Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jain · दिवस 260 · आठवडा 38

राणी त्रिशलेची चौदा स्वप्नं

कुंडग्राममध्ये राणी त्रिशलेला चौदा अद्भुत स्वप्नं पडतात. तिला हत्ती, सिंह, पौर्णिमेचा चंद्र, उगवता सूर्य, कमळांचं सरोवर आणि आणखी बरंच दिसतं.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रत्येक बाळ जगात आशा आणि प्रकाश घेऊन येतं.

या गोष्टीत

पात्रे
राणी त्रिशला, स्वप्नपाठक
मूळ ग्रंथ
जैन कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 260 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 38 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 38: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

जैन परंपरा कल्पसूत्राद्वारे राणी त्रिशलेच्या चौदा शुभ स्वप्नांबद्दल आणि पोटातल्या महावीरांनी आईची घेतलेल्या काळजीबद्दल सांगते, आणि ही स्वप्नं आजही पर्युषणात साजरी केली जातात. ही गोष्ट पालकांना बाळाच्या हालचालींकडे एक प्रकारचा संवाद म्हणून पाहण्याचा एक हळुवार मार्ग देते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की बाळाच्या हालचालींकडे लक्ष देणं आणि त्यांना प्रतिसाद देणं हा एक शांत करणारा, नातं जोडणारा सराव असू शकतो; हालचालींबद्दल कोणतीही शंका असल्यास नेहमी डॉक्टर किंवा सुईणीकडून तपासून घ्यावं.

एक छोटीशी, हळुवार हालचाल, हात हलवून नमस्कार म्हणावं तशी.

वैशाली नगराजवळच्या कुंडग्रामच्या राजवाड्यात राणी त्रिशला मध्यरात्री जागी झाली, तिचं हृदय जोरात धडधडत होतं. ती भीती नव्हती. ते आश्चर्य होतं. तिला नुकतीच आयुष्यातली सगळ्यात सुंदर स्वप्नं पडली होती.

ती प्रत्येक स्वप्न आठवायचा प्रयत्न करत अगदी स्तब्ध पडून राहिली. मग कोणाची झोपमोड होऊ नये म्हणून ती हळूच उठली, आणि आपले पती राजा सिद्धार्थ यांच्याकडे गेली.

"महाराज," त्यांच्या शेजारी बसत ती म्हणाली, "मी एकामागून एक चौदा स्वप्नं पाहिली, प्रत्येक आधीच्यापेक्षा जास्त अद्भुत."

राजा उठून बसला आणि ऐकू लागला.

"आधी मला चार दात असलेला एक मोठा पांढरा हत्ती दिसला," त्रिशला म्हणाली. "मग एक बलवान पांढरा बैल. मग एक सिंह, शांत आणि तेजस्वी. मग कमळावर बसलेली सौभाग्याची देवी लक्ष्मी. मग सुगंधी फुलांची एक माळ. मग पौर्णिमेचा चंद्र. मग उगवता सूर्य. मग सोन्याच्या काठीवर फडफडणारा एक उंच ध्वज. मग शुद्ध पाण्यानं भरलेला एक सोन्याचा कलश. मग कमळांनी भरलेलं एक सरोवर. मग विशाल आणि शांत समुद्र. मग स्वर्गातला एक महाल. मग चमचमणाऱ्या रत्नांची एक रास. आणि सगळ्यात शेवटी, अजिबात धूर नसलेला, स्वच्छ आणि तेजस्वी जळणारा अग्नी."

राजा सिद्धार्थांचे डोळे विस्फारले. सकाळी त्यांनी राज्यातल्या ज्ञानी स्वप्नपाठकांना बोलावलं. त्यांनी लक्षपूर्वक ऐकलं आणि मग ते हसले.

"महाराणी," ते म्हणाले, "या चौदा स्वप्नांचा अर्थ असा की तुमच्या पोटातलं बाळ खूप थोर होईल. ते बैलासारखं बलवान, सिंहासारखं निर्भय, चंद्रासारखं सौम्य, सूर्यासारखं तेजस्वी, समुद्रासारखं खोल असेल. काही म्हणतात तो एक महान राजा होईल. इतर म्हणतात तो एक महान गुरू होईल, जो जगाला शांतीचा मार्ग दाखवेल."

त्रिशलेनं आपल्या पोटावर हात ठेवले आणि ती हसली.

त्या दिवसापासून कुंडग्रामचं संपूर्ण राज्य जणू अधिक समृद्ध होऊ लागलं. शेतं जास्त धान्य देऊ लागली. गायी जास्त दूध देऊ लागल्या. शेजाऱ्यांमधली जुनी भांडणं विसरली गेली. राजा म्हणाला, "हे बाळ आल्यापासून सगळं वाढतंय." म्हणून त्यांनी त्याचं नाव वर्धमान, म्हणजे "वाढ आणणारा", ठेवायचं ठरवलं.

त्रिशला खूप काळजी घ्यायची. ती साधं, ताजं अन्न खायची. राजवाड्याच्या बागेत फिरायची. संगीत आणि हळुवार गोष्टी ऐकायची. रोज संध्याकाळी ती आपल्या बाळाशी हळू आवाजात बोलायची.

एका शांत दुपारी त्रिशला खिडकीजवळ विश्रांतीसाठी पडली.

तिच्या पोटात बाळ कित्येक आठवडे आनंदानं लाथा मारत आणि वळत होतं. आता त्याला जाणवलं की आई शांत आणि पेंगुळलेली झाली आहे.

जुने जैन ग्रंथ, कल्पसूत्र, सांगतात की त्या लहानग्याच्या मनात काय आलं. "माझी आई विश्रांती घेते आहे," तो स्वतःशीच म्हणाला. "मला तिला थोडासुद्धा त्रास द्यायचा नाही. मी अगदी, अगदी हळुवार हालचाल करेन."

म्हणून प्रेमापोटी तो हळूच अंग मुडपून बसला आणि पाण्यावरच्या कमळाच्या पाकळीसारखी अलगद हालचाल करू लागला.

अर्धवट झोपेत असलेली त्रिशला हसली. आपलं बाळ किती काळजीपूर्वक हालचाल करतंय, जणू तिच्या आत पावलं न वाजवता चालतंय, हे तिला जाणवत होतं.

"तू माझ्याशी किती हळुवार वागतोयस," ती कुजबुजली. "पण मला तुझी हालचाल जाणवायला आवडते. माझ्यासाठी तुला कधीच शांत राहायची गरज नाही."

बाळानं तिच्या आवाजातली माया ऐकली. "अरे," त्याला वाटलं. "मला जाणवल्यावर माझी आई सगळ्यात जास्त आनंदी होते. मग मी तिला नमस्कार करतो."

आणि अगदी हळुवारपणे त्यानं हालचाल केली. फक्त एक छोटंसं वळण, एक हलकासा धक्का, हात हलवून नमस्कार म्हणावं तसा.

त्रिशला हळूच हसली. तिनं पोटावर हात दाबून धरले. पुन्हा तीच, एक छोटीशी, हळुवार हालचाल, हात हलवून नमस्कार म्हणावं तशी.

"नमस्कार, माझ्या बाळा," चमकत्या डोळ्यांनी ती म्हणाली. "मला तू जाणवतोस. माझं तुझ्यावर प्रेम आहे."

तिच्या दासी हसल्या. वादकांनी एक हळुवार धून वाजवली. संपूर्ण राजवाडा आनंदात होता.

कल्पसूत्र सांगतं की त्या क्षणी पोटातल्या बाळानं मनातल्या मनात एक शांत वचन दिलं: आपल्या आई-वडिलांना दुःख होईल असं काहीही कधीही न करण्याचा तो नेहमी प्रयत्न करेल.

काही महिन्यांनी चैत्र महिन्यात एका मुलाचा जन्म झाला. ठरवल्याप्रमाणे त्यांनी त्याचं नाव वर्धमान ठेवलं. एक दिवस जग त्याला महावीर म्हणून ओळखणार होतं, अहिंसेचे आणि प्रत्येक जिवावर दया करण्याचे थोर गुरू.

पण त्या दुपारी तो फक्त आपल्या आईच्या पोटातलं एक छोटंसं बाळ होता, हळूच वळत होता, आणि ती दोन्ही हात पोटावर ठेवून खिडकीजवळ बसली होती, तिच्या चेहऱ्यावर संध्याकाळचा प्रकाश पडला होता.

बाळा, आज रात्रीची प्रत्येक छोटी लाथ आणि वळण म्हणजे तुझं नमस्कार म्हणणं आहे, आणि ते जाणवून आम्हाला खूप आनंद होतो.

पुढची गोष्ट वाचा →महावीर आणि रागीट साप

जैन मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जैन कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

श्वेतांबर जैन दरवर्षी पर्युषणात म्हणत असलेलं कल्पसूत्र कुंडग्रामच्या राजवाड्यातल्या राणी त्रिशलेच्या चौदा शुभ स्वप्नांचं वर्णन करतं, आणि या स्वप्नांचं वाचन हा उत्सवातला एक आनंदाचा क्षण असतो, जेव्हा अनेकदा त्यांच्या चांदीच्या प्रतिकृती मांडल्या जातात. आईला त्रास होऊ नये म्हणून पोटातला वर्धमान स्थिर राहिला, असंही त्यात सांगितलं आहे. हे पुनर्कथन त्या प्रसंगाला एक प्रेमळ वळण देतं: त्रिशला कुजबुजते की तिला त्याची हालचाल जाणवायला आवडते, आणि तो नमस्कारासारख्या एका हलक्या धक्क्यानं उत्तर देतो. फार थोड्या गोष्टी गर्भारपणाशी इतक्या थेट बोलतात, ज्या प्रत्येक छोट्या लाथेला आतल्या बाळाचा नमस्कार बनवतात.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळासाठी तुम्ही कोणती स्वप्नं आणि आशा मनात बाळगता? आज त्यातलं कोणतं सगळ्यात महत्त्वाचं वाटतं?

संकल्प: माझ्या बाळाच्या प्रत्येक नमस्काराचं मी आनंदानं आणि शांतपणे स्वागत करते.

आशीर्वाद: तुमची स्वप्नं सुंदर असोत, आणि तुमच्या बाळाचा प्रत्येक नमस्कार तुम्हाला आनंदानं भरून टाको.

पात्रे

राणी त्रिशला
— आनंदी स्वप्नांनी भरलेली होणारी आई.
स्वप्नपाठक
— हसत हसत स्वप्नांचा अर्थ सांगणारे ज्ञानी लोक.

बोध

प्रत्येक बाळ जगात आशा आणि प्रकाश घेऊन येतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मी रोज रात्री तुझ्यासाठी सुंदर स्वप्नं पाहते.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

राणी त्रिशलेची तीन स्वप्नं तुला आठवतात का?

स्रोत: कल्पसूत्र (जैन), महावीरांचं जीवन

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 38व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राणी त्रिशलेची चौदा स्वप्नं ही गोष्ट काय शिकवते?

जैन परंपरा कल्पसूत्राद्वारे राणी त्रिशलेच्या चौदा शुभ स्वप्नांबद्दल आणि पोटातल्या महावीरांनी आईची घेतलेल्या काळजीबद्दल सांगते, आणि ही स्वप्नं आजही पर्युषणात साजरी केली जातात. ही गोष्ट पालकांना बाळाच्या हालचालींकडे एक प्रकारचा संवाद म्हणून पाहण्याचा एक हळुवार मार्ग देते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन…

राणी त्रिशलेची चौदा स्वप्नं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 38 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा