Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 129 · आठवडा 19

नकुल आणि जखमी घोडी

विराट राजाच्या दरबारात वेष बदलून राहणारा नकुल राजाच्या घोड्यांची काळजी घेतो. राजाची लाडकी घोडी चंद्रिका जखमी झाली आहे आणि कुणालाही हात लावू देण्याइतकी घाबरली आहे.

गोष्टीचे तात्पर्य: धीर आणि कोमलपणाने विश्वास निर्माण होतो.

या गोष्टीत

पात्रे
नकुल, चंद्रिका, विराट राजा
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
5 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 129 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 19 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 19: बाळाची वाढ

महाभारताच्या विराट पर्वात नकुल वेष बदलून घोड्यांचा रखवालदार म्हणून काम करतो, आणि परंपरा प्राण्यांवरच्या त्याच्या कोमल प्रभुत्वाचा गौरव करते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सांगते की सुरक्षित आणि निवांत वाटल्याने शरीर सैल होते; बरे होताना आणि प्रसूतीतही धीर आणि विश्वास महत्त्वाचे असतात, याची ही आठवण आहे.

भीतीने शरीर आक्रसते, आणि विश्वासाने ते मोकळे होते. आणि बरे होण्याची घाई करता येत नाही.

नकुल हा पाच पांडव भावांपैकी एक होता. तो देखणा तरुण होता आणि त्याचे हात सगळ्या राज्यात सर्वात कोमल होते. फार पूर्वी, एका शांत सकाळी, तो विराट राजाच्या राजवाड्यातील तबेल्यात राजाच्या घोड्यांची देखभाल करत होता.

तो खरा कोण आहे हे राजवाड्यात कुणालाच ठाऊक नव्हते. दीर्घ वनवासाच्या शेवटच्या वर्षी पांडवांना वेष बदलून राहावे लागले होते, म्हणजे कुणीही त्यांना ओळखू नये. प्रत्येक भावाने विराटाच्या राजवाड्यात एखादे साधे काम पत्करले होते, आणि नकुल आता ग्रंथिक, म्हणजे घोड्यांचा रखवालदार, या नावाने ओळखला जात होता.

नकुलाला जवळून ओळखणारे म्हणत की घोड्यांशी जुळवून घेणे ही त्याची सर्वात मोठी देणगी आहे. घाबरलेल्या घोड्याच्या मानेवर त्याने हात ठेवला की तो शांत होई, आणि तो हळू आवाजात बोलला की रानटी घोडाही मान खाली घाली. विराट राजाने त्याचे स्थिर हात पाहिले होते आणि सगळ्या राजतबेल्यांची जबाबदारी त्याच्यावर सोपवली होती.

त्या घोड्यांमध्ये चंद्रिका नावाची एक तरुण करडी घोडी होती. ती चपळ आणि डौलदार होती, तिची आयाळ चांदीच्या धुरासारखी होती, आणि राजाचे तिच्यावर फार प्रेम होते. पण एका सकाळी दगडाळ रस्त्यावर दौडताना ती अडखळली आणि तिच्या पुढच्या पायाला दुखापत झाली.

बाकीचे मोतद्दार तिला पाहायला आले तेव्हा त्यांनी मान हलवली. तिचा पाय सुजला होता आणि ती त्यावर भार टाकत नव्हती. कान मागे टेकवून ती आपल्या जागेच्या कोपऱ्यात थरथरत उभी होती. कुणीही जवळ आले की ती मान झटकून मागे सरकत असे.

"ही पुन्हा कधीच धावणार नाही," मुख्य मोतद्दार म्हणाला. "आणि ती इतकी घाबरली आहे की तिच्यावर उपचारही करता येणार नाहीत."

नकुल शांतपणे ऐकत राहिला. मग तो तिच्या जागेपाशी गेला, एक जुनी बादली उलटी करून ठेवली आणि दाराच्या अगदी बाहेर तिच्यावर बसला.

तो आत गेला नाही. तो काही बोलला नाही, की त्याने तिच्याकडे हातही पुढे केला नाही. तो फक्त सावकाश श्वास घेत राहिला आणि तिला स्वतःला पाहू दिले.

बाकीचे मोतद्दार हसू लागले. "ग्रंथिक बादलीवर बसलाय! मोठा वैद्य असेच काम करतो का?" नकुल फक्त हसला आणि काहीच बोलला नाही.

तो दुपारभर तिथेच बसून राहिला. संध्याकाळ झाल्यावर त्याने दाराच्या आत ताजे पाणी ठेवले आणि पुन्हा आपल्या बादलीवर येऊन बसला. चंद्रिका मोठ्या, घाबरलेल्या डोळ्यांनी त्याच्याकडे पाहत होती, आणि हळूहळू तिचे थरथरणे थांबले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी तो परत आला आणि थोडा अधिक जवळ बसला. तो लहानपणी जंगलात ऐकलेले एक जुने गाणे गुणगुणू लागला, आणि चंद्रिकेचे कान त्या आवाजाकडे वळले.

तिसऱ्या दिवशी तो उभा राहिला, त्याने उघडा तळहात पुढे केला आणि वाट पाहिली. शेवटी त्या करड्या घोडीने मान लांब केली आणि आपल्या मऊ नाकाने त्याच्या बोटांना स्पर्श केला.

"बस," नकुल हळूच म्हणाला. "आता आपण मित्र झालो. आता मी तुला मदत करू शकतो."

त्यानंतरच त्याने तिचा पाय पाहिला. त्याने हळुवारपणे त्यावरून हात फिरवला आणि कुठे उष्णता आहे ते चाचपले. पाय मोडला नव्हता. तो जोरात मुरगळला होता, आणि त्याला वेळ हवा होता.

म्हणून त्याने औषधी वनस्पती आणि नदीच्या मातीचा थंड लेप तयार केला आणि सुजेवर लावला. त्याने पाय मऊ कापडात गुंडाळला. रोज तो पट्टी बदलत असे, आणि रोज तिला अंगणात काही हळू पावले चालवत असे, तिला झेपेल त्यापेक्षा जास्त नाही.

एव्हाना तबेल्यातला एक लहान मुलगा सगळीकडे नकुलाच्या मागे मागे फिरू लागला होता. एके दिवशी त्याने विचारले, "तुम्ही तिला इतक्या हळू का चालवता? ती पुन्हा धावावी असे वाटत असेल, तर तिने धावण्याचा सराव नको का करायला?"

"बरे होण्याची स्वतःची एक गती असते," नकुल म्हणाला. "आपण फार लवकर, फार जोर लावला, तर वेळेने केलेले काम आपण बिघडवतो. ताकद जशी गेली तशीच परत येते, थोडी थोडी."

आठवडे गेले आणि सूज उतरली. चंद्रिकेची हळू चाल स्थिर चालीत बदलली, आणि मग हलक्या दुडक्या चालीत. सकाळी नकुलाच्या पावलांचा आवाज ऐकला की ती खिंकाळू लागली. काही दिवस ती पुन्हा लंगडत असे, तेव्हा नकुल कसलीही घाई न करता एक पाऊल मागे जाई आणि पुन्हा सुरुवात करी.

शेवटी, वसंतातल्या एका उजळ सकाळी, त्याने तिला राजवाड्यामागच्या मोकळ्या कुरणात नेले आणि तिचा लगाम काढला. चंद्रिकेने मान उंचावली, आपली चंदेरी आयाळ झटकली आणि ती धावू लागली.

ती सगळे हिरवे मैदान पार करून धावली, तिचे खूर गवताला जेमतेम लागत होते. मग ती वळून परत आली, सरळ नकुलाकडे दुडकत आली आणि तिने आपले डोके त्याच्या छातीला टेकवले.

विराट राजा हे पाहायला बाहेर आला होता. "ग्रंथिक," तो म्हणाला, "माझे मोतद्दार म्हणाले होते की ही घोडी पुन्हा कधीच धावणार नाही. तुझे रहस्य काय आहे?"

नकुलाने नमस्कार केला. "महाराज, कसलेही रहस्य नाही. आधी मी तिचा विश्वास कमावला. मग तिला वेळ दिला. भीतीने शरीर आक्रसते, आणि विश्वासाने ते मोकळे होते. आणि बरे होण्याची घाई करता येत नाही."

तबेल्यातल्या त्या मुलाने हे शब्द मनात जपून ठेवले. त्या संध्याकाळी तो नकुलाशेजारी कुंपणावर बसला, आणि दोघांनी मिळून कुरणात चरणाऱ्या चंद्रिकेकडे पाहिले; वाऱ्याच्या झुळुकीत तिची चंदेरी आयाळ हळुवार उडत होती.

माझ्या बाळा, तूही असाच हळूहळू, हळुवारपणे, थोडा थोडा वाढतो आहेस, आणि तुला हवा तितका विश्वास आणि वेळ आम्ही तुला देऊ.

पुढची गोष्ट वाचा →आचारी भीम

महाभारत मधील आणखी

4 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Virata पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

महाभारताचे विराट पर्व सांगते की पांडवांनी वनवासाचे तेरावे वर्ष विराट राजाच्या दरबारात वेष बदलून घालवले, आणि घोड्यांच्या जाणकारीसाठी प्रसिद्ध असलेला नकुल ग्रंथिक नावाचा मोतद्दार बनला. चंद्रिका घोडीची गोष्ट ही त्याच पार्श्वभूमीवर रचलेली एक हळुवार पुनर्कथा आहे, महाकाव्यातला प्रसंग नव्हे. महाकाव्य बहुधा युद्धातील भावांच्या ताकदीचा गौरव करते, पण ही गोष्ट सर्वात शांत कौशल्य दाखवते: दुपारभर तबेल्याबाहेर बसणे, जंगलातले गाणे गुणगुणणे, आणि घाबरलेला प्राणी स्वतःहून विश्वास ठेवेपर्यंत वाट पाहणे. 'बरे होण्याची स्वतःची एक गती असते' हे नकुलाचे वाक्य गर्भारपणाच्या संथ महिन्यांत मनाशी बाळगण्यासारखा एक सुखद विचार आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या आयुष्यात कुठे तुम्ही स्वतःवर अधिक दबाव टाकण्याऐवजी स्वतःला अधिक वेळ देऊ शकता?

संकल्प: माझ्या शरीराला हवा असलेला धीर, विश्वास आणि कोमलपणा मी त्याला देते.

आशीर्वाद: तुमचे मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद लाभो.

पात्रे

नकुल
— घोड्यांची जाण असलेला एक कोमल पांडव.
चंद्रिका
— विश्वास ठेवायला शिकणारी राजाची करडी घोडी.
विराट राजा
— ज्याचे आपल्या घोडीवर खूप प्रेम आहे.

बोध

धीर आणि कोमलपणाने विश्वास निर्माण होतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मी तुझ्याशी नेहमी धीराने वागेन, आणि तुला सुरक्षित वाटेपर्यंत वाट पाहीन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

नकुलाने घाबरलेल्या घोडीला कशी मदत केली?

स्रोत: महाभारत, विराट पर्व (ग्रंथिक मोतद्दार म्हणून नकुल); घोडीचा प्रसंग पुनर्कथन आहे

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 19व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • भीम आणि छोटंसं बी · दिवस 114

    अशीच गोष्ट

    परंपरेत भीमाच्या प्रचंड ताकदीसोबत अनेकदा हळुवारपणाचे धडे जोडलेले असतात, आणि ही गोष्ट दाखवते की सर्वात बलवान प्रेम जबरदस्ती करत नाही, तर रक्षण करतं. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सांगतात की प्रत्येक गोष्ट नियंत्रणात ठेवण्याचा हट्ट सोडल्याने काळजी कमी होऊ शकते, विशेषतः वाट पाहण्याच्या त्या लांब, शांत आठवड्यांत.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

नकुल आणि जखमी घोडी ही गोष्ट काय शिकवते?

महाभारताच्या विराट पर्वात नकुल वेष बदलून घोड्यांचा रखवालदार म्हणून काम करतो, आणि परंपरा प्राण्यांवरच्या त्याच्या कोमल प्रभुत्वाचा गौरव करते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सांगते की सुरक्षित आणि निवांत वाटल्याने शरीर सैल होते; बरे होताना आणि प्रसूतीतही धीर आणि विश्वास महत्त्वाचे असतात, याची ही आठवण आहे.

नकुल आणि जखमी घोडी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 19 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा