Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · दिवस 81 · आठवडा 12

मर्दानाचा रबाब आणि दोन गावे

गुरु नानक आणि भाई मर्दाना भजने आणि संगीत वाटत सोबत प्रवास करतात. एक गाव त्यांना हाकलून देते, आणि पुढचे गाव प्रेमाने स्वागत करते.

गोष्टीचे तात्पर्य: दयाळूपणा नव्या ठिकाणी पसरला की वाढतो.

या गोष्टीत

पात्रे
गुरु नानक, भाई मर्दाना
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 81 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 12 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 12: बाळाची वाढ

गुरु नानक आणि भाई मर्दाना यांची ही लाडकी शीख साखी शिकवते की दयाळूपणा पसरण्यासाठीच असतो, आणि काही आशीर्वाद समजायला वेळ लागतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की प्रेमळ संगीत आणि एकत्र जेवण माणसांना जोडलेले वाटायला मदत करते, अगदी गोष्टीतल्या प्रेमळ गावासारखे.

दयाळू माणसे विखुरली, तर आपला चांगुलपणा सगळीकडे नेतात, वाऱ्यावरच्या बियांसारखा.

टण्ण्, रबाबच्या तारा वाजल्या आणि धुळीचा रस्ता संगीताने भरून गेला.

भाई मर्दाना चालता चालता रबाब वाजवत होते. ते पंजाबमधल्या तलवंडी गावचे एक मुसलमान संगीतकार होते, आणि लहानपणापासून गुरु नानकांचे मित्र होते. देव एकच आहे आणि सगळी माणसे समान आहेत, हा संदेश सांगण्यासाठी गुरु नानक लांबच्या प्रवासाला निघाले, तेव्हा मर्दानाही त्यांच्यासोबत निघाले. गुरु नानक भजने गात, आणि मर्दाना रबाब वाजवत. रबाब हे लाकडाचे एक वाद्य, त्याच्या तारा गुणगुणत आणि झंकारत.

ते वर्षानुवर्षे चालत राहिले. नद्या, वाळवंटे आणि डोंगर त्यांनी पार केले. झाडाखाली झोपले आणि प्रेमळ लोकांनी जे दिले ते खाल्ले.

एका संध्याकाळी ते गव्हाच्या शेतांनी वेढलेल्या एका गावात पोहोचले. मर्दाना दमले होते, भुकेलेही होते. "इथे कुणीतरी नक्कीच आपल्याला एक भाकरी आणि विसाव्याला जागा देईल," ते म्हणाले.

पण या गावातली माणसे प्रेमळ नव्हती. त्या दोन धुळीने माखलेल्या प्रवाशांकडे पाहून त्यांनी कपाळाला आठ्या घातल्या. काही जण मर्दानाच्या रबाबला हसले. एकाने तर दारच लावून घेतले. कुणीही पाणी किंवा भाकरी देऊ केली नाही. दोघा मित्रांनी ती रात्र शेताच्या कडेला एका झाडाखाली काढली, आणि सकाळपर्यंत मर्दानाचे पोट गुरगुरत राहिले.

सूर्योदयाला निघताना गुरु नानकांनी गावाकडे वळून हात उंचावला आणि म्हणाले, "हे गाव जसे आहे तसेच राहो. इथली माणसे इथेच स्थिर राहोत."

मर्दानाने डोळे मिचकावले, पण ते काही बोलले नाहीत. रबाब काखेत धरून ते पुढे चालू लागले.

दुसऱ्या संध्याकाळी ते आणखी एका गावात पोहोचले. हे गाव अगदी वेगळे होते. मुले धावत त्यांना भेटायला आली. एका बाईने पितळेच्या लोट्यातून थंड पाणी आणले. एका शेतकऱ्याच्या कुटुंबाने कडुनिंबाच्या झाडाखाली चटई अंथरली आणि गरम गरम पोळ्या, डाळ आणि थोडा गूळ वाढला. गुरु नानक गाऊ लागले आणि मर्दाना वाजवू लागले, तेव्हा दिव्यांच्या उजेडात सगळे गाव जमा झाले. तारे आकाशात उंच येईपर्यंत लोक ऐकत राहिले, डोलत राहिले आणि सोबत गात राहिले.

सकाळी गावकरी त्यांना सोडायला शेताच्या कडेपर्यंत आले. गुरु नानकांनी वळून हात उंचावला आणि म्हणाले, "हे गाव विखुरले जावो. इथली माणसे दूरदूर, सगळ्या देशभर पसरोत."

या वेळी मर्दानांना गप्प राहवले नाही. ते रस्त्याच्या मधोमध थांबले.

"गुरुजी," ते म्हणाले, "मला काही कळत नाही. ज्या गावाने आपल्यासाठी दारे बंद केली, त्याला तुम्ही तिथेच राहण्याचा आशीर्वाद दिला. आणि ज्या गावाने आपल्याला जेवू घातले, आपल्यासोबत गायले, ते विखुरले जावो असे म्हणालात! हे बरोबर आहे का?"

गुरु नानक हसले आणि त्यांनी मित्राच्या खांद्यावर हात ठेवला.

"जरा विचार कर, मर्दाना," ते म्हणाले. "निर्दयी माणसे आपल्याच गावात राहिली, तर त्यांचा निर्दयीपणा लहानच राहतो. तो पसरत नाही. पण दयाळू माणसे दूरवर पसरली की आपला दयाळूपणा सगळीकडे घेऊन जातात. ती जिथे जातील तिथे प्रवाशांना पाणी देतील, झाडाखाली चटई अंथरतील. प्रत्येक नव्या ठिकाणी त्यांचा थोडा चांगुलपणा पोहोचेल. दयाळू माणसे विखुरली, तर आपला चांगुलपणा सगळीकडे नेतात, वाऱ्यावरच्या बियांसारखा. आणि सगळा देश अधिक प्रेमळ होतो."

मर्दाना बराच वेळ शांत होते. मग ते मोठ्याने, मनमोकळे हसले आणि मान हलवली.

"म्हणजे आशीर्वाद तर शब्दांच्या आतच लपलेला होता," ते म्हणाले.

"हो," गुरु नानक म्हणाले. "कधी कधी तो दिसायला थोडा वेळ लागतो."

मर्दानांनी रबाब उचलला आणि एक उजळ, आनंदी सूर छेडला. गुरु नानकांनी नवे भजन सुरू केले. आणि दोघे मित्र त्या लांब रस्त्याने सोबत पुढे चालत राहिले, सकाळच्या हवेत संगीत वर वर जात राहिले.

अनेक वर्षांनी, एकमेकांपासून दूर असलेल्या गावांत, लोकांना कधी कधी असा एखादा अनोळखी माणूस भेटे, जो न मागता आपले जेवण वाटून देई, किंवा काम करता करता गाणे गुणगुणे. कदाचित त्याची आजी फार पूर्वी प्रेमळ लोकांच्या एका लहानशा गावातून आली असेल, जिथे एकदा दोन प्रवासी जेवायला थांबले होते.

आता रबाब शांत आहे, रात्रीसाठी कापडात गुंडाळून ठेवलेला, आणि रस्ताही निवांत आहे. बाळा, तुझा दयाळूपणा दूरवर पोहोचो, वाऱ्यावरच्या बियांसारखा.

पुढची गोष्ट वाचा →दुधाच्या वाटीवरची जाईची पाकळी

शीख मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

जनमसाखींमध्ये गुरु नानकांच्या लांबच्या प्रवासांचे, म्हणजे उदासींचे, अनेक प्रसंग आठवले जातात. या प्रवासात त्यांचे आयुष्यभराचे सोबती भाई मर्दाना होते, ज्यांचा रबाब गुरूंची भजने गात असे; मर्दानांचे नाव आजही गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये आहे. दोन गावांची ही गोष्ट शीख घरांत आणि वर्गांत सर्वाधिक सांगितली जाते, कारण तिचे वळण मुलांना फार आवडते: निर्दयी गावाला राहण्याचा, तर दयाळू गावाला विखुरण्याचा आशीर्वाद मिळतो. बक्षीस आणि शिक्षा देणाऱ्या गोष्टींपेक्षा वेगळे, गुरूंचे उत्तर दोन्ही आशीर्वादांचा अर्थच बदलते — दयाळूपणा वाऱ्यावरच्या बियांसारखा पसरतो. मर्दानांचा प्रामाणिक प्रश्न आणि मोठे मनमोकळे हसू या गोष्टीला मैत्री आणि विनोद देतात. चांगुलपणा दूरवर पोहोचतो ही आशा वाढत्या कुटुंबासाठी आनंददायी विचार आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या कुटुंबातल्या कोणत्या प्रेमळ सवयी तुम्हाला बाळापर्यंत सर्वात जास्त पोहोचवायच्या आहेत?

संकल्प: मी वाटलेला दयाळूपणा माझ्यामार्फत आणि माझ्या बाळामार्फत दूरवर पोहोचेल.

आशीर्वाद: तुझा दयाळूपणा घराच्या पलीकडे दूरवर पोहोचो, आणि तो जिथे पोहोचेल तिथे त्याचे स्वागत होवो.

पात्रे

गुरु नानक
— सगळी माणसे समान आहेत असे गाणारे गुरु.
भाई मर्दाना
— ज्यांचा रबाब भजने दूरवर नेतो असे निष्ठावान मित्र.

बोध

दयाळूपणा नव्या ठिकाणी पसरला की वाढतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझा दयाळूपणा मंद वाऱ्यावरच्या बियांसारखा दूरवर पोहोचो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

गुरु नानकांना प्रेमळ गाव विखुरले जावे असे का वाटले?

स्रोत: शीख परंपरा, गुरु नानकांच्या प्रवासांचे (उदासी) जनमसाखी वृत्तांत

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 12व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • गुरु नानक आणि सज्जनची धर्मशाळा · दिवस 265

    अशीच गोष्ट

    शीख परंपरा सांगते की गुरु नानकांच्या शबदाने सज्जन ठगाचं मन बदललं, आणि तो शबद आजही गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये आहे. ती पालकांना कठोरपणाऐवजी सौम्यपणे मार्गदर्शन करण्याचा विचार करायला आमंत्रण देते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की शांत, प्रेमळ संवादामुळे घरातला ताण कमी होतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

मर्दानाचा रबाब आणि दोन गावे ही गोष्ट काय शिकवते?

गुरु नानक आणि भाई मर्दाना यांची ही लाडकी शीख साखी शिकवते की दयाळूपणा पसरण्यासाठीच असतो, आणि काही आशीर्वाद समजायला वेळ लागतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की प्रेमळ संगीत आणि एकत्र जेवण माणसांना जोडलेले वाटायला मदत करते, अगदी गोष्टीतल्या प्रेमळ गावासारखे.

मर्दानाचा रबाब आणि दोन गावे गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 12 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा