Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Nature · दिवस 55 · आठवडा 8

ऑलिव्ह रिडलीची रात्र

दर हिवाळ्यात आई ऑलिव्ह रिडली कासवी ओडिशातल्या ऋषिकुल्या किनाऱ्यावर अंडी घालतात. तारा नावाचं छोटं कासव अंड्यातून बाहेर येतं आणि घरट्यातल्या सोबत्यांसोबत वर चढतं.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रत्येक छोट्या जीवाला घरी जायची वाट ठाऊक असते, आणि प्रेमळ मनं त्याला मदत करतात.

या गोष्टीत

पात्रे
तारा कासवी, गावकरी
मूळ ग्रंथ
ओडिशातल्या ऋषिकुल्या येथील ऑलिव्ह रिडली अरिबाडावर आधारित निसर्गकथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 55 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 8 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 8: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

ओडिशातल्या ऑलिव्ह रिडलींच्या आगमनाचं रक्षण दरवर्षी घरट्यांवर पहारा देणारे स्थानिक लोक करतात — काळजीची ही एक जिवंत परंपरा आहे. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की लाटांसारखे सौम्य, लयबद्ध आवाज दिवसाच्या शेवटी अनेक आयांना निवांत व्हायला मदत करू शकतात.

तिने ओळखलेला तो पहिलाच आवाज होता. तो अंगाईसारखा होता.

हुश्श, हुश्श, हुश्श. ओडिशाच्या किनाऱ्यावरच्या एका लांबलचक, फिकट वाळूच्या पुळणीवर बंगालच्या उपसागराच्या लाटा दिवसभर आणि रात्रभर येत-जात असतात.

दर हिवाळ्यात तिथे, ऋषिकुल्या नावाच्या ठिकाणी, काहीतरी अद्भुत घडतं.

खोल समुद्रातून हजारो ऑलिव्ह रिडली कासवं पोहत येतात. त्या आई-कासवी असतात — गोल, ऑलिव्ह-हिरव्या पाठीच्या आणि सौम्य चेहऱ्याच्या. काही ठरावीक रात्री त्या सगळ्या एकत्र लाटांमधून बाहेर येतात. एकाच वेळी इतक्या की जणू सगळ्या पुळणीवर हलणारे दगड पसरले आहेत असं वाटतं. ओडिशाचे लोक याला अरिबाडा म्हणतात, म्हणजे आगमन.

प्रत्येक आई-कासवी लाटांच्या रेषेच्या वर, वाळूतून हळूहळू सरपटत जाते. मागच्या पायांनी ती एकेक मूठ वाळू उकरत एक खोल गोल खड्डा खणते. त्यात ती आपली मऊ, पांढरी, छोट्या पिंग-पाँगच्या चेंडूंसारखी अंडी घालते. ती काळजीपूर्वक त्यांच्यावर वाळू लोटते आणि थापटून सपाट करते. मग वळून समुद्राकडे परत जाते.

अंडी उबदार वाळूत लपून राहतात. दिवसा सूर्य त्यांना ऊब देतो. रात्री समुद्राची झुळूक त्यांना गार करते. आणि प्रत्येक अंड्यात अंधारात एक इवलंसं कासव शांतपणे वाढत असतं.

त्यांतल्या एका घरट्यात एक छोटी कासवी होती. आपण तिला तारा म्हणू.

ताराला अजून काहीच दिसत नव्हतं. पण तिला आजूबाजूची ऊब जाणवत होती. आणि तिला अगदी अंधुकसं लाटांचं हुश्श, हुश्श, हुश्श ऐकू येत होतं. तिने ओळखलेला तो पहिलाच आवाज होता. तो अंगाईसारखा होता.

दिवस गेले. आठवडे गेले. जवळजवळ दोन महिने उलटले. तारा वाढत वाढत गेली, आणि तिचं अंडं तिला अगदी घट्ट, आटोपशीर वाटू लागलं.

मग एका संध्याकाळी तिला एक वळवळ जाणवली. तिच्याभोवती तिचे भाऊ-बहिणीही हलत होते. ताराने आपल्या नाकाच्या टोकावरच्या इवल्याशा दाताने कवचाला धक्का दिला. कट्. कट्. ती बाहेर आली, ओलीचिंब, डोळे मिचकावत, अंधाऱ्या वाळूत.

घरट्यातली सगळी छोटी कासवं एकत्रच बाहेर आली. मग सगळी मिळून वर वळवळत निघाली. वरची वाळू खरवडून खाली पाडायची. खालची ती खाली दाबायची. हळूहळू, एका संघासारखी, ती वर चढली.

आणि मग, टुण्णकन, ताराचं छोटंसं डोकं रात्रीच्या हवेत बाहेर आलं.

किनारा थंड आणि रुपेरी होता. आकाश ताऱ्यांनी भरलेलं होतं. समुद्रावर मोठा गोल चंद्र चमकत होता, आणि त्याचा प्रकाश पाण्यावर एका लांब, तेजस्वी वाटेसारखा पसरला होता.

कुठे जायचं, ते ताराला माहीत नव्हतं. ती याआधी कधी कुठे गेलीच नव्हती. पण तिच्या आत खोलवर काहीतरी जाणत होतं. सगळ्यात उजळ आकाशाकडे जा. पाण्यावरच्या प्रकाशाकडे जा. तोच घरी जायचा रस्ता आहे.

म्हणून तारा चालू लागली. तिचे पाय इवलेसे होते. तिची पावलं छोटी होती. थंड वाळूवरून टप, टप, टप.

तिच्याभोवती आणखी आणखी छोटी कासवं वाळूतून बाहेर डोकावत होती. शेकडो. हजारो. सगळी एकाच दिशेने, सगळी चांदण्याच्या मागे लाटांकडे.

पुळणीच्या कडेला जवळच्या कोळीवाड्यातले लोक उभे होते. त्यांच्याकडे तेजस्वी विजेऱ्या नव्हत्या. त्यांना ठाऊक होतं की छोट्या कासवांना वाट शोधायला सौम्य चांदणं लागतं, आणि झगमगीत दिव्यांनी ती गोंधळू शकतात. यांतल्या काही गावकऱ्यांनी सगळा हंगाम घरट्यांवर पहारा दिला होता, भटकी कुत्री हाकलली होती आणि छोटी कुंपणं उभारली होती. आता ते शांत उभे राहून हसत होते.

"जा, बाळांनो," एक म्हातारी कोळीण हळूच म्हणाली. "घरी जा."

तारा चालत राहिली, चालत राहिली. लाटांचा आवाज मोठा होत गेला. हुश्श, हुश्श, हुश्श. अंड्यात असताना तिने ऐकलेली तीच अंगाई. वाळू ओलसर झाली. मग ओली. मग एक छोटी, थंड लाट किनाऱ्यावर आली आणि तिने ताराला हळुवारपणे उचलून घेतलं.

तारा पोहत होती.

तिने आपले छोटे पाय मारले, आणि पाण्याने तिला तरंगत ठेवलं. जणू समुद्र एवढा वेळ तिचीच वाट पाहत होता. ती चांदण्यात पोहत, फुटणाऱ्या लाटांपलीकडे, शांत, विशाल समुद्रात गेली.

तिच्या मागे हजारो छोट्या कासवांनी तसंच केलं — एका तेजस्वी चंद्राखाली नव्या सुरुवातींचा जणू एक अख्खा महासागर.

खूप वर्षांनी, ती मोठी झाल्यावर, तारा स्वतःचं घरटं खणायला पोहत पोहत याच किनाऱ्यावर परत येईल. पण आज रात्री ती खूप लहान आहे, समुद्र खूप मोठा आहे, आणि चंद्र फक्त तिच्यासाठी वाट उजळतो आहे.

बाळा, तूही दूरवरचे आवाज ऐकू शकतोस, आणि एक दिवस तू एका सौम्य प्रकाशाच्या मागे तुझी वाट पाहणाऱ्या माणसांपर्यंत येशील.

पुढची गोष्ट वाचा →हिमबिबट्याचा धडा

निसर्ग मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: निसर्ग परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

दंतकथेऐवजी निसर्गावर आधारलेली ही गोष्ट ओडिशातल्या ऋषिकुल्या किनाऱ्यावर ऑलिव्ह रिडली कासवं एकत्र अंडी घालतात त्या घटनेवर आहे, जिला अरिबाडा — स्पॅनिशमध्ये 'आगमन' — म्हणतात. किनाऱ्यावरचे स्थानिक लोक हंगामभर घरट्यांवर पहारा देण्यासाठी आणि पिल्लांना समुद्र सापडावा म्हणून किनारे अंधारे ठेवण्यासाठी ओळखले जातात. प्राणी बोलतात आणि विचार करतात अशा बोधकथांपेक्षा वेगळी, ही कथा कासवाच्या स्वतःच्या सहजप्रवृत्तीच्या जवळ राहते: अंड्यातून ऐकू येणारं लाटांचं हुश्श, एकत्र वर वळवळणारी भावंडं, आणि घराची दिशा दाखवणारी चंद्राची रुपेरी वाट. गावकरी तेजस्वी विजेऱ्यांशिवाय शांत उभे राहतात. होणाऱ्या आईसाठी हे वाट आधीच ठाऊक असलेल्या एका छोट्या जीवाचं शांत चित्र आहे.

बाळासोबत विचार करा

मन अस्थिर असतं तेव्हा कोणता सौम्य प्रकाश, कोणती व्यक्ती किंवा कोणती भावना तुम्हाला वाट शोधायला मदत करते?

संकल्प: माझा आवाज ही माझ्या बाळाला आधीच ओळखीची असलेली अंगाई आहे, आणि पुढच्या सौम्य वाटेवर माझा विश्वास आहे.

आशीर्वाद: तुम्हाला घरी नेणाऱ्या त्या शांत ओढीवर तुमचा विश्वास राहो, आणि तुम्हाला व तुमच्या बाळाला वाटेवर नेहमी एक सौम्य प्रकाश मिळो.

पात्रे

तारा कासवी
— चांदण्याच्या मागे घरी जाणारं एक इवलंसं पिल्लू.
गावकरी
— घरट्यांवर पहारा देणारे आणि किनारा अंधारा ठेवणारे प्रेमळ लोक.

बोध

प्रत्येक छोट्या जीवाला घरी जायची वाट ठाऊक असते, आणि प्रेमळ मनं त्याला मदत करतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, ताराने लाटा ऐकल्या तसे तू माझे हृदयाचे ठोके ऐकतोस. वेळ येईल तेव्हा तू माझ्यापर्यंत वाट शोधशील.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

छोटी कासवं कोणत्या प्रकाशाच्या मागे समुद्राकडे गेली?

स्रोत: ओडिशातल्या ऋषिकुल्या येथील ऑलिव्ह रिडली अरिबाडावर आधारित निसर्गकथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 8व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • आपलं दार उघडणारं म्हातारं जोडपं · दिवस 163

    तेच मूल्य

    या ग्रीक गोष्टीत, आणि 'अतिथी देवो भव' या भारतीय म्हणीतही, परंपरा सांगते की पाहुण्याचं स्वागत करणं म्हणजे ईश्वराचा मान राखणं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की उबदार नाती आणि साधी उदारता आईला बरं वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

ऑलिव्ह रिडलीची रात्र ही गोष्ट काय शिकवते?

ओडिशातल्या ऑलिव्ह रिडलींच्या आगमनाचं रक्षण दरवर्षी घरट्यांवर पहारा देणारे स्थानिक लोक करतात — काळजीची ही एक जिवंत परंपरा आहे. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की लाटांसारखे सौम्य, लयबद्ध आवाज दिवसाच्या शेवटी अनेक आयांना निवांत व्हायला मदत करू शकतात.

ऑलिव्ह रिडलीची रात्र गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 8 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा