Nature · दिवस 128 · आठवडा 19
खंड्याची शांतता
मेंढक बेडूक नदीवर कधीच शांत बसू शकत नाही. नीलम खंड्या त्याला आपल्या शेजारी शांत बसायला बोलावते.
गोष्टीचे तात्पर्य: आपण शांत असलो की आपल्या आजूबाजूचं सौंदर्य आपल्याला दिसतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- मेंढक, नीलम
- मूळ ग्रंथ
- मूळ निसर्गकथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 128 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 19 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 19: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- खंड्याची शांतता
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत बगळा आणि खंड्या यांच्या धीरगंभीर शांततेला एकाग्रतेचं उदाहरण मानलं जातं, आणि भारतातल्या नद्या अशा सावध पक्ष्यांनी भरलेल्या आहेत. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार थांबून आजूबाजूचं निरीक्षण केल्याने धावपळीचं मन शांत होऊ शकतं, आणि मेंढक आपल्या कमळाच्या पानावर नेमकं हेच शिकला.
आपण शांत असलो की जग आपल्या जवळ येतं. आपण घाई केली की ते दूर पळून जातं.
"इकडे उडी! तिकडे उडी! कुठेतरी काहीतरी घडतंय, आणि मला ते चुकवायचं नाही!"
मेंढक नावाचा छोटा बेडूक दिवसभर हे गाणं म्हणायचा. तो एका संथ हिरव्या नदीकाठी, एका कललेल्या जांभळाच्या झाडाखाली राहायचा, आणि तो सतत उड्या मारणारा, पाणी उडवणारा बेडूक होता, जो एका श्वासाइतकाही शांत बसू शकत नव्हता.
पाण्यावरच्या एका खालच्या फांदीवर एक खंड्या पक्षी बसलेली असायची. तिची पाठ उन्हाळ्यातल्या आकाशासारखी चमकदार निळी होती. तिची छाती पिकलेल्या आंब्यासारखी उबदार केशरी होती. तिचं नाव नीलम होतं, आणि ती सगळ्या नदीवरची सर्वात शांत प्राणी होती.
रोज सकाळी मेंढक तिला पाहायचा. ती बसायची. आणि बसायची. आणि आणखी बसायची. ती उडी मारायची नाही. पाणी उडवायची नाही. एक पीससुद्धा हलवायची नाही.
एके दिवशी मेंढकला राहवलं नाही. त्याने तिच्या फांदीखालच्या कमळाच्या पानावर उडी मारली.
"नीलम!" तो डरांवला. "तू नुसती तिथे का बसतेस? तुला कंटाळा येत नाही? भूक लागत नाही? सगळे मासे तर तिथे खाली आहेत! जा आणि पकड त्यांना!"
नीलमने आपला चमकदार डोळा त्याच्याकडे वळवला. "सुप्रभात, मेंढक," ती म्हणाली. "मला कंटाळा आलेला नाही. मी पाहते आहे."
"काय पाहतेस? पाहण्यासारखं काहीच नाही!"
"क्षणभर माझ्यासोबत बस," नीलम म्हणाली, "म्हणजे तुला दिसेल."
मेंढकने बेडकासारखा मोठा उसासा सोडला. शांत बसणं ही जगातली सर्वात अवघड गोष्ट वाटत होती. तो आपल्या कमळाच्या पानावर बसला. त्याची बोटं वळवळत होती. त्याचा गळा वर-खाली होत होता. त्याला उडी मारायची खूप इच्छा होत होती.
"श्वास हळू घे," नीलम म्हणाली. "नदीला नदीसारखं राहू दे."
मेंढकने प्रयत्न केला. त्याने एक हळू श्वास घेतला. मग दुसरा. त्याची बोटं वळवळायची थांबली. आणि हळूहळू त्याला गोष्टी दिसू लागल्या.
त्याला दिसलं की सूर्यप्रकाश पाण्यावर छोटी छोटी सोन्याची नाणी बनवतो आहे. त्याला दिसलं की एक चतुर काचेसारख्या पंखांनी एका लव्हाळ्यावर विसावला आहे. त्याला दिसलं की एक आई बदक आपल्या मागे रांगेत पाच गुबगुबीत पिल्लं घेऊन तरंगत जाते आहे.
"अरे," मेंढक म्हणाला. "मी यांना आधी कधीच पाहिलं नव्हतं."
"तू नेहमी उड्या मारत पुढे निघून जायचास," नीलम म्हणाली.
मग पाण्याखाली एक छोटीशी चंदेरी चमक दिसली. नीलमची नजर तीक्ष्ण झाली. एका झटक्यात तिने नदीत सूर मारला आणि एक इवलासा मासा घेऊन आपल्या फांदीवर परत आली. तिने एकही शिंतोडा वाया घालवला नव्हता.
मेंढकचं तोंड उघडंच राहिलं. "मी सकाळभर माश्यांमागे उड्या मारतोय," तो म्हणाला, "आणि मला एकही मिळाली नाही."
नीलम डोळ्यांनी हसली आणि म्हणाली, "आपण शांत असलो की जग आपल्या जवळ येतं. आपण घाई केली की ते दूर पळून जातं."
मेंढक यावर बराच वेळ विचार करत राहिला, आणि मेंढकसाठी ही अगदी नवी गोष्ट होती. आपण शांत असलो की जग जवळ येतं. तो मनाशी पुन्हा पुन्हा म्हणत राहिला.
त्या दुपारी त्याने एक प्रयोग केला. तो नदीकाठच्या एका गुळगुळीत दगडावर बसला. त्याने हळू श्वास घेतला. तो वाट पाहत राहिला. एक जाडजूड, गुणगुणणारी माशी उबदार हवेत आळसावून तरंगत आली. मेंढकने तिचा पाठलाग केला नाही. ती जवळ येईपर्यंत तो थांबला. मग, फट्! त्याच्या जिभेने क्षणात तिला पकडलं.
"नीलम!" तो आनंदाने डरांवला. "जमलं!"
नीलमने आपली निळी पिसं फुलवली. "शाब्बास, मित्रा."
दुसऱ्या दिवशी सकाळी एक छोटा बेडूकमासा वळवळत मेंढकपाशी आला. "मेंढक, मेंढक! तू इतका शांत का बसलायस? तुला कंटाळा येत नाही?"
मेंढकला आठवलं की नीलम त्याला हसली नव्हती. तिने किती प्रेमाने उत्तर दिलं होतं ते त्याला आठवलं.
"मला कंटाळा आलेला नाही," तो म्हणाला. "मी पाहतो आहे. क्षणभर माझ्यासोबत बस, म्हणजे तुला दिसेल."
बेडूकमासा त्याच्या शेजारी बसला, आणि दोघं मिळून नदीवर नाचणारी सूर्यप्रकाशाची सोन्याची नाणी पाहू लागले.
नीलमने आपल्या फांदीवरून त्यांना पाहिलं, आणि तिचं मन उबदार झालं. धीर ही एक भेट आहे, तिने विचार केला, आणि सगळ्या चांगल्या भेटींसारखा धीर वाटून घेतला की वाढतो.
संध्याकाळ झाली तशी नदी चंदेरी झाली, मग राखाडी, मग गडद निळी. जांभळाची पानं वाऱ्यावर सळसळली. बदकाची पिल्लं आईच्या पंखांखाली शिरली. नीलमने आपल्या फांदीवर चमकदार डोळे मिटले. मेंढक थंड, मऊ चिखलात विसावला.
नदीवर सगळं शांत होतं. बाळा, तूही शांत राहायला शिकतो आहेस, अंग मुडपून आईच्या श्वासाची संथ नदी ऐकत, आत आणि बाहेर, आत आणि बाहेर.
निसर्ग मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: निसर्ग परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा
या गोष्टीमागे
भारतातल्या नद्या-तळ्यांकाठी खंड्या पक्षी अचानक सूर मारण्याआधी निश्चल बसलेला दिसणं ही नेहमीची गोष्ट आहे, आणि ही मूळ निसर्ग-बोधकथा त्याच रोजच्या दृश्यातून जन्मली आहे. एखादा हुशार प्राणी दुसऱ्याला फसवतो अशा पारंपरिक प्राणिकथांसारखी ही नाही; इथे कोणीच कोणाला फसवत नाही. मेंढक नावाचा चुळबुळा बेडूक फक्त बसण्याचं आमंत्रण स्वीकारतो, आणि नदी हळूहळू त्याला सूर्यप्रकाश, चतुर आणि बदकाच्या पिल्लांची रांग दाखवते, ज्यांच्याजवळून तो नेहमी उड्या मारत निघून जायचा. हा धडा पुढेही दिला जातो: शेवटी तो तेच धीराचे शब्द एका जिज्ञासू बेडूकमाशाला सांगतो. गर्भवती आईसाठी याची संथ लय म्हणजे थांबण्याचं, श्वास घेण्याचं आणि प्रत्येक दिवसातले छोटे, शांत बदल लक्षात घेण्याचं आमंत्रण आहे.
बाळासोबत विचार करा
आज क्षणभर थांबल्यामुळेच तुम्हाला काय दिसलं?
संकल्प: मी शांत राहू शकते, आणि चांगल्या गोष्टींना माझ्या जवळ येऊ देते.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.
पात्रे
- मेंढक
- — काहीतरी चुकेल या भीतीने सतत उड्या मारणारा बेडूक.
- नीलम
- — निरीक्षणाचा आनंद शिकवणारी आकाशी निळी खंड्या.
बोध
आपण शांत असलो की आपल्या आजूबाजूचं सौंदर्य आपल्याला दिसतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, चल क्षणभर आपण दोघं शांत बसून ऐकूया. जग किती सुंदर आहे.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
एक मिनिट अगदी शांत बसलास तर तुला काय ऐकू येतं?
स्रोत: मूळ निसर्गकथा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 19व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- नदीकाठचा कुंभार · दिवस 86
अशीच गोष्ट
परंपरेत कुंभाराचे चाक धीराने घडवण्याचे एक जुने प्रतीक आहे, आणि अनेक भारतीय म्हणी मुलाला प्रेमळ हातांतल्या मऊ मातीची उपमा देतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की मन धावू लागले की काही हळू श्वास मदत करू शकतात, अगदी चाकावर बसलेल्या देवाला मदत झाली तसे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
खंड्याची शांतता ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत बगळा आणि खंड्या यांच्या धीरगंभीर शांततेला एकाग्रतेचं उदाहरण मानलं जातं, आणि भारतातल्या नद्या अशा सावध पक्ष्यांनी भरलेल्या आहेत. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार थांबून आजूबाजूचं निरीक्षण केल्याने धावपळीचं मन शांत होऊ शकतं, आणि मेंढक आपल्या कमळाच्या पानावर नेमकं हेच शिकला.
खंड्याची शांतता गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 19 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.