Jataka · दिवस 280 · आठवडा 40
लुंबिनीच्या बागेत जन्मलेलं बाळ
राणी माया पहिल्या बाळंतपणासाठी माहेरी निघते. ती लुंबिनीच्या बागेत विसावा घेते, जिथे साल वृक्ष बहरलेले असतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: निसर्ग प्रत्येक नव्या जीवाचं सौंदर्याने स्वागत करतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- राणी माया, बाळ सिद्धार्थ
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 280 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 40 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 40: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- लुंबिनीच्या बागेत जन्मलेलं बाळ
- मंत्र
- ॐ
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
निदानकथा आणि इतर ग्रंथांतून बौद्ध परंपरा फुललेल्या लुंबिनी बागेतल्या बुद्धांच्या जन्माची कथा सांगते, जो दरवर्षी बुद्ध पौर्णिमेला साजरा होतो. हळुवार जन्माचं आणि एका बाळाचं स्वागत करायला जमलेल्या साऱ्या जगाचं हे चित्र या प्रवासाचा सुंदर शेवट करतं. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की बाळंतपणाच्या आधीच्या शेवटच्या दिवसांत शांत आणि आशादायी कल्पना मनात ठेवल्याने शरीर आणि मन तयार वाटायला मदत होऊ शकते.
बाळा, तुझं स्वागत आहे. या जगात तुझं स्वागत आहे. आम्ही तुझी वाट पाहत होतो.
शाक्य लोकांची प्रेमळ राणी माया डुलणाऱ्या पालखीत बसली होती. तिचे दोन्ही हात तिच्या गोल पोटावर विसावले होते. फार फार पूर्वीची, वैशाख महिन्यातली ती एक उबदार वसंत सकाळ होती आणि तिचं बाळ लवकरच येणार होतं. खांबांवर उचलून नेली जाणारी ती झाकलेली पालखी हिमालयाच्या पायथ्याशी असलेल्या तिच्या पतीच्या छोट्याशा राज्यातून, कपिलवस्तूहून, हळूहळू पुढे चालली होती.
त्या काळी पहिल्या बाळंतपणासाठी स्त्री बहुधा माहेरी जायची. म्हणून मायेने तिच्या पतीला, राजा शुद्धोदनाला, म्हटलं होतं, "मला माहेरी, देवदहाला, आईकडे जायचं आहे." प्रेमळ राजाने हसून होकार दिला होता. त्याने दोन्ही गावांमधला सगळा रस्ता झाडून स्वच्छ केला आणि ध्वज, फुलं आणि पाण्याच्या घड्यांनी सजवला.
अर्ध्या वाटेवर रस्ता लुंबिनी नावाच्या बागेजवळून जात होता. ती बाग उंच उंच साल वृक्षांनी भरलेली होती आणि त्या वसंतात प्रत्येक झाड फुलांनी बहरलं होतं. फांद्यांवर मलईसारखी पांढरी फुलं भरली होती, त्यांच्यात मधमाश्या गुणगुणत होत्या आणि प्रत्येक झाडावर पक्षी गात होते. खालचं गवत हिरवंगार आणि गार होतं.
"अहाहा, किती सुंदर!" बाहेर पाहत माया म्हणाली. "जरा थांबूया इथे, थोडा विसावा घेऊया." भोयांनी पालखी हळूच खाली ठेवली. मायेवर जीवापाड प्रेम करणारी तिची बहीण प्रजापती आणि दासींनी तिला हात देऊन बाहेर उतरवलं. फुलांचा गोड सुगंध श्वासात भरून घेत माया मऊ गवतावरून हळूहळू चालू लागली.
बागेच्या मधोमध तिला एक सुंदर साल वृक्ष दिसला. तिने त्याची एक फांदी धरायला हात वर केला, तेव्हा फांदी हळूच खाली वाकली, जणू मदतीसाठी पुढे आलेला हातच. आणि तिथेच, त्या फुललेल्या झाडाखाली उभी असताना, बहीण आणि सख्यांच्या गराड्यात, राणी मायेने आपल्या बाळाला, एका गोंडस मुलाला जन्म दिला. सगळं अगदी हळुवार आणि शांतपणे झालं, कुठलीही भीती नव्हती.
आनंदाने स्त्रियांनी एकच श्वास घेतला आणि बाळाला सगळ्यात मऊ कापडात गुंडाळलं. तेवढ्यात आकाशातून पाण्याच्या दोन धारा हळुवार बरसल्या, एक थंड आणि एक कोमट, आई आणि बाळाला न्हाऊ घालायला. झाडांवरून फुलं झरत खाली आली आणि गवतावर गालिच्यासारखी पसरली.
मग एक अद्भुत गोष्ट घडली. त्या नवजात बाळाने भोवतालची झाडं, आकाश आणि आपल्यावर वाकलेले सगळे चेहरे पाहिले. त्याने सात छोटी पावलं टाकली आणि प्रत्येक इवल्याशा पावलाखाली एक कमळ उमललं. आपल्या स्वच्छ, कोवळ्या आवाजात तो म्हणाला की तो जगाचं दुःख दूर करायला मदत करायला आला आहे. बागेतलं प्रत्येकजण आश्चर्याने स्तब्ध झालं.
लवकरच ही बातमी रस्त्याने धावत कपिलवस्तूला पोहोचली. "राजकुमार जन्मला! लुंबिनीच्या बागेत राजकुमार जन्मला!" राजा शुद्धोदन घाईघाईने आला आणि त्याने पहिल्यांदा आपल्या मुलाला कुशीत घेतलं, तेव्हा त्याचे डोळे पाणावले.
राजाने बाळाचं नाव सिद्धार्थ ठेवलं, म्हणजे "ज्याच्या इच्छा पूर्ण होतात तो." कुटुंब छोट्या राजकुमाराला घरी घेऊन जात असताना लोक रस्त्याच्या दुतर्फा उभे राहून हात हलवत होते, गाणी गात होते आणि ढोल वाजत होते. एक दिवस हेच मूल मोठं होऊन बुद्ध होणार होतं, ज्यांनी साऱ्या जगाला करुणा, संयम आणि शांतीचा मार्ग शिकवला. पण त्या दिवशी तो फक्त इवलीशी बोटं आणि मऊ डोकं असलेलं एक बाळ होता, आईच्या कुशीत शांत झोपलेला.
घरी पोहोचल्यावर काही दिवसांनी असित नावाचे एक वृद्ध, ज्ञानी ऋषी, लांब पांढरी दाढी असलेले एक पवित्र तपस्वी, बाळाला पाहायला डोंगरातून खाली आले. बाळाला हातात घेताच ते आनंदाने हसले. हे बाळ एक दिवस जगात किती चांगुलपणा आणेल, या विचाराने त्यांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू चमकले. "हा छोटासा जीव," ते हळूच म्हणाले, "साऱ्या जगाला उजळून टाकेल."
त्या संध्याकाळी राजवाड्यावर पौर्णिमेचा चंद्र उगवला. कपिलवस्तूच्या प्रत्येक खिडकीत दिवे लावले होते, जणू आकाशातले तारे जमिनीवर उतरून लुकलुकत होते. दूर लुंबिनीत साल वृक्ष चंदेरी प्रकाशात शांत उभे होते.
राणी माया बाळाला छातीशी धरून विश्रांती घेत होती. तिने त्याच्या झोपलेल्या छोट्याशा चेहऱ्याकडे पाहिलं, आणि त्याने तिचं बोट किती घट्ट धरलं आहे ते पाहिलं. इतके महिने वाट पाहणं आता संपलं होतं. तो आला होता.
तिने वाकून त्याच्या कपाळाचा मुका घेतला. "बाळा, तुझं स्वागत आहे. या जगात तुझं स्वागत आहे. आम्ही तुझी वाट पाहत होतो." ती हळूच कुजबुजली. "किती दिवस वाट पाहिली आम्ही, आणि आता तू घरी आलास." बाहेर दिवे मंद उजळत होते आणि सारं राज्य शांत झोपलं होतं.
बाळा, आपली ही मोठी वाटसुद्धा आता संपत आली आहे, आणि मायेसारखेच आम्हीही तुला घरी घ्यायला दोन्ही हात पसरून तयार आहोत.
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
पाली जातक संग्रहाची प्रस्तावना असलेली निदानकथा आणि व्यापक बौद्ध परंपरा सांगते की कपिलवस्तूची राणी माया माहेरी जात असताना लुंबिनीच्या बागेत थांबली आणि एका फुललेल्या साल वृक्षाखाली तिने बाळाला जन्म दिला. लुंबिनी आजही तीर्थक्षेत्र आहे आणि हा जन्म वैशाख पौर्णिमेला, बुद्ध पौर्णिमेला साजरा होतो. या कथेची चित्रं हीच तिची देणगी आहे: मदतीसाठी खाली वाकणारी फांदी, थंड आणि कोमट पाण्याच्या दोन धारा, आणि कमळांची सात पावलं. आईच्या बाळंतपणाला इतक्या हळुवारपणे आणि सौंदर्याने केंद्रस्थानी ठेवणाऱ्या कथा कुठल्याही परंपरेत फार कमी आहेत, म्हणून गरोदरपणाच्या शेवटच्या आठवड्यांसाठी ही एक सहज, शांत निवड आहे.
बाळासोबत विचार करा
बाळाला पहिल्यांदा भेटाल त्या क्षणी तुम्हाला त्याला काय सांगायला आवडेल?
संकल्प: मी माझ्या बाळाचं प्रेमाने स्वागत करायला तयार आहे. आमच्या भोवती काळजी आणि माया आहे.
आशीर्वाद: तुमच्यासाठी आणि बाळासाठी फुलं बहरोत, दिवे उजळोत, आणि तुमच्या भोवती सदैव प्रेम असो.
पात्रे
- राणी माया
- — फुललेल्या बागेतली एक प्रेमळ होणारी आई.
- बाळ सिद्धार्थ
- — मोठं होऊन बुद्ध होणारं बाळ.
बोध
निसर्ग प्रत्येक नव्या जीवाचं सौंदर्याने स्वागत करतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तुझं स्वागत करायला सारं जग फुलून आलं आहे.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
बाळ सिद्धार्थाचा जन्म कुठे झाला?
स्रोत: निदानकथा (पाली जातकाची प्रस्तावना) आणि लुंबिनीतील जन्माबद्दलची बौद्ध परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 40व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
लुंबिनीच्या बागेत जन्मलेलं बाळ ही गोष्ट काय शिकवते?
निदानकथा आणि इतर ग्रंथांतून बौद्ध परंपरा फुललेल्या लुंबिनी बागेतल्या बुद्धांच्या जन्माची कथा सांगते, जो दरवर्षी बुद्ध पौर्णिमेला साजरा होतो. हळुवार जन्माचं आणि एका बाळाचं स्वागत करायला जमलेल्या साऱ्या जगाचं हे चित्र या प्रवासाचा सुंदर शेवट करतं. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की बाळंतपणाच्या…
लुंबिनीच्या बागेत जन्मलेलं बाळ गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 40 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.