Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 256 · आठवडा 37

आईला भरवणारा हत्ती

एक तरुण पांढरा हत्ती आपल्या आंधळ्या वृद्ध आईची प्रेमाने काळजी घेतो. तो एका हरवलेल्या प्रवाशाला मदत करतो, जो नंतर राजाला त्याच्याबद्दल सांगतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: आई-वडिलांची काळजी घेणं हा प्रेमाचा एक सुंदर प्रकार आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
पांढरा हत्ती, त्याची आई, वाराणसीचा राजा
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 256 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 37 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 37: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा मातिपोसक जातकाला आई-वडिलांच्या सेवेच्या महान कथांपैकी एक मानते, आणि ती अनेकदा स्तूपांवर कोरलेली आढळते. ती होणाऱ्या आई-बाबांना पिढ्यांमध्ये वाहणाऱ्या काळजीच्या वर्तुळाचा विचार करायला बोलावते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की कुटुंबाशी जोडलेलं आणि प्रिय असल्याची भावना मनःस्वास्थ्याला आधार देऊ शकते.

तो पाऊस नाही, आई. मी आहे. मी घरी आलो आहे

रोज सकाळी, हिमालयाच्या पायथ्याशी असलेल्या एका जंगलात, एक तरुण पांढरा हत्ती झाडांच्या सगळ्यात गोड फांद्या ओढून खाली घ्यायचा, आणि त्या स्वतःच्या तोंडाकडे नाही, तर आपल्या आईकडे घेऊन जायचा.

त्याची आई वृद्ध झाली होती, आणि तिची दृष्टी गेली होती. तिला आता लांब चालता येत नव्हतं, स्वतःचं अन्न शोधता येत नव्हतं. म्हणून तिचा मुलगा, जो त्याच्या एका जन्मातला बोधिसत्त्व होता, तिची काळजी घ्यायचा. तो तिला पाणी प्यायला आणि अंघोळीला थंड ओढ्यावर न्यायचा. पानांच्या फांदीने तिच्यावरच्या माश्या वारायचा. तिच्यासाठी मऊ रानकेळी आणि बांबूचे कोवळे कोंब शोधायचा. रात्री तो चंदोरण टेकडीवरच्या एका गुहेत तिच्या अगदी जवळ उभा राहायचा, म्हणजे तिला अंधारात एकटं वाटू नये.

त्याच्यामागे येणारा ऐंशी हजार हत्तींचा एक अख्खा कळप होता. पण त्याने आपल्या आईजवळ राहणं निवडलं.

एके दिवशी अन्न गोळा करत असताना त्याला जंगलात एक माणूस रडताना ऐकू आला. वाराणसीहून आलेला एक प्रवासी रस्ता चुकला होता. सात दिवस तो भुकेला आणि घाबरलेला भटकत होता.

हत्ती हळुवारपणे त्याच्याकडे गेला. "घाबरू नकोस," तो म्हणाला. "मी तुला बाहेरचा रस्ता दाखवतो." त्याने त्या माणसाला आपल्या पाठीवर चढू दिलं आणि जंगलातून शहराकडे जाणाऱ्या रस्त्यापर्यंत नेलं.

पण तो माणूस कृतज्ञ नव्हता. वाराणसीत राजाचा स्वतःचा राजहत्ती काम करण्याइतका तरुण राहिला नव्हता, आणि राजाने एका चांगल्या नव्या हत्तीसाठी बक्षीस जाहीर केलं होतं. तो माणूस थेट राजवाड्यात गेला. "एक सुंदर पांढरा हत्ती कुठे आहे, ते मला माहीत आहे," तो म्हणाला.

म्हणून राजाचे हत्ती पकडणारे लोक, वाट दाखवायला त्या माणसाला सोबत घेऊन, जंगलात गेले. त्यांना पांढरा हत्ती एका कमळांच्या तळ्यावर आपल्या आईसाठी कमळाची मुळं उपटताना सापडला.

हत्तीने त्यांना येताना पाहिलं. तो खूप बलवान होता. तो त्या सगळ्यांना पानांसारखं उधळून लावू शकला असता. पण त्याने विचार केला, "मी रागावलो, तर लोकांना इजा होईल. मी तसं करणार नाही." म्हणून तो शांत उभा राहिला आणि त्यांना आपल्याला घेऊन जाऊ दिलं.

शहरापर्यंतच्या अख्ख्या वाटेत तो फक्त आपल्या आईचाच विचार करत होता. "आता तिला अन्न कोण आणेल? तिला पाण्यावर कोण नेईल? ती गुहेजवळ माझी वाट पाहत, मला हाका मारत असेल."

वाराणसीत राजा खूश झाला. त्याने पांढऱ्या हत्तीला अंघोळ घालून, सजवून एका सुंदर गजशाळेत नेलं. सेवकांनी त्याच्यासाठी राज्यातलं सगळ्यात उत्तम अन्न आणलं: गोड भात, ऊस, पिकलेली फळं, सगळं सोन्याच्या ताटांत.

हत्तीने खाल्लं नाही.

दुसऱ्या दिवशी त्यांनी आणखी चांगलं अन्न आणलं. त्याने त्याला स्पर्शही केला नाही. त्याच्या पुढच्या दिवशीही तसंच.

राजा स्वतः काळजीने गजशाळेत आला. "महान हत्ती, तू का खात नाहीस? अन्न पुरेसं चांगलं नाही का?"

हत्ती बोलला. "महाराज, अन्न चांगलं आहे. पण जंगलात माझी वृद्ध आई आंधळी आणि एकटी आहे. तिला मीच भरवायचो. तिच्याकडे काहीच नसेल, तर मी कसा खाऊ?"

राजा बराच वेळ गप्प राहिला. मग त्याचे डोळे भरून आले.

"आई भुकेली आहे म्हणून न खाणारा हत्ती," तो हळूच म्हणाला, "अनेक माणसांपेक्षा चांगला मुलगा आहे. त्याला सोडा. त्याला लगेच त्याच्या आईकडे घरी जाऊ द्या."

दोर काढले गेले. पांढऱ्या हत्तीने राजाला नमस्कार केला, मग वळून शहराच्या वेशीबाहेर पडला आणि टेकड्यांकडे परत निघाला, अधिकाधिक वेगाने.

खूप दूर, चंदोरण टेकडीवरच्या गुहेजवळ, त्याची वृद्ध आई पावसात उभी होती, काहीही न खाता, त्याच्या नावाने हाका मारत. तो कधीच परत येणार नाही, असं तिला वाटत होतं.

तेवढ्यात तिच्या चेहऱ्यावर काहीतरी थंड जाणवलं. ते सोंडेतून शिंपडलेलं पाणी होतं, अगदी तिचा मुलगा तिला नेहमी जागं करायचा तसं.

"कोण आहे?" तिने विचारलं. "पाऊस आहे का?"

"तो पाऊस नाही, आई. मी आहे. मी घरी आलो आहे," तिचा मुलगा म्हणाला.

तिने सोंड पुढे करून त्याचा चेहरा शोधला. तिने आपली सोंड त्याच्या सोंडेभोवती गुंडाळली, आणि ते बराच वेळ तसेच उभे राहिले.

मग पांढरा हत्ती गेला आणि त्याने सगळ्यात मऊ बांबूचे कोंब आणि सगळ्यात गोड रानकेळी शोधून एकेक करून तिच्यासाठी आणली.

राजा हे कधीच विसरला नाही. त्याने त्या जंगलाजवळ एक छोटं गाव वसवलं आणि पांढऱ्या हत्तीसाठी आणि त्याच्या आईसाठी रोज अन्न पाठवलं.

संध्याकाळी आई आणि मुलगा ओढ्याकाठी एकत्र उभे राहायचे, त्यांच्या सोंडा थंड पाण्यात शेजारी शेजारी विसावलेल्या.

बाळा, आम्ही आत्ता तुझी काळजी घेतो आहोत, तशीच एके दिवशी तू कदाचित आमची काळजी घेशील. आत्ता, तुझ्यासाठी सगळ्यात गोड गोष्टी आणायची पाळी आमची आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →बोरूंतून पाणी पिणारी माकडं

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 455 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

बुद्धांच्या पूर्वजन्मांच्या जातक कथांपैकी मातिपोसक जातक, कॉवेलच्या भाषांतरातला खंड ४ मधील क्रमांक ४५५, हिमालयाच्या जंगलातल्या एका पांढऱ्या हत्तीची कथा सांगतो जो आपल्या आंधळ्या आईची काळजी घेतो. प्राचीन बौद्ध कलेत निष्ठावान हत्तींचे कोरीव फलक दिसतात, आणि ही कथा आई-वडिलांवरच्या प्रेमाचं एक आवडतं उदाहरण आहे. तिचं वेगळेपण म्हणजे तिच्या नायकाचं सौम्य बळ: राजवाड्यात नेल्यावर, आई उपाशी असताना तो सोन्याच्या ताटातलं अन्न नाकारतो, जोपर्यंत राजा स्वतः भारावून त्याला घरी पाठवत नाही. पावसातली ती भेट, तिच्या चेहऱ्यावर शिंपडलेल्या थंड पाण्यासह, आई आणि बाळाच्या नात्याबद्दल गरोदरपणात वाचण्यासारखी एक हृदयस्पर्शी कथा बनवते.

बाळासोबत विचार करा

तुझ्या कुटुंबातल्या वडीलधाऱ्यांची तू काळजी घेताना तुझ्या बाळाने तुला कसं पाहावं असं तुला वाटतं?

संकल्प: मी माझ्या बाळाचं प्रेमाने पोषण करते, आणि ते प्रेम आमच्याकडे परत येईल.

आशीर्वाद: तुला नेहमी प्रेमाने भरवलं जावो, आणि सगळ्यात गोड गोष्टी आणून द्याव्यात असं कोणीतरी तुला नेहमी असो.

पात्रे

पांढरा हत्ती
— आपल्या आईला कधीच न विसरणारा एक प्रेमळ मुलगा.
त्याची आई
— प्रेमाने जपली जाणारी एक वृद्ध आंधळी हत्तीण.
वाराणसीचा राजा
— हत्तीच्या प्रेमाने तो भारावून जातो.

बोध

आई-वडिलांची काळजी घेणं हा प्रेमाचा एक सुंदर प्रकार आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, आपण नेहमी एकमेकांची काळजी घेऊ, तू आणि मी.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

हत्ती आपल्या आईची काळजी कशी घ्यायचा?

स्रोत: मातिपोसक जातक, क्र. ४५५ (कॉवेल, द जातक, खंड ४)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 37व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • भाताचा शेवटचा दाणा · दिवस 189

    तेच मूल्य

    महाभारतातली ही कथा परंपरेनुसार सांगते की प्रेमाने आणि शरणभावाने अर्पण केलेला एक दाणाही सगळ्या जगाला तृप्त करू शकतो. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की तणावाच्या क्षणी प्रार्थना किंवा विश्वासाचा आधार घेतल्याने आईला कमी एकटं आणि अधिक शांत वाटू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

आईला भरवणारा हत्ती ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा मातिपोसक जातकाला आई-वडिलांच्या सेवेच्या महान कथांपैकी एक मानते, आणि ती अनेकदा स्तूपांवर कोरलेली आढळते. ती होणाऱ्या आई-बाबांना पिढ्यांमध्ये वाहणाऱ्या काळजीच्या वर्तुळाचा विचार करायला बोलावते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की कुटुंबाशी जोडलेलं आणि प्रिय असल्याची भावना मनःस्वास्थ्याला…

आईला भरवणारा हत्ती गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 37 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा