Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 127 · आठवडा 19

राम आणि मदत करणारा शेतकरी

वनवासाच्या सुरुवातीला थकलेले राम, सीता आणि लक्ष्मण उन्हातून चालत असतात. शेतकरी सुधन आणि त्याची बायको कमला पाणी, गूळ, चणे आणि पेरू देऊन त्यांचं स्वागत करतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमाने दिलेली साधी भेट हेच सगळं काही असतं.

या गोष्टीत

पात्रे
सुधन, कमला, सीता, राम
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 127 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 19 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 19: बाळाची वाढ

परंपरा सांगते की रामाच्या वनवासाच्या प्रवासात सामान्य गावकऱ्यांची माया होती, आणि त्यानेही त्यांची तितकीच काळजी घेतली. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार एकत्र काम करणं आणि काम करताना गाणं म्हणणं ताण कमी करू शकतं आणि जवळीक वाढवू शकतं, अगदी या गावच्या कालव्यावर झालं तसं.

तुम्ही थकलेल्या अनोळखी लोकांना त्यांची नावं कळण्याआधीच पाणी दिलंत. आम्ही फक्त ते पाणी परत केलं.

सुधन शेतकरी आपल्या दाराजवळच्या कडुलिंबाखाली बसून एक टोपली दुरुस्त करत होता, तेवढ्यात रस्त्यावरून तीन धुळीने माखलेले प्रवासी आले.

त्याचं गाव लहानसं होतं. त्याची शेतं उन्हात सोनेरी दिसायची, आणि त्याचं घर गवताच्या छपराचं साधं मातीचं घर होतं. प्रवाशांनी साधी वल्कलं घातली होती, आणि ते खूप थकलेले दिसत होते. सुधनला माहीत नव्हतं की त्यांच्यापैकी एक अयोध्येचा राजकुमार राम होता, जो आपली पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासोबत चौदा वर्षांच्या वनवासाला निघाला होता. त्याला एवढंच दिसलं की ते उन्हातून खूप लांबचा प्रवास करून आले होते.

सुधनने टोपली खाली ठेवली आणि उभा राहिला. "या, या," त्याने हाक मारली. "सावलीत बसा."

त्याने आतून थंड पाण्याचं मातीचं मडकं आणलं आणि स्वतःच्या हाताने त्यांना पाणी दिलं. त्याची बायको कमला गुळाची आणि भाजलेल्या चण्यांची छोटीशी वाटी आणि आपल्या झाडाचे काही पिकलेले पेरू घेऊन बाहेर आली. "फार काही नाही," ती लाजून म्हणाली.

"हेच सगळं काही आहे," सीता म्हणाली, आणि तिला खरंच तसं वाटत होतं. धुळीच्या रस्त्यानंतर ते पाणी मधापेक्षा गोड लागलं.

ते कडुलिंबाखाली विसावले, आणि शेतकरी त्यांना आपल्या गावाबद्दल सांगू लागला. गाव चांगलं होतं, माती चांगली होती, तो म्हणाला. पण या वर्षी एक काळजी होती. नदीचं पाणी शेतापर्यंत नेणारा छोटा कालवा वसंतातल्या पुरात फुटला होता. त्याच्या काठाचा काही भाग ढासळला होता, आणि आता पाणी पिकांपर्यंत पोहोचण्याऐवजी एका खड्ड्यात वाहून जात होतं.

"येत्या आठवड्यांत भाताला पाणी हवं आहे," सुधन म्हणाला. "आम्ही काठ दुरुस्त करायचा प्रयत्न केला, पण ते खूप जड काम आहे, आणि बरेचसे तरुण कामधंद्यासाठी शहरात गेलेत. आम्ही काही म्हातारेच उरलो आहोत."

रामाने ऐकलं. मग तो उभा राहिला आणि आपलं वस्त्र कंबरेभोवती घट्ट बांधलं.

"आम्हाला कालवा दाखवा," तो म्हणाला.

सुधनने डोळे मिचकावले. "तुम्ही आमचे पाहुणे आहात. तुम्ही विश्रांती घ्यायला हवी."

"आम्ही विश्रांती घेतली," राम हसून म्हणाला. "तुम्ही तुमचं पाणी आमच्याशी वाटलंत. आता आम्हाला तुमच्या शेतांशी पाणी वाटायला मदत करू द्या."

ते कालव्यापाशी गेले. फुटलेला भाग सहज दिसत होता. काठाचा एक लांब पट्टा पाण्यात खचला होता, आणि पाणी त्या फटीतून निसटून जात होतं.

राम आणि लक्ष्मणाने नदीच्या पात्रातून एकामागोमाग एक जड दगड वर आणले. सुधन आणि गावातले म्हातारे टोपल्या आणि फावडी घेऊन धावत आले. बायका माती आणि पेंढा घेऊन आल्या. सीतेने गावातल्या मुलांना दगडांच्या मधे ओली माती कशी भरायची आणि तळव्यांनी ती गुळगुळीत कशी दाबायची हे दाखवलं, आणि कोपरापर्यंत चिखल लागल्यावर मुलं खिदळू लागली.

दुपारभर सगळ्यांनी मिळून काम केलं. अनेक हात मिळाले की जड कामही हलकं होतं. कोणी थकलं की दुसरं कोणी त्याची जागा घ्यायचं. कमलाने आणखी पाणी आणि आणखी पेरू आणले. कोणीतरी सुगीचं गाणं सुरू केलं, आणि लवकरच सगळेच गाऊ लागले, त्यांचे आवाज शेतांवर घुमू लागले.

सूर्य खाली केशरी होत मावळू लागला, तेव्हा रामाने शेवटचा दगड ठेवला. लक्ष्मणाने शेवटची मूठभर माती दाबली. सगळे मागे सरकून पाहू लागले.

नदीचं पाणी कालव्यातून वाहत, फुटलेल्या जागेवरून पुढे जात, तहानलेल्या शेतांत शिरलं. ते कोवळ्या भाताच्या रांगांमधून झुळझुळत गेलं आणि कोरडी जमीन भिजवून टाकली. रोपांनी जणू आपली पानं वर उचलली.

म्हाताऱ्या शेतकऱ्यांनी जल्लोष केला. मुलं उड्या मारू लागली. सुधनने आपल्या उपरण्याच्या टोकाने डोळे पुसले.

"आम्ही तुमचे आभार कसे मानू?" त्याने विचारलं.

रामाने मान हलवली. "तुम्ही आधीच मानलेत. तुम्ही थकलेल्या अनोळखी लोकांना त्यांची नावं कळण्याआधीच पाणी दिलंत. आम्ही फक्त ते पाणी परत केलं."

त्या रात्री प्रवासी कमलाने अंथरलेल्या चटयांवर कडुलिंबाखाली झोपले. सकाळी ते पुन्हा वनाच्या दिशेने निघाले.

कित्येक महिन्यांनी, जेव्हा भात उंच आणि सोनेरी झाला होता, तेव्हा सुधन आपल्या शेतात उभा राहून त्या दयाळू डोळ्यांच्या उंच तरुण प्रवाशाची आठवण काढत होता. खूप नंतर गावात बातमी आली की अयोध्येचा राजकुमार त्या वाटेने गेला होता. पण सुधन नेहमी म्हणायचा की त्या दिवसातली सर्वात सुंदर गोष्ट राजकुमार आला ही नव्हती. तर म्हातारे आणि तरुण, सगळ्यांनी खांद्याला खांदा लावून काम केलं ही होती. तो नातवंडांना नेहमी सांगायचा, "नाव कळण्याआधीच द्या."

आज रात्री दुरुस्त केलेल्या कालव्यातून झोपलेल्या भाताच्या रांगांजवळून पाणी शांतपणे वाहतं आहे. बाळा, दयाळूपणा पाण्यासारखा असतो; वाटला की तो परत वाहत येतो. तो वाटणाऱ्यांकडे आपला मार्ग शोधतोच.

पुढची गोष्ट वाचा →राम आणि वादळातला दिवा

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

रामाच्या चौदा वर्षांच्या वनवासाने भारतभर असंख्य गावकथांना जन्म दिला आहे, जिथे लोक एखादं तळं, टेकडी किंवा झाड दाखवून सांगतात की वनवासी तिथे विसावले होते. ही गोष्ट वाल्मीकींच्या ग्रंथातून नव्हे, तर त्या लोकपरंपरेतून आली आहे. तिचा भर वेगळा आहे: ऋषी आणि मोठ्या युद्धांऐवजी ती एका साध्या शेतकरी जोडप्याबद्दल, गूळ, चणे आणि पेरूंच्या वाटून घेतलेल्या ताटाबद्दल आणि एका फुटलेल्या कालव्याबद्दल आहे. सुगीचं गाणं घुमत असताना राम, लक्ष्मण आणि सीता गावकऱ्यांसोबत दगड वाहतात आणि माती भरतात. अनोळखी लोकांना दिलेला दयाळूपणा एकत्र केलेल्या कामाच्या रूपात परत येतो, आणि नव्या पाहुण्याच्या स्वागताची तयारी करणाऱ्या कुटुंबासाठी ही एक उबदार, समाजभान जपणारी गोष्ट ठरते.

बाळासोबत विचार करा

अलीकडे धुळीच्या दिवशी मला कोणी थंड पाणी दिलं, आणि मी तो दयाळूपणा कसा परत करू शकेन?

संकल्प: माझ्याकडे येणाऱ्या मदतीचं मी स्वागत करते, आणि माझी मदत मी मोकळ्या मनाने देते.

आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.

पात्रे

सुधन
— अनोळखी लोकांचं आपल्या सावलीत स्वागत करणारा दयाळू शेतकरी.
कमला
— आपल्याकडे जे थोडं आहे ते वाटून देणारी शेतकऱ्याची बायको.
सीता
— साध्या भेटीतलं प्रेम ओळखणारी सुस्वभावी पाहुणी.
राम
— प्रत्येक यजमानाशी आपुलकीने वागणारा राजकुमार.

बोध

प्रेमाने दिलेली साधी भेट हेच सगळं काही असतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, ज्यांना प्रेमळ स्वागताची गरज आहे त्यांच्यासाठी तुझं मन आणि घर नेहमी उघडं राहो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

थकलेल्या प्रवाशांसाठी कमलाने काय आणलं?

स्रोत: रामायण परंपरेतील लोककथा-पुनर्कथन (रामाचा वनवास)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 19व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • राम आणि गावातला दिवा · दिवस 132

    अशीच गोष्ट

    दीपावली ही अयोध्येने रामाच्या स्वागतासाठी दिवे लावलेली रात्र म्हणून आठवली जाते, आणि परंपरा सांगते की किती दिलं यापेक्षा प्रेमाने दिलं हे जास्त महत्त्वाचं असतं. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार दिवा लावण्यासारखे साधे विधी दिवसाच्या शेवटी मनाला शांत आधार देऊ शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राम आणि मदत करणारा शेतकरी ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की रामाच्या वनवासाच्या प्रवासात सामान्य गावकऱ्यांची माया होती, आणि त्यानेही त्यांची तितकीच काळजी घेतली. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार एकत्र काम करणं आणि काम करताना गाणं म्हणणं ताण कमी करू शकतं आणि जवळीक वाढवू शकतं, अगदी या गावच्या कालव्यावर झालं तसं.

राम आणि मदत करणारा शेतकरी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 19 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा