Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 83 · आठवडा 12

राम आणि वादळातला दिवा

वादळात गावातले सगळे दिवे विझतात, फक्त एका इवल्याशा मंदिरातला दिवा सोडून. मुले घाबरू नयेत म्हणून एक वृद्ध पुजारी आपल्या हातांनी त्याला आडोसा देतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमाने वाटलेला एक छोटासा उजेड अख्खे गाव उजळू शकतो.

या गोष्टीत

पात्रे
राम, मंदिराचे पुजारी, सीता
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 83 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 12 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 12: बाळाची वाढ

परंपरेनुसार रामाची वनवासाची वर्षे म्हणजे त्यांनी नम्रतेने सामान्य लोकांची सेवा केलेला काळ, आणि ही हळुवार गोष्ट त्याच वाटून घेतलेल्या काळजीच्या भावनेतून येते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की मदत स्वीकारल्याने ताण कमी होतो, म्हणून हे लक्षात ठेवावे की सगळे काही तुम्हाला एकटीने धरायचे नाही.

कुणीही दिवा एकट्याने धरू नये

आकाश एकदम करडे झाले. पक्षी घाईघाईने घरट्यांकडे उडाले, आणि शेतांवरून सोसाट्याचा वारा धावला, उंच गवत आडवे झाले.

"वादळ येतेय," वर पाहत लक्ष्मण म्हणाला. "आपण आसरा शोधायला हवा."

वनवासाच्या वर्षांत राम, सीता आणि लक्ष्मण अनेक प्रदेशांतून चालले. त्यांनी नद्या आणि टेकड्या पार केल्या आणि लहान लहान गावांत विसावा घेतला, जिथे लोक पाणी आणि फळे देऊन त्यांचे स्वागत करत. आज रात्री अगदी पुढेच एक गाव होते, गवताच्या छपरांच्या मातीच्या घरांचा एक घोळका.

ते तिथे पोहोचले तसा पाऊस सुरू झाला, आणि वारा जोरात वाहू लागला. गावकऱ्यांनी दारे लावून घेतली होती. भिंतींच्या फटींमधून वारा आत घुसल्याने प्रत्येक घरातला प्रत्येक दिवा विझला होता. सगळे गाव अंधारात होते.

फक्त एक जागा सोडून.

गावाच्या कडेला एक इवलेसे मंदिर होते, गोठ्यापेक्षा फारसे मोठे नाही. त्याच्या खिडकीत मातीचा एक लहानसा दिवा फडफडत होता. त्याच्या शेजारी मंदिराचे पुजारी, एक वृद्ध आजोबा, गुडघ्यावर बसले होते, दोन्ही हात ज्योतीभोवती ओंजळीसारखे धरून.

राम मंदिराच्या पायऱ्यांपाशी गेले आणि आत डोकावले. आजोबा थंडीने कापत होते. त्यांची शाल भिजली होती. वारा त्या छोट्या ज्योतीला ढकलत, ओढत होता, ती वाकत होती, थरथरत होती, पण विझत नव्हती, कारण त्यांचे हात तिथे होते.

"आजोबा," राम म्हणाले, "आम्ही आत येऊ का?"

आजोबांनी वर पाहिले. हे प्रवासी कोण आहेत ते त्यांना ठाऊक नव्हते. त्यांना फक्त त्यांचे प्रेमळ चेहरे दिसले. "या, या," ते म्हणाले. "माफ करा, मी उठून तुमचे स्वागत करू शकत नाही. मी हात काढले तर दिवा विझेल."

ते आत आले. "हा दिवा तुम्हाला इतका मोलाचा का आहे?" सीतेने विचारले.

आजोबा हसले. "चाळीस वर्षे रोज रात्री हा दिवा या खिडकीत तेवतो आहे. बाहेरच्या कुटुंबांना माहीत आहे की रात्र अंधारी असली की इकडे पाहिले तर उजेड दिसेल. आज रात्री त्यांचे स्वतःचे दिवे विझलेत. हाही विझला तर मुले घाबरतील. म्हणून मी तो तेवत ठेवेन, रात्रभर धरून बसावे लागले तरी."

राम शांत झाले. मग ते आजोबांच्या शेजारी गुडघ्यावर बसले आणि आपले हात आजोबांच्या हातांभोवती धरले, आता चार हात ज्योतीला आडोसा देत होते.

सीतेने आपली शाल काढली आणि वाऱ्याचा जोर अडवण्यासाठी खिडकीवर टांगली. लक्ष्मणाला एका कोपऱ्यात कोरडा पेंढा सापडला, आणि त्याने तो एकेक करून भिंतीच्या फटींमध्ये दाबला, तेव्हा कुठे झोत मंदावला.

छोटी ज्योत थरथरायची थांबली. ती सरळ आणि उजळ उभी राहिली.

"आजोबा, हातांना आराम द्या," राम म्हणाले. "आम्ही तुमच्यासोबत तो धरू."

आजोबांचे डोळे पाणावले. "इतका काळ मी तो एकटाच धरत आलोय," ते म्हणाले.

"कुणीही दिवा एकट्याने धरू नये," राम म्हणाले.

बाहेर छपरांवर पाऊस ताड ताड वाजत होता. झाडांमधून वारा घोंघावत होता. पण गावातल्या घरांमधून कुटुंबांनी खिडक्यांच्या फटीतून डोकावून पाहिले, तर मंदिराची खिडकी अजून उजळलेली होती. एका आईने बोट दाखवले. "बघ, उजेड अजून आहे. सगळे ठीक आहे." तिचे बाळ रडायचे थांबले आणि तिच्या मांडीवर झोपी गेले. लहानसा, स्थिर दयाळूपणा अख्ख्या गावाला दिलासा देऊ शकतो.

रात्रभर ते चौघे सोबत बसले, आळीपाळीने. आजोबांना झोप येऊ लागली की सीता हळू आवाजात त्यांच्यासाठी गाणे गायची. लक्ष्मणाचे हात दमले की रामाचे हात त्यांची जागा घेत. ते छोट्या, आनंदी गोष्टींबद्दल बोलले: आंब्याची झाडे, सुगीचे सण, आणि शेजारच्या गावातली आजोबांची नातवंडे.

पहाट होण्याआधी वारा थांबला. पाऊस हलका झाला आणि थांबला. ओल्या शेतांवर फिकट गुलाबी उजेड पसरला. पक्षी बाहेर आले आणि पंख झटकू लागले.

गावकरी दारे उघडून ताज्या सकाळीत बाहेर आले. त्यांना सगळ्यात आधी दिसला तो मंदिराच्या खिडकीत अजून तेवणारा छोटा दिवा.

ते प्रवाशांचे आभार मानायला वळले, तोवर राम, सीता आणि लक्ष्मण चकाकत्या वाटेने दूर निघून गेले होते. शांतपणे दिलेली मदतच मनाला बरे करते. फक्त आजोबा मंदिराच्या दारात उभे राहून हात हलवत होते.

"ते कोण होते?" एका लहान मुलीने विचारले.

आजोबांनी ज्योतीकडे पाहिले, आणि मग आपल्या दमलेल्या हातांकडे. "त्यांची नावे मला ठाऊक नाहीत," ते म्हणाले. "पण इतके मला कळले. वादळ जोरात असले की एक छोटासा उजेडही पुरतो, जर प्रेमळ हात मिळून त्याला जपत असतील तर."

सकाळच्या उन्हात तो मातीचा दिवा लहानसा आणि स्थिर तेवत राहिला. बाळा, तुझ्याभोवतीही असे अनेक हात ओंजळ धरून आहेत.

पुढची गोष्ट वाचा →राम आणि मदत करणारा शेतकरी

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

राम, सीता आणि लक्ष्मणाच्या वनवासाच्या वर्षांत रामायण परंपरेतच कल्पिलेली ही एक शांत गावगोष्ट आहे, वाल्मीकींच्या ग्रंथातला प्रसंग नव्हे. तिचा केंद्रबिंदू नायकांचे पराक्रम नसून एका वृद्ध पुजाऱ्याने वर्षानुवर्षे जपलेला एक मातीचा दिवा आहे, आणि तिघे प्रवासी तो तेवत ठेवायला कशी मदत करतात ते: रामाचे हात त्यांच्या हातांभोवती, सीतेची शाल खिडकीवर, लक्ष्मणाचा पेंढा फटींमध्ये. नायक पहाटे नाव न सांगता निघून जातात, यातच गोष्टीची नम्रता आहे, आणि हा दीप भारतीय घरांत दिव्यांना किती जपले जाते याची आठवण करून देतो. गरोदरपणात ही एक हळुवार आठवण आहे की कुणीही दिवा एकट्याने धरू नये.

अशी मंदिरे जिथे एक दिवा कधीही विझू दिला जात नाही — नंदादीप किंवा अखंड ज्योत — भारतभर आढळतात, आणि अशी ज्योत तेवत ठेवणे ही अनेकदा अनेक कुटुंबांची सामायिक जबाबदारी असते. नवरात्रीत अनेक घरांत नऊ रात्री अखंड ज्योत तेवत ठेवली जाते, आळीपाळीने तूप घालत आणि वात सारखी करत. रामायणाची लोकस्मृतीही तितकीच व्यापक आहे — अयोध्येपासून रामेश्वरमपर्यंतची गावे अशी ठिकाणे दाखवतात जिथे वनप्रवासात राम, सीता आणि लक्ष्मणाने विश्रांती घेतली असे मानले जाते, आणि राम वन गमन पथ प्रकल्प अशी अनेक स्थळे जोडतो. या गोष्टीत वादळ निघून जाते आणि ज्योत टिकून राहते. होणाऱ्या आईसाठी ही आशादायी प्रतिमा आहे — छोटी, सामायिक काळजी जी अनिश्चित रात्रींतही स्थिर राहते.

बाळासोबत विचार करा

सगळे वादळासारखे वाटत होते तेव्हा कुणाच्या हातांनी तुमचा उजेड स्थिर धरायला मदत केली?

संकल्प: मी माझ्या बाळासाठी एक स्थिर उजेड आहे, आणि प्रेमळ हातांनी मलाही सांभाळले आहे.

आशीर्वाद: आशा तुमची वाट उजळवो आणि शांती तुमचे मन भरून टाको.

पात्रे

राम
— मदतीसाठी गुडघ्यावर बसणारे प्रेमळ राजकुमार.
मंदिराचे पुजारी
— सगळ्यांसाठी एक छोटासा उजेड जपणारे वृद्ध आजोबा.
सीता
— वनवासातली हळुवार सोबतीण.

बोध

प्रेमाने वाटलेला एक छोटासा उजेड अख्खे गाव उजळू शकतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या छोट्या उजेडा, तू आधीच माझे दिवस उजळतोस. तू नेहमी आपला उजेड इतरांशी वाटत राहा.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

एका दिव्याने अख्खे गाव कसे उजळले?

स्रोत: रामायण परंपरा (वनवासाच्या वर्षांतील पुनर्कथन)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 12व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • राम आणि वनातला दिवा · दिवस 140

    अशीच गोष्ट

    संध्याकाळी दिवा लावणं, म्हणजे संध्या दीपम्, ही स्वागत आणि स्मरणाची एक जुनी भारतीय परंपरा आहे, आणि ही गोष्ट रामांच्या वनातल्या घरात तीच भावना रंगवते. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की भीती वाटल्यावर थांबून हळू श्वास घेतल्याने शरीर स्थिर होऊ शकतं, अगदी सुमतीच्या वडिलांनी शिकवलं तसं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राम आणि वादळातला दिवा ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरेनुसार रामाची वनवासाची वर्षे म्हणजे त्यांनी नम्रतेने सामान्य लोकांची सेवा केलेला काळ, आणि ही हळुवार गोष्ट त्याच वाटून घेतलेल्या काळजीच्या भावनेतून येते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की मदत स्वीकारल्याने ताण कमी होतो, म्हणून हे लक्षात ठेवावे की सगळे काही तुम्हाला एकटीने धरायचे नाही.

राम आणि वादळातला दिवा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 12 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा