Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Women of India · દિવસ 138 · અઠવાડિયું 20

બહિણાબાઈનું ઘંટીગીત

મહારાષ્ટ્રના ગામની સ્ત્રી બહિણાબાઈ રોજ સવારે અનાજ દળતાં ગીતો ગાય છે. તેઓ વાંચી શકતાં નથી, પણ તેમનાં ગીતો ખેતર, વરસાદ અને મનની સમજથી ભરેલાં છે.

વાર્તાની શીખ: જ્ઞાન રોજના સૌથી સાદા કામમાંથી પણ ગાઈ શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
બહિણાબાઈ, સોપાનદેવ
સ્રોત ગ્રંથ
આસોદે, જળગાંવનાં બહિણાબાઈ ચૌધરીનું જીવન; આચાર્ય અત્રેની મદદથી છપાયેલાં તેમનાં મરાઠી/અહિરાણી ગીતો
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 138 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 20 · 7 માંથી દિવસ 5
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
અડધી સફર પૂરી. બાળક એમ્નિયોટિક પ્રવાહી ગળે ઉતારે છે અને વધુ સક્રિય થતું જાય છે. અઠવાડિયું 20: બાળકનો વિકાસ

બહિણાબાઈ ચૌધરીનાં ઘંટીગીતો મરાઠી સાહિત્યમાં અમૂલ્ય ગણાય છે, અને પરંપરા ઓવી એટલે કે ઘંટીગીતને સ્ત્રીઓના રોજના જ્ઞાનનો અવાજ માને છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તાલબદ્ધ હલનચલન અને ગણગણાટ શરીરને શાંત કરી શકે છે, જેમ ફરતી ઘંટી બહિણાબાઈની સવારને સ્થિર રાખતી.

હું ગીતો શોધતી નથી, ગીતો મને શોધી લે છે

ઘરર, ઘરર, ઘરર. સૂરજ ઊગે તે પહેલાં, આસોદે ગામના એક નાના ઘરમાં ભારે ગોળ ઘંટી ફરવા લાગી.

આસોદે મહારાષ્ટ્રના ખાનદેશ પ્રદેશનું ગામ હતું. ત્યાં ધૂળિયા રસ્તા હતા, ઊંચા લીમડાનાં ઝાડ હતાં અને કપાસ અને જુવારનાં પહોળાં ખેતરો હતાં. ઘંટી ફેરવતી સ્ત્રીનું નામ બહિણાબાઈ હતું. તેઓ લગભગ સો વર્ષ પહેલાં જીવી ગયાં.

બહિણાબાઈ ક્યારેય નિશાળે ગયાં નહોતાં. તેમને એક અક્ષર પણ વાંચતાં કે લખતાં આવડતું નહોતું. પણ તેમના મનમાં ગીતોની એક નદી વહેતી હતી.

રોજ સવારે તેઓ અંધારામાં ઊઠતાં અને નાનો દીવો કરતાં. પછી જાતા એટલે કે ઘંટી પાસે જમીન પર બેસતાં. મુઠ્ઠીભર દાણા નાખતાં, લાકડાનો હાથો પકડતાં અને ઘંટી ફેરવવા લાગતાં.

ગોળ ગોળ ઘંટી ફરતી. ધીમે ધીમે દાણા નરમ લોટ બની જતા.

અને ઘંટી ફરતી, ત્યારે બહિણાબાઈ ગાતાં.

તેઓ બીજા પાસેથી શીખેલાં જૂનાં ગીતો નહોતાં ગાતાં. ત્યાં ને ત્યાં, પોતાના ગામની અહિરાણી બોલીમાં, પોતાનાં ગીતો રચતાં. શબ્દો તેમની પાસે એવી રીતે આવતા, જેમ પંખીઓ ડાળી પર આવીને બેસે.

તેઓ ઘંટી વિશે ગાતાં. કપાસના છોડ અને વરસાદનાં વાદળો વિશે ગાતાં. બહારના લીમડા અને ગમાણના બળદ વિશે ગાતાં. ખેડૂતના જીવનની મહેનત વિશે, અને તેમાં છુપાયેલા આનંદ વિશે ગાતાં.

તેમનું એક ગીત કંઈક આવું છે: જીવન ચૂલા પરના લોખંડના તવા જેવું છે. પહેલાં હાથને તાપ લાગે છે. પછી જ ભાખરી મળે છે.

બહિણાબાઈ જાણતાં હતાં કે જીવન હંમેશાં સહેલું નથી હોતું. ખેતરોમાં લાંબા દિવસો હતા. ચિંતાના દિવસો હતા અને ઉદાસીના દિવસો પણ હતા. પણ તેમણે અઘરા દિવસોને પોતાનું હૃદય કઠોર ન કરવા દીધું. ઘંટીમાંના દાણાની જેમ, તેમણે એ દિવસોને કંઈક નરમ અને પોષક બનાવી દીધા, જાણે કહેતાં હોય: અઘરા દિવસોને કોમળ ગીતોમાં ફેરવી દો.

કામથી તેમના હાથ ખરબચડા હતા, અને પીઠ ઘણી વાર થાકી જતી. છતાં તેમનો અવાજ કોમળ અને તેજસ્વી રહેતો, જાણે ખેતરો પર પડતું પહેલું અજવાળું.

પાડોશીઓને તેમને સાંભળવાનું ખૂબ ગમતું. ક્યારેક આજુબાજુના ઘરની સ્ત્રીઓ આવીને તેમની પાસે બેસતી, પોતાનું અનાજ દળતી અને સાંભળતી. બાળકો તેમના અવાજથી જાગતાં.

"બહિણાબાઈ," એક યુવાન સ્ત્રીએ એક વાર પૂછ્યું, "તમને આટલાં બધાં ગીતો ક્યાંથી મળે છે?"

બહિણાબાઈ હસી પડ્યાં. "હું ગીતો શોધતી નથી, ગીતો મને શોધી લે છે," તેમણે કહ્યું. "આસપાસ જુઓ. ચકલી, ખેતર, મારા હાથમાંની ઘંટી. બધું જ ગાઈ રહ્યું છે. હું તો બસ સાંભળું છું અને સાથે ગાઉં છું."

તેઓ મન વિશે પણ ગાતાં. એક ગીતમાં તેમણે કહ્યું કે મન ખેતરમાંના વાછરડા જેવું છે. અહીં તહીં દોડે છે. વાડ કૂદી જાય છે. ભટકતા મનને પ્રેમથી પાછું બોલાવો, વારંવાર.

તેમનાં ગીતો બડાઈ નહોતાં મારતાં. ફરિયાદ પણ નહોતાં કરતાં. તેઓ બસ રોજના જીવનને પ્રેમભરી આંખે જોતાં અને તેમાં સુંદરતા શોધી લેતાં.

બહિણાબાઈને સોપાનદેવ નામે એક દીકરો હતો. તેને માનાં ગીતો ખૂબ ગમતાં. મોટો થઈને તે પોતે કવિ બન્યો, અને માનાં ગીતો લખવા લાગ્યો, જેથી તે સવારના ધુમ્મસની જેમ ઊડી ન જાય.

વર્ષો પછી, જાણીતા લેખક આચાર્ય અત્રેની મદદથી, એ ગીતો એક પુસ્તકમાં છપાયાં. આખા મહારાષ્ટ્રના લોકોએ તે વાંચ્યાં અને નવાઈ પામ્યા. "આ એક એવી સ્ત્રીના શબ્દો છે જે ક્યારેય નિશાળે ગઈ નથી?" તેમણે કહ્યું. "પણ કેટલા જ્ઞાનભર્યા છે!"

આજે બહિણાબાઈ ચૌધરીની કવિતાઓ નિશાળોમાં ભણાવાય છે. બાળકો તે બોલે છે. ગાયકો તે ગાય છે. જળગાંવની એક યુનિવર્સિટી તેમના નામે છે.

આ બધાની શરૂઆત અંધારામાં જમીન પર બેસીને, ઘંટી ફેરવતી અને સવારને ગીત સંભળાવતી એક સ્ત્રીથી થઈ.

હવે તેમની કલ્પના કરો. દીવો ટમટમે છે. ઘંટી ગોળ ગોળ ફરે છે. બહાર પહેલાં પંખી ચીંચીં કરવા લાગે છે. ઠંડી હવા ભીની માટીની સુગંધ લાવે છે. અને બહિણાબાઈનો કોમળ, હૂંફાળો અવાજ ઊંચે ચઢે છે અને નાનું ઘર ભરી દે છે.

મારા નાનકડા, તારે હજી શબ્દો સમજવાની જરૂર નથી. તું તેનો તાલ અનુભવી શકે છે, ઘંટીની જેમ ગોળ ગોળ, અને જે ધબકારા પાસે તું સૂએ છે તેના જેવો સ્થિર.

આગળની વાર્તા વાંચો →સૂરજ સાથે ઘોડેસવારી કરતી નાની છોકરી

ભારતની નારીઓ માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: ભારતની નારીઓ પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

મહારાષ્ટ્રમાં જળગાંવ પાસેના આસોદેનાં બહિણાબાઈ ચૌધરી ક્યારેય વાંચતાં શીખ્યાં નહીં, છતાં તેમના ગામની મરાઠી અને અહિરાણી બોલીનાં ગીતો રાજ્યની સૌથી પ્રિય કવિતાઓમાં ગણાયાં. તેમના દીકરા સોપાનદેવે તે લખી લીધાં, અને આચાર્ય અત્રેની મદદથી તે છપાયાં; આજે તે નિશાળોમાં ભણાવાય છે અને જળગાંવની એક યુનિવર્સિટી તેમના નામે છે. તેમની કવિતાઓ ખેતીના જીવનમાં વણાયેલી છે, જે જીવનને ગરમ તવા સાથે અને મનને ભાગી જતા વાછરડા સાથે સરખાવે છે. આ વાર્તાની ખાસ વાત તેનું દૃશ્ય છે: વહેલી સવારે ઘંટી પાસે જન્મેલું જ્ઞાન. થનારી માતા માટે તે કોમળ યાદ છે કે રોજના તાલમાં પણ મોટી સુંદરતા છુપાયેલી હોય છે.

બાળક સાથે વિચારો

રોજનું કયું કામ ગાતાં કે ગણગણતાં કરવાથી શાંત, આનંદભરી પળ બની શકે?

સંકલ્પ: મારા સામાન્ય દિવસો ગીતોથી ભરેલા છે, અને હું તે મારા બાળક સાથે વહેંચું છું.

આશીર્વાદ: તમારું હૃદય શાંત રહે, તમારી યાત્રા આનંદમય રહે, અને તમારું બાળક સુંદર ગુણોથી આશીર્વાદિત થાય.

પાત્રો

બહિણાબાઈ
— ગાતી કવયિત્રી, જે રોજના જીવનને સાંભળે છે.
સોપાનદેવ
— તેમનો કવિ દીકરો, જે તેમનાં ગીતો સાચવે છે.

બોધ

જ્ઞાન રોજના સૌથી સાદા કામમાંથી પણ ગાઈ શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, આપણી આસપાસ બધું જ ગાઈ રહ્યું છે. તું ધ્યાનથી સાંભળજે અને આનંદથી સાથે ગાજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

તું આપણા ઘર વિશે કયું ગીત બનાવીશ?

સ્રોત: આસોદે, જળગાંવનાં બહિણાબાઈ ચૌધરીનું જીવન; આચાર્ય અત્રેની મદદથી છપાયેલાં તેમનાં મરાઠી/અહિરાણી ગીતો

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 20મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • સાવિત્રીબાઈની પાટી · દિવસ 225

    મળતી આવતી વાર્તા

    ઘણી વાર ભારતનાં પહેલાં મહિલા શિક્ષિકા કહેવાતાં સાવિત્રીબાઈ ફુલેને એ માટે યાદ કરાય છે કે લોકો તેમના પર કાદવ ફેંકતા એટલે તેઓ શાળાએ વધારાની સાડી લઈ જતાં. તેમની શાંત લગન માતા-પિતાને મુશ્કેલી સામે ધીરજનું ચિત્ર આપે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તણાવ સામે સ્થિર, ઉતાવળ વગરનો પ્રતિભાવ શરીર અને મન બંને માટે વધુ સારો છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

બહિણાબાઈનું ઘંટીગીત વાર્તા શું શીખવે છે?

બહિણાબાઈ ચૌધરીનાં ઘંટીગીતો મરાઠી સાહિત્યમાં અમૂલ્ય ગણાય છે, અને પરંપરા ઓવી એટલે કે ઘંટીગીતને સ્ત્રીઓના રોજના જ્ઞાનનો અવાજ માને છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તાલબદ્ધ હલનચલન અને ગણગણાટ શરીરને શાંત કરી શકે છે, જેમ ફરતી ઘંટી બહિણાબાઈની સવારને સ્થિર રાખતી.

બહિણાબાઈનું ઘંટીગીત ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 20 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો