Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 277 · आठवडा 40

पाणी वाहून नेणारा छोटा पोपट

एका छोट्या हिरव्या पोपटाला दिसतं की त्याच्या जंगलातल्या घराला मदतीची गरज आहे. पुन्हा पुन्हा तो आपल्या पिसांवर नदीच्या पाण्याचे थेंब वाहून नेतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: मन मोठं असेल तर मदत करायला कोणीही छोटं नसतं.

या गोष्टीत

पात्रे
छोटा पोपट, शक्र
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 277 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 40 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 40: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा पोपट आणि वणव्याची ही कथा देवांनाही भारावून टाकणाऱ्या धैर्याची आणि कृतज्ञतेची कथा म्हणून सांगते. ती पालकांना आठवण करून देते की आकार किंवा ताकदीपेक्षा प्रेमाने केलेले छोटे, सातत्याचे प्रयत्न जास्त मोलाचे असतात. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की एकेक पाऊल, आपल्याला जे जमतं त्यावर लक्ष दिल्याने दडपण कमी होऊ शकतं.

मी आग विझवू शकेन की नाही, मला माहीत नाही. पण मी पाणी वाहून नेऊ शकतो, हे मला माहीत आहे.

एका संध्याकाळी एक छोटा हिरवा पोपट डोंगरांवरून घरी उडत येत होता, तेव्हा त्याला क्षितिजावर एक विचित्र नारिंगी उजेड दिसला. जातक कथा सांगतात की हा छोटा पोपट म्हणजे बोधिसत्त्व होता, जो पुढे एक दिवस बुद्ध होणार होता.

तो डोंगराच्या उतारावरच्या एका मोठ्या जंगलात, एका जुन्या उंबराच्या झाडाच्या ढोलीत राहायचा. तो जंगलातला सगळ्यात मोठा पक्षी नव्हता, ना सगळ्यात बलवान. पण त्याचं मन प्रेमळ होतं आणि तिथले सगळे प्राणी त्याचे मित्र होते. तो लहान होता आणि उडू शकत नव्हता, तेव्हा हरणांनी त्याला आपल्याजवळ मऊ गवतात झोपू दिलं होतं, आणि माकडांनी आपली फळं त्याच्यासोबत वाटून घेतली होती. आपल्याला मदत केली त्यांना आपण मदत करतो. त्याचं त्या सगळ्यांवर खूप प्रेम होतं.

त्या उन्हाळ्यात, लांबलचक कोरड्या ऋतूत, तो एका दूरच्या दरीत फिरायला गेला होता. आता तो घरी परतत होता.

जसजसा तो जवळ आला, तसतसं त्याचं काळीज धडधडलं. जंगलाला आग लागली होती. कोरड्या वाऱ्याने एक ठिणगी गवतात आणली होती आणि झाडांमधून ज्वाळा पसरत होत्या.

प्राणी एकमेकांना हाका मारत घाईघाईने नदीकडे निघाले होते. हरणं आपल्या पाडसांना पुढे नेत होती. माकडं आपल्या पिल्लांना पाठीवर घेऊन चालली होती. ससे झिगझॅग उड्या मारत पळत होते. बहुतेक प्राणी सुखरूप निघत होते. पण आग पसरत होती आणि काही अगदी छोटे प्राणी अजूनही आपल्या बिळांत आणि घरट्यांत लपून बसले होते.

आपण किती छोटे आहोत याचा विचार करायला छोटा पोपट थांबला नाही. तो थेट नदीकडे उडाला आणि त्याचं प्रत्येक हिरवं पीस भिजेपर्यंत पाण्यात बुडी मारली. मग तो जंगलावर परत उडाला आणि अंग झटकलं, म्हणजे काही थेंब ज्वाळांवर पडले.

ते थेंब इतके छोटे होते. ते आगीवर पडले आणि एका बारीकशा चुर्र आवाजासह नाहीसे झाले.

पण पोपटाने हार मानली नाही. तो परत नदीकडे उडाला. पुन्हा अंग भिजवलं. पुन्हा जंगलावर उडून थेंब झटकले. इकडून तिकडे, तिकडून इकडे, पुन्हा पुन्हा, सारी लांब संध्याकाळ.

त्याचे पंख थकले. त्याची पिसं काजळीने राखाडी झाली. त्याचे डोळे चुरचुरू लागले. तरीही तो उडत राहिला.

वर स्वर्गात देवांचा राजा शक्र खाली पाहत होता. त्याने आग पाहिली. आणि आपले थोडेसे थेंब घेऊन इकडून तिकडे उडणारा तो छोटासा पोपटही पाहिला.

शक्राला कुतूहल वाटलं. त्याने एका मोठ्या सोनेरी गरुडाचं रूप घेतलं आणि पोपटाजवळ खाली उडत आला.

"छोट्या पक्ष्या," गरुड म्हणाला, "तू काय करतो आहेस? तू इतका छोटा आणि आग इतकी मोठी. तुझ्या थोड्याशा थेंबांनी ती विझणं शक्यच नाही. तू उडून जाऊन स्वतःला का वाचवत नाहीस?"

पोपटाने उडणं थांबवलं नाही. "मला सल्ला नको आहे," नदीकडे पंख फडफडवत तो नम्रपणे म्हणाला. "मला मदत हवी आहे. या जंगलाने मला आसरा दिला. हे प्राणी माझे मित्र आहेत. त्यांना माझी गरज असताना मी कसा उडून जाऊ?"

त्याने पुन्हा नदीत बुडी मारली आणि थेंब गळत वर आला.

"मी आग विझवू शकेन की नाही, मला माहीत नाही. पण मी पाणी वाहून नेऊ शकतो, हे मला माहीत आहे." छोटा पोपट म्हणाला, "म्हणून जमेल तोपर्यंत मी तेच करणार." आपल्याला जमेल ते, जमेल तोपर्यंत करत राहणं, हेच धैर्य.

सोनेरी गरुड गप्प झाला. मग पोपटाचं प्रेम आणि धैर्य पाहून शक्र इतका भारावला की त्याच्या डोळ्यांत पाणी आलं. आणि तो देवांचा राजा असल्याने त्याचे अश्रू काही थेंबांसारखे पडले नाहीत. ते पावसासारखे बरसले.

आकाशातून गार, हळुवार पाऊस कोसळू लागला. तो साऱ्या जंगलावर मऊ आणि संथ पडत राहिला. ज्वाळा चुर्र आवाज करत लहान झाल्या आणि एकेक करून विझल्या. धूर दूर वाहून गेला. आणि जिथे पाऊस पोपटाच्या राखाडी पिसांवर पडला, तिथे त्याने ती धुऊन स्वच्छ केली, म्हणजे ती पुन्हा हिरवीगार चमकू लागली.

सकाळी प्राणी नदीवरून परत आले. जंगल ओलं आणि शांत होतं. काही झाडं काळवंडली होती, पण जुनं उंबराचं झाड अजूनही उभं होतं, आणि अगदी छोट्या प्राण्यांची बिळं आणि घरटी सुरक्षित होती. ओल्या मातीतून आधीच छोटे हिरवे कोंब डोकावू लागले होते.

हरणं, ससे आणि माकडं त्या उंबराच्या झाडाभोवती जमले, जिथे थकलेला छोटा पोपट झोपला होता. त्यांनी त्याला उठवलं नाही. ते फक्त जवळ शांत बसून राहिले, त्याला सोबत देत.

शेवटी त्याने डोळे उघडले, तेव्हा एक छोटा ससा म्हणाला, "धन्यवाद. तू इतका छोटा होतास, तरी तू हार मानली नाहीस."

पोपट झोपाळलेल्या डोळ्यांनी हसला. "प्रेम आपण किती मोठे आहोत यावरून मोजत नाहीत," तो म्हणाला. "आपण काय वाहून न्यायला तयार आहोत, यावरून मोजतात. प्रेमाने केलेले छोटे प्रयत्नही खूप मोलाचे असतात."

ऋतूमागून ऋतू जंगल पुन्हा हिरवंगार झालं, आणि छोटा पोपट आपल्या लाडक्या मित्रांमध्ये तिथे अनेक वर्षं आनंदाने राहिला.

बाळा, तू आता छोटा आहेस, पण तू आत्ताच काहीतरी मोठं वाहून नेतो आहेस: आमचं सगळं प्रेम.

पुढची गोष्ट वाचा →अकित्ती आणि कारा झाडाची पाने

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

बोधिसत्त्वाच्या पूर्वजन्मांच्या जातक कथांमध्ये एक छोटा पोपट आहे, जो आपल्या जंगलातल्या घराला आग लागल्यावर पिसांवर पाणी घेऊन नदी आणि जंगल यांच्यामध्ये पुन्हा पुन्हा उडत राहतो. ही कथा भारताबाहेरही दूरवर पोहोचली आहे आणि बौद्ध शाळांमध्ये आपला छोटासा वाटा उचलण्याची बोधकथा म्हणून ती अनेकदा सांगितली जाते. तिचं वळण म्हणजे देवांचा राजा शक्र, जो सोनेरी गरुड बनून त्या प्रयत्नावर प्रश्न विचारायला येतो आणि इतका भारावतो की त्याचे अश्रू पावसासारखे बरसतात. प्रेम आपण काय वाहून न्यायला तयार आहोत यावरून मोजलं जातं, हे पोपटाचं उत्तर गरोदरपणात विशेष उबदार वाटतं, जेव्हा आई आधीच इतकं काही वाहून नेत असते.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळासाठी तुम्ही रोज कोणती छोटी, प्रेमळ गोष्ट वाहून नेता?

संकल्प: माझं प्रेम मजबूत आणि स्थिर आहे, आणि मी घेतलेली प्रत्येक छोटी काळजी मोलाची आहे.

आशीर्वाद: तुम्हाला आणि तुमच्या बाळाला धाडसी, काळजी घेणारं मन लाभो, आणि प्रेमाने केलेला प्रत्येक छोटा प्रयत्न पुरेसा ठरो.

पात्रे

छोटा पोपट
— खूप मोठं, काळजी घेणारं मन असलेला एक इवलासा पक्षी.
शक्र
— खऱ्या दयाळूपणाचा सन्मान करणारा देवांचा राजा.

बोध

मन मोठं असेल तर मदत करायला कोणीही छोटं नसतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, इवले हातही मोठं चांगलं काम करू शकतात. छोट्या पोपटासारखा तू नेहमी प्रयत्न करत राहा.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

छोटा असूनही पोपट पाणी का वाहून नेत राहिला?

स्रोत: जातक कथा (पोपट आणि वणवा)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 40व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • प्रेमाने बोललेला बैल · दिवस 190

    अशीच गोष्ट

    नंदिविसाल जातकात परंपरा सांगते की प्रेमळ बोलणं बळ देतं, तर कठोर शब्द ते हिरावून घेतात. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की स्वतःशी सौम्यपणे बोलणं आणि घरातले प्रेमळ शब्द आईला अधिक सक्षम आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

पाणी वाहून नेणारा छोटा पोपट ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा पोपट आणि वणव्याची ही कथा देवांनाही भारावून टाकणाऱ्या धैर्याची आणि कृतज्ञतेची कथा म्हणून सांगते. ती पालकांना आठवण करून देते की आकार किंवा ताकदीपेक्षा प्रेमाने केलेले छोटे, सातत्याचे प्रयत्न जास्त मोलाचे असतात. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की एकेक पाऊल, आपल्याला जे जमतं त्यावर लक्ष…

पाणी वाहून नेणारा छोटा पोपट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 40 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा