसत विचार करू लागली.

"कदाचित ते नदीवर स्नानाला गेले असतील," गोपाळ म्हणाले. "ते आपली एकादशी इतक्या निष्ठेने पाळतात."

सगळे मिळून काठावर गेले. यशोदेने हात जोडून छोटीशी प्रार्थना केली, आणि गोपाळांनी पाण्यापलीकडे नंदबाबांच्या नावाने हाका मारल्या.

तेवढ्यात कृष्ण नदीकडे चालत आला. तो अजून लहान मुलगा होता, केसांत मोरपीस आणि कमरेच्या शेल्यात खोवलेली बासरी. त्याने वाट पाहणाऱ्या चेहऱ्यांकडे पाहिलं. नदीच्या वाटेकडे पाहिलं. मग त्याने पाण्याकडे पाहिलं, जणू त्याला अगदी तळापर्यंत दिसत होतं.

"काळजी करू नकोस, माँ," यशोदेच्या हाताला स्पर्श करत तो म्हणाला. "बाबा कुठे आहेत, ते मला माहीत आहे. मी त्यांना घरी आणतो." शांत विश्वास काळजीपेक्षा बलवान असतो.

कोणी काही बोलायच्या आत तो यमुनेत उतरला आणि पाण्याखाली गेला. एकही तरंग न उठता पाणी त्याच्यावर मिटलं.

नदीखाली सगळं निळं-हिरवं आणि मऊ प्रकाशाने भरलेलं होतं. प्रत्येक रंगाचे मासे बाजूला सरकले आणि त्यांनी माना लववल्या. कमळांची मुळं पडद्यांसारखी डोलत होती. तळाशी शिंपल्याच्या चकचकीत दरवाज्यांचा वरुणाचा महाल उभा होता.

आत, एका मोठ्या दालनात, नंदबाबा एका गादीवर अगदी गोंधळून बसले होते, आणि नम्र सेवक त्यांना मिठाई देत होते आणि त्यांचं काय करावं याचा विचार करत होते.

आपल्या महालात कोण आलं आहे हे वरुणांनी पाहिलं, तेव्हा ते लगेच आपल्या सिंहासनावरून उठले. हा मुलगा खरा कोण आहे, हे त्यांना माहीत होतं. ते पुढे आले, खाली वाकून नमस्कार केला, आणि आपला मोत्यांचा मुकुट कृष्णाच्या पायांशी ठेवला.

"प्रभू," वरुण म्हणाले, "आज माझं घर धन्य झालं, कारण तुम्ही इथे आलात. कृपया माझ्या सेवकाला क्षमा करा. हे सज्जन तुमचे वडील आहेत, हे त्याला माहीत नव्हतं. त्याला फक्त चुकीच्या वेळी कोणीतरी स्नान करताना दिसलं."

कृष्ण प्रेमाने हसला. "क्षमा करण्यासारखं काहीच नाही. तुमचा सेवक फक्त आपलं काम करत होता. पण माझी आई काठावर वाट पाहते आहे, आणि ती काळजीत आहे. मी माझ्या बाबांना घरी नेऊ का?" दयाळूपणा प्रामाणिक चुकांना क्षमा करतो.

"अर्थात, प्रभू," वरुण म्हणाले. त्यांनी नंदबाबांना मोती आणि पोवळ्यांच्या भेटी दिल्या आणि दोघांना नमस्कार केला.

नंदबाबांनी विस्फारलेल्या डोळ्यांनी आपल्या छोट्या मुलाकडे पाहिलं. जलांच्या स्वामींना आपल्या छोट्या मुलापुढे वाकताना त्यांनी आत्ताच पाहिलं होतं. त्यांना ते समजलं नाही. पण त्यांनी कृष्णाचा हात धरला, आणि दोघं मिळून झळाळत्या पाण्यातून, माशांच्या आणि कमळांच्या मुळांच्या बाजूने, प्रकाशाकडे वर चालत आले.

ते नदीतून वर आले, तेव्हा काठावर यशोदेने आनंदाने हाक मारली. ती उथळ पाण्यात धावली आणि दोघांना मिठी मारली, एकाच वेळी हसत आणि रडत. गोपाळांनी जल्लोष केला. गायींनी हंबरडा फोडला.

त्या संध्याकाळी नंदबाबा आपल्या मित्रांसोबत बसले आणि त्यांनी सगळं सांगितलं: मोत्यांचा महाल, वरुणदेव, आणि ते स्वामी कृष्णापुढे कसे वाकले.

"आपला कान्हा खरंच कोण आहे?" गोपाळ आश्चर्याने एकमेकांना विचारू लागले.

पण कृष्ण आधीच यशोदेच्या मांडीवर गुरफटून झोपला होता, पेंगुळलेला आणि उबदार, त्याचे ओले कुरळे केस दिव्याच्या प्रकाशात वाळत होते. त्याच्या मनात महालांचा विचारसुद्धा दिसत नव्हता.

नंदबाबा बराच वेळ त्याच्याकडे पाहत राहिले. मग ते हसले. "जगासाठी तो कोण आहे, हे मला माहीत नाही," ते हळूच म्हणाले. "पण मी हरवलो होतो, तेव्हा तो मला शोधायला आला. आपण हरवतो तेव्हा प्रेम आपल्याला शोधत येतं. मी आयुष्यभर त्याच्यावर विश्वास ठेवीन."

दिवा मिणमिणला, आणि कृष्णाच्या छोट्या हाताने आपल्या बाबांचं बोट घट्ट धरून ठेवलं.

बाळा, तू कुठेही असलास तरी, आम्ही तुला नेहमी शोधत येऊ.

पुढची गोष्ट वाचा →पावसात यमुनेपलीकडे

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भागवत पुराणाच्या दशम स्कंधात नंदबाबा एकादशीच्या उपवासानंतर यमुनेत स्नानाला जातात, रात्रीला पहाट समजतात, आणि त्यांना जलांचे स्वामी वरुण यांच्या महालात नेलं जातं. लोणी आणि गोवर्धनाच्या कथांच्या सावलीत राहिलेली ही कमी प्रसिद्ध कृष्णलीला आहे, त्यामुळे अनेक वाचकांसाठी ती एक नवा शोध ठरते. तिचं सौंदर्य उलट्या भूमिकेत आहे: छोटा मुलगा आपल्या बाबांना घरी आणायला जातो, आणि सागराचे स्वामी आपला मोत्यांचा मुकुट त्या मुलाच्या पायांशी ठेवतात. नंदबाबांचे शेवटचे शब्द, 'मी हरवलो होतो, तेव्हा तो मला शोधायला आला', हे या कथेचं हृदय आहे. गरोदरपणात हे एक वचन आहे की कुटुंब नेहमी शोधत येतं.

या कथेत नंदबाबा पाळतात तो एकादशीचा उपवास अनेक वैष्णव कुटुंबं महिन्यातून दोनदा पाळतात, आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळचं द्वादशीचं स्नान आणि भोजन हा त्याचा एक प्रिय भाग आहे. जलांचे स्वामी वरुण हे वेदांतल्या सर्वात प्राचीन देवतांपैकी एक आहेत, आणि किनारपट्टीवरचे समाज आजही सणांमध्ये समुद्राचा सन्मान करतात, जसं महाराष्ट्रातली नारळी पौर्णिमा, जेव्हा पावसाळ्याच्या शेवटी लाटांना नारळ अर्पण केले जातात. ब्रजमध्ये नंदगावचं नंदभवन आणि यमुनेचे घाट नंदबाबांच्या आयुष्याची आठवण करून देतात. ही कथा कृष्णाला आपल्या बाबांना सुखरूप घरी आणणारं बाळ म्हणून दाखवते, भूमिकांची अशी अदलाबदल आई-बाबांना भावते. होणाऱ्या आई-बाबांसाठी ही घरवापसीची एक उबदार कथा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुला गरज होती नेमकी तेव्हाच कोणीतरी तुला शोधत आलं, असं तुला कधी वाटलं आहे?

संकल्प: माझं कुटुंब आणि माझं बाळ प्रेमाने जपलं आणि सांभाळलं जात आहे, यावर माझा विश्वास आहे.

आशीर्वाद: तू आणि तुझं कुटुंब नेहमी एकमेकांकडे परत येण्याचा मार्ग शोधो, आणि प्रत्येक काळजीला हळुवार दिलासा मिळो.

पात्रे

कृष्ण
— आपले बाबा नेमके कुठे सापडतील हे जाणणारा एक शांत मुलगा.
नंदबाबा
— एकादशीचा उपवास पाळणारे एक निष्ठावान वडील.
वरुण
— कृष्णाचं आदराने स्वागत करणारे जलांचे स्वामी.
यशोदा
— नंदबाबांच्या परत येण्यासाठी ती मनापासून प्रार्थना करते.

बोध

कुटुंब नेहमी एकमेकांकडे परत येण्याचा मार्ग शोधतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू कुठेही गेलास तरी आमचं प्रेम तुला घरी आणेल. तू आमच्यासोबत नेहमी सुरक्षित आहेस.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

कृष्णाला नंदबाबा कुठे सापडले?

स्रोत: भागवत पुराण, दशम स्कंध (वरुणलोकातून नंदबाबांची सुटका)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 32व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • कृष्ण आणि कुब्जेची चंदनाची भेट · दिवस 193

    तेच मूल्य

    भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की कृष्णाचा कुब्जेबद्दलचा प्रेमळपणा दाखवतो, खऱ्या अर्थाने पाहिलं जाणं माणसाला कसं उभारी देतं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की आपल्याकडे लक्ष दिलं जातं आणि आपलं कौतुक होतं ही भावना आईचा मूड आणि आत्मविश्वास वाढवू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कृष्ण नंदबाबांना नदीतून घरी आणतो ही गोष्ट काय शिकवते?

भागवत पुराण सांगतं की कृष्णाने नंदबाबांना वरुणलोकातून परत आणलं, आणि परंपरा याला आई-बाबांपर्यंत पोहोचणाऱ्या बाळाच्या प्रेमाची कथा मानते. दोन्ही बाजूंनी वाहणाऱ्या नात्याचं एक उबदार चित्र ती आई-बाबांना देते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की जवळीक आणि विश्वासाच्या भावनांमुळे शरीर शांत व्हायला मदत…

कृष्ण नंदबाबांना नदीतून घरी आणतो गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 32 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा