Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Nature · दिवस 78 · आठवडा 12

चिखलातून उमललेलं कमळ

कमळाचं एक बी कुणाचंही लक्ष नसलेल्या एका छोट्या, चिखलाळ तळ्यात बुडतं. अंधारात त्याला मुळं फुटतात आणि चिखल आपल्याला खाऊ घालतो आहे, हे त्याला कळतं.

गोष्टीचे तात्पर्य: धीर आणि विश्वास असेल तर साध्या सुरुवातीतूनही सुंदर गोष्टी उमलू शकतात.

या गोष्टीत

पात्रे
कमळाचं बी
मूळ ग्रंथ
भारतीय परंपरेतल्या कमळाच्या प्रतीकावरून प्रेरित मूळ निसर्गकथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 78 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 12 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 12: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

भारतीय परंपरेत कमळ हे साध्या सुरुवातीतून वर येणाऱ्या पावित्र्याचं प्रतीक आहे, आणि ते कला आणि प्रार्थनेत पुन्हा पुन्हा दिसतं. गर्भावस्थासुद्धा शांत, लपलेली वाढ आहे, आणि आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की एकेक दिवस करत प्रक्रियेवर विश्वास ठेवल्याने काळजी कमी होऊ शकते.

मला शिखर दिसायची गरज नाही. मला फक्त आज थोडं आणखी वाढायचं आहे.

गावाच्या कडेला एका जुन्या वडाच्या झाडाशेजारी एक छोटंसं गोल तळं होतं.

ते काही सुंदर तळं नव्हतं. त्याचं पाणी तपकिरी आणि स्थिर होतं. त्याच्या तळाशी मऊ, काळ्या चिखलाचा जाड थर होता. त्याच्या काठावर बेडूक बसायचे. त्याच्यावर चतुर घिरट्या घालायचे. लोक रोज विहिरीकडे जाताना त्याच्याकडे वळूनही न बघता पुढे जायचे.

एका शरद ऋतूत त्या तळ्यात काहीतरी इवलंसं पडलं.

ते होतं कमळाचं बी, लहान, गोल आणि टणक, एखाद्या तपकिरी मण्यासारखं. ते गढूळ पाण्यातून खाली खाली बुडत गेलं आणि तळाशी खोल, मऊ चिखलात जाऊन विसावलं.

तिथे खाली खूप अंधार होता, आणि खूप शांतता. बीला आकाश दिसत नव्हतं. सूर्य दिसत नव्हता. त्याला स्वतःचं छोटंसं कवचसुद्धा दिसत नव्हतं.

"मी कुठे आहे?" बीला प्रश्न पडला. "सगळीकडे अंधार आहे. सगळीकडे चिखल आहे."

बराच काळ काहीच घडत नाही असं वाटलं. बी फक्त विसावा घेत राहिलं. थंडगार चिखल त्याच्याभोवती गोधडीसारखा पसरला होता. वरचं पाणी ऋतूंबरोबर हळूहळू हलत होतं.

पण बीच्या आत खोलवर काहीतरी हालचाल होत होती. अंधारातली वाढसुद्धा वाढच असते.

एके दिवशी कवचातून एक इवलंसं मूळ बाहेर सरकलं आणि खाली चिखलात घुसलं. जमीन झाडाला जशी घट्ट धरून ठेवते, तसं चिखलाने त्याला घट्ट धरलं. चिखलाकडे जे काही होतं, अंधारात लपलेलं सगळं समृद्ध अन्न, ते मुळाने पिऊन घेतलं.

"कदाचित चिखल माझा शत्रू नाही," बीने विचार केला. "कदाचित चिखल मला खाऊ घालतो आहे." जो चिखल आपल्याला धरून ठेवतो, तोच आपलं पोषणही करू शकतो.

मग एक छोटासा हिरवा अंकुर वर येऊ लागला.

तो तपकिरी पाण्यातून अगदी हळूहळू वर वाढत गेला. आपण कुठे चाललो आहोत, हे त्याला दिसत नव्हतं. वर फक्त आणखी पाणी आणि आणखी सावली होती. पण कुठेतरी खूप वरून काहीतरी हाक मारत होतं: एक ऊब, एक अंधुक उजेड, एक अशी भावना जिला त्याला नाव देता येत नव्हतं.

अंकुराने स्वतःला सांगितलं, "मला शिखर दिसायची गरज नाही. मला फक्त आज थोडं आणखी वाढायचं आहे."

एक छोटा मासा पोहत आला. "तू वर का चढतो आहेस?" त्याने विचारलं. "तिथे वर काहीच नाही."

"मला ते अजून दिसत नाही," अंकुर म्हणाला. "पण ते तिथे आहे, यावर माझा विश्वास आहे." वर चढत राहायला शिखर दिसायलाच हवं असं नाही.

दिवसेंदिवस अंकुर लांब होत गेला. एक रुंद गोल पान उलगडलं आणि हिरव्या ताटासारखं पाण्यावर तरंगू लागलं. पावसाचे थेंब त्याच्यावर पडायचे आणि चंदेरी मण्यांसारखे घरंगळून जायचे. त्याच्यावर बेडूक बसायचे. मधमाश्या विसावा घ्यायच्या.

मग पानाशेजारी एक कळी वर येऊ लागली. ती घट्ट, टोकदार आणि टोकाला गुलाबी होती, नमस्कारासाठी जोडलेल्या दोन हातांसारखी.

पाण्याचा शेवटचा थर ढकलून ती मोकळ्या हवेत आली.

सगळीकडे प्रकाश होता. आकाश विशाल आणि निळं होतं. सूर्य उबदार होता. जुन्या वडाच्या झाडाची पानं सळसळली.

चंद्र तिच्यावर प्रकाश टाकत असताना कळीने आणखी एक रात्र वाट पाहिली.

मग पहाटे, गावावर सूर्य उगवत असताना, कळी उमलू लागली. एक पाकळी. मग दुसरी. मग आणखी एक, मऊ आणि गुलाबी. हळूहळू कमळ पूर्ण उमललं, मधोमध सोनेरी गाभा घेऊन.

विहिरीकडे जाणारी एक छोटी मुलगी थांबली आणि बघतच राहिली. "आई!" तिने हाक मारली. "बघ! जुन्या तळ्यात कमळ!"

तिची आई आली आणि हसली. "हो," ती म्हणाली. "कमळ नेहमी चिखलातूनच उगवतं. आणि तरी बघ, तिच्या पाकळ्यांवर चिखलाचा एक कणही राहत नाही."

ते खरं होतं. कमळ स्वच्छ आणि तेजस्वी होतं. चिखलाने तिला धरून ठेवलं होतं, खाऊ घातलं होतं आणि वाढायला मदत केली होती. पण तो तिला चिकटून राहिला नाही.

छोटी मुलगी आणखी जवळ वाकली. एक मंद, गोड सुगंध तिच्यापर्यंत दरवळला.

"कुठल्या दिशेने वाढायचं, हे तिला कसं कळलं?" तिने विचारलं.

आईने क्षणभर विचार केला. "तिला ते कळायची गरजच नव्हती," ती म्हणाली. "तिला फक्त विश्वास ठेवायचा होता, आणि रोज थोडं थोडं वाढायचं होतं."

त्या दिवशी दिवसभर लोक तळ्याजवळ थांबत राहिले: शेतकरी, मुलं, आज्या. काहींनी हात जोडले. ज्या जुन्या तळ्याकडे कुणीच लक्ष देत नव्हतं, त्यात आता गावातलं सगळ्यात सुंदर फूल होतं.

संध्याकाळ झाली, तेव्हा कमळाने रात्रीसाठी हळूहळू आपल्या पाकळ्या मिटल्या. पाणी स्थिर झालं. बेडकांनी आपलं डरांव डरांव गाणं सुरू केलं.

बाळा, तूसुद्धा एका शांत, लपलेल्या जागी वाढतो आहेस, रोज थोडं थोडं, आणि एका सकाळी तू प्रकाशात उमलशील.

पुढची गोष्ट वाचा →समुद्र पार करणारा नारळ

निसर्ग मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 2–6 वर्षांची मुले

स्रोत: निसर्ग परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा

या गोष्टीमागे

ही मूळ निसर्गकथा कमळावरून प्रेरित आहे, भारतीय परंपरेतलं एक अतिशय प्रिय प्रतीक: लक्ष्मी आणि सरस्वतीचं आसन, देवळांच्या छतांवर कोरलेलं फूल, आणि पाण्यावरच्या कमळपत्रासारखं जगात राहूनही अलिप्त राहण्यासाठी भगवद्गीतेत वापरलेली प्रतिमा. पूर्ण उमललेल्या फुलाचं फक्त कौतुक करण्याऐवजी, ही कथा खालून सुरू होणारा प्रवास दाखवते: अंधाऱ्या चिखलात विसावलेलं बी, चिखल म्हणजेच अन्न आहे हे शोधणारं मूळ, आणि अजून न दिसणाऱ्या प्रकाशाकडे चढणारा अंकुर. "नमस्कारासाठी जोडलेल्या हातांसारखी" गुलाबी कळी हा एक सुंदर तपशील आहे. न दिसता, रोज थोडी थोडी होणाऱ्या वाढीवर विश्वास ठेवणं हे गर्भावस्थेच्या सुरुवातीच्या महिन्यांचं सुंदर प्रतिबिंब आहे.

बाळासोबत विचार करा

आत्ता तुमच्या आयुष्यात 'चिखल' कशाला वाटतं, आणि तेच तुमचं पोषण कसं करत असेल?

संकल्प: काय घडतंय ते मला दिसत नसलं, तरी काहीतरी सुंदर वाढत आहे यावर माझा विश्वास आहे.

आशीर्वाद: धीराने तुमचं मन भरून जावो आणि आत्मविश्वास तुमच्या प्रवासाला मार्ग दाखवो.

पात्रे

कमळाचं बी
— विश्वास ठेवून वाढत राहणारं एक छोटंसं बी.

बोध

धीर आणि विश्वास असेल तर साध्या सुरुवातीतूनही सुंदर गोष्टी उमलू शकतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या छोट्या कमळा, तू उबदार अंधारात शांतपणे वाढतो आहेस, आणि लवकरच प्रकाशात उमलशील.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

चिखलाने कमळाच्या बीला कशी मदत केली?

स्रोत: भारतीय परंपरेतल्या कमळाच्या प्रतीकावरून प्रेरित मूळ निसर्गकथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 12व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • रात्री फुलणारा पारिजातक · दिवस 93

    अशीच गोष्ट

    अनेक भारतीय घरांत पारिजातकाची फुले खाली पडल्यावरच वेचली जातात, झाडाने सकाळच्या पूजेला मोकळ्या मनाने दिलेली भेट म्हणून. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की संध्याकाळचे शांत विधी आणि हलके सुगंध शरीराला विसावायला मदत करतात, अगदी प्राजक्ताजवळ आजीबरोबर बसल्यासारखे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

चिखलातून उमललेलं कमळ ही गोष्ट काय शिकवते?

भारतीय परंपरेत कमळ हे साध्या सुरुवातीतून वर येणाऱ्या पावित्र्याचं प्रतीक आहे, आणि ते कला आणि प्रार्थनेत पुन्हा पुन्हा दिसतं. गर्भावस्थासुद्धा शांत, लपलेली वाढ आहे, आणि आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की एकेक दिवस करत प्रक्रियेवर विश्वास ठेवल्याने काळजी कमी होऊ शकते.

चिखलातून उमललेलं कमळ गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 12 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा