Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 159 · आठवडा 23

करंगळीवरचा पर्वत

लहानगा कान्हा गोपाळांना इंद्राऐवजी गोवर्धन पर्वताचे आभार मानायला सांगतो. मुसळधार पाऊस कोसळतो तेव्हा कान्हा शांतपणे आपल्या करंगळीवर पर्वत उचलतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: निसर्गाचे आभार माना, आणि कठीण काळात शांत राहून एकत्र राहा.

या गोष्टीत

पात्रे
कान्हा (कृष्ण), इंद्र, ब्रजचे लोक
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 159 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 23 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 23: बाळाची वाढ

परंपरेनुसार कृष्णाने गोवर्धन उचलण्याची कथा निसर्गाविषयी कृतज्ञता आणि संरक्षण करणाऱ्या प्रेमाची ताकद शिकवते; दिवाळीनंतर आजही गोवर्धन पूजा केली जाते. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की सुरक्षित आणि आधार मिळाल्याची भावना आईला अधिक सहज विश्रांती घेण्यास मदत करू शकते.

"नाही, आजी. तुम्ही सगळे आत आहात. तेच महत्त्वाचं आहे."

कान्हा, एक लहानसा सावळा मुलगा. त्याचं हसू असं होतं की चिडखोर म्हाताऱ्या मावशीलाही आपली दुखणी विसरायला व्हायचं. तो ब्रजच्या हिरव्यागार शेतांमध्ये राहायचा. ब्रज म्हणजे संथ वाहणाऱ्या यमुनेकाठचा गोपाळांचा प्रदेश, जिथे दिवसभर गायींच्या घंटा किणकिणायच्या. पुढे जग या मुलाला कृष्ण म्हणून ओळखणार होतं.

ब्रजमधली कुटुंबं आनंदात राहायची. गायींसाठी मऊ गवत होतं आणि मुलांसाठी गरम पोळ्या. दर शरद ऋतूत ते देवांचा राजा आणि पाऊस देणारा इंद्र याच्यासाठी मोठा उत्सव करायचे. तांदूळ, तूप, फळं आणि मिठाई यांचे ढीग लावायचे आणि प्रार्थना करायचे की पुढच्या वर्षी ढग हळुवार यावेत.

एका वर्षी, कान्हा साधारण सात वर्षांचा असताना, तो उत्सवाची तयारी विचारात पडून, हसत पाहत होता. मग तो आपल्या वडिलांकडे, गावाचे दयाळू प्रमुख नंद यांच्याकडे गेला. "बाबा," तो म्हणाला, "आपण आपलं सगळ्यात चांगलं अन्न इंद्राला का देतो?" "कारण तो पाऊस पाठवतो, बाळा," नंद म्हणाले.

"पण गोवर्धन पर्वत आपल्या जंगलांनी ढग अडवतो," कान्हा म्हणाला. "गोवर्धनाचे झरे आपल्या शेतांना पाणी देतात. आपल्या गायी रोज सकाळी चरायला गोवर्धनावर जातात. मग आपण पर्वताचे आभार मानायला नकोत का?" वडीलधाऱ्यांनी एकमेकांकडे पाहिलं. मुलगा लहान होता, पण त्याचा प्रश्न लहान नव्हता.

मग त्याच संध्याकाळी सगळे गोवर्धनाकडे चालत गेले. त्यांनी उत्सवाचं अन्न एका रुंद सपाट खडकावर ठेवलं. मग हळूहळू पर्वताभोवती प्रदक्षिणा घातली आणि काहीही न मागता रोज इतकं देणाऱ्या पर्वताचे आभार मानले.

वर ढगांमध्ये इंद्राने हे ऐकलं. तो देव होता, पण अजून शहाणा झाला नव्हता. त्याचा चेहरा वादळासारखा काळा झाला. "एका गावातल्या पोराने माझ्या लोकांना माझ्यापासून दूर केलं?" तो गरजला. "आता त्यांना आकाश काय करू शकतं ते पाहू दे." त्याने आपले सगळ्यात मोठे, काळेकुट्ट ढग बोलावले आणि ब्रजवर पाठवले.

त्या संध्याकाळी सुरू झालेला पाऊस नेहमीसारखा नव्हता. तो जड करड्या धारांनी कोसळत होता. आंब्याच्या झाडांच्या फांद्या तुटल्या आणि यमुना चढू लागली. गायी घाबरून हंबरू लागल्या आणि मुलं आपल्या आईला बिलगली. लवकरच सगळे नंदांच्या घराकडे धावले.

"आपण देवांच्या राजाला रागावलं!" एक माणूस ओरडला. "माझ्या गायी अजून उतारावरच आहेत!" एक बाई ओरडली. कान्हा उंबऱ्यावर बसला होता. आता तो उभा राहिला. तो खूप लहान होता आणि पाऊस खूप मोठा, तरीही तो जराही काळजीत दिसत नव्हता.

"चला," तो म्हणाला. "सगळे. गायी आणि वासरं घ्या. आजींना मदत करा. आपण गोवर्धनाकडे जातोय." आणि सगळे भर पावसात त्याच्यामागे घाईघाईने निघाले.

पर्वताच्या पायथ्याशी कान्हा खाली वाकला आणि त्याने एक बोट, फक्त आपली करंगळी, गोवर्धनाच्या कडेखाली सरकवली. आणि पर्वत वर उचलला गेला. तो हळूहळू, स्थिरपणे वर गेला, एखाद्या मोठ्या हिरव्या छत्रीसारखा. त्याच्या झाडांवरून पाणी टपकत होतं आणि झरे बाजूने ओघळत होते. सगळे थक्क होऊन पाहत राहिले.

"सगळे आत या, आत उभे राहा," कान्हा म्हणाला. सगळे दाटीवाटीने खाली आले: गायी आणि वासरं, मुलं, काठी घेतलेले म्हातारे आणि कमरेला बाळं बांधलेल्या आया. पाऊस पर्वताच्या माथ्यावर ढोलासारखा वाजत होता, पण तो त्यांच्यापर्यंत पोहोचू शकत नव्हता.

सात दिवस आणि सात रात्री तो लहानगा मुलगा पर्वत धरून उभा राहिला. त्याचे मित्र, गोपाळ मुलं, मदतीसाठी आपल्या काठ्या कडांखाली टेकवत होती, आणि तो हसत त्यांना तसं करू देत होता. पायांना बिलगणाऱ्या वासरांशी तो हळूच टिचक्यांचे आवाज करत होता.

"थकला नाहीस का रे, कान्हा?" एका म्हाताऱ्या बाईने विचारलं. तो म्हणाला, "नाही, आजी. तुम्ही सगळे आत आहात. तेच महत्त्वाचं आहे."

इकडे वर ढगांमध्ये इंद्राला अस्वस्थ वाटू लागलं. त्याने आपला सगळा राग एका लहान गावावर ओतला होता, आणि गाव साधं ओलंही झालं नव्हतं. म्हणून आठव्या दिवशी सकाळी त्याने पाऊस थांबवला.

आकाश फिकट झालं आणि सूर्य बाहेर आला. गावकरी डोळे मिचकावत पर्वताखालून बाहेर आले. कान्हाने गोवर्धन हळुवारपणे जिथे होता तिथेच खाली ठेवला. त्याने पर्वताच्या कडेवर एखाद्या गुणी गायीला थोपटावं तसं थोपटलं.

तेवढ्यात स्वतः इंद्र आपल्या पांढऱ्या हत्तीवर, ऐरावतावर बसून खाली आला. तो खाली उतरला आणि त्या लहान मुलासमोर बराच वेळ उभा राहिला. मग देवांच्या राजाने मान झुकवली. "मला क्षमा कर," तो म्हणाला. "मी जसा असायला हवं होतं, ते विसरलो होतो." कान्हाने वर पाहून हसत म्हटलं, "काही हरकत नाही. तुला वेळेवर आठवलं."

त्या संध्याकाळी गावकरी मऊ, धुतलेल्या प्रकाशात घरी परतले. त्यांनी दिवे लावले आणि खिचडी शिजवली, तांदूळ आणि डाळीचा एक साधा, उबदार पदार्थ. आयांनी आपल्या मुलांना मांडीवर झुलवलं. बाहेर नदी हळूहळू ओसरत होती, आणि डोंगरउतारावर गोवर्धनाच्या प्रत्येक पानावर अजून पाण्याचे थेंब चमकत होते.

बाळा, आज रात्री तुझ्या आईचं शरीर हाच तुझा गोवर्धन आहे, आणि तू आत सुखरूप, उबदार आहेस.

पुढची गोष्ट वाचा →सुदामा आणि कृष्णाची अमर मैत्री

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 10 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

गोवर्धन उचलण्याची कथा भागवत पुराणाच्या दहाव्या स्कंधात सांगितली आहे आणि दर शरद ऋतूत दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी गोवर्धन पूजा म्हणून साजरी होते. त्या दिवशी कुटुंबं अन्नाचे किंवा शेणाचे छोटे डोंगर करून कृतज्ञतेने त्यांची प्रदक्षिणा करतात; ब्रजमध्ये भाविक खऱ्या पर्वताची परिक्रमा करतात. अनेक कथनांत इंद्राचा गर्व उतरण्यावर भर असतो, पण ही कथा आसऱ्यावरच रेंगाळते: हिरव्या छत्रीखाली दाटलेल्या आजी, वासरं आणि मुलं, काठ्यांनी मदत करणारे मित्र, आणि सगळे आत आहेत म्हणून आपण थकलो नाही असं म्हणणारा एक लहान मुलगा. आईचं शरीर हाच बाळाचा गोवर्धन, ही शेवटची प्रतिमा या कथेला गर्भावस्थेसाठी विशेष योग्य बनवते.

बाळासोबत विचार करा

कुणी तुमच्या नकळत, तुमच्यासाठी पर्वत कधी उचलून धरला होता?

संकल्प: मी आसरा आहे. माझ्या आतल्या जिवापर्यंत वादळ पोहोचणार नाही.

आशीर्वाद: बाळा, जे अजून आकाश पाहू शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी हळुवारपणे पर्वत उचलणारा जीव तू व्हावास.

पात्रे

कान्हा (कृष्ण)
— सगळ्यांचं रक्षण करणारा शांत लहान गोपाळ.
इंद्र
— नम्रता शिकणारा पावसाचा देव.
ब्रजचे लोक
— जे पर्वताखाली एकत्र आसरा घेतात.

बोध

निसर्गाचे आभार माना, आणि कठीण काळात शांत राहून एकत्र राहा.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, कान्हाने पर्वत धरला तसं मी तुला प्रत्येक वादळात सुखरूप धरून ठेवीन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

कान्हाने सगळ्यांना गोवर्धन पर्वताचे आभार मानायला का सांगितलं?

स्रोत: श्रीमद् भागवत पुराण, स्कंध १० (गोवर्धन लीला); गोवर्धन पूजा म्हणून साजरी केली जाते

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 23व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • जटायू आणि संपाती, आकाशातले भाऊ · दिवस 198

    तेच मूल्य

    रामायणाच्या परंपरेनुसार संपातीने आपल्या भावाला, जटायूला, सूर्यापासून वाचवलं आणि पुढे हनुमानाला सीतेकडे जाण्याची वाट दाखवली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की कुटुंबाकडून संरक्षण मिळतं ही भावना आईला सुरक्षित आणि आधार मिळाल्यासारखं वाटायला मदत करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

करंगळीवरचा पर्वत ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरेनुसार कृष्णाने गोवर्धन उचलण्याची कथा निसर्गाविषयी कृतज्ञता आणि संरक्षण करणाऱ्या प्रेमाची ताकद शिकवते; दिवाळीनंतर आजही गोवर्धन पूजा केली जाते. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की सुरक्षित आणि आधार मिळाल्याची भावना आईला अधिक सहज विश्रांती घेण्यास मदत करू शकते.

करंगळीवरचा पर्वत गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 23 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा