Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 161 · आठवडा 23

छोटी मीरा आणि तिचा गिरिधर

मेडत्याच्या छोट्या राजकुमारी मीरेला खेळण्यांपेक्षा संगीत जास्त आवडतं. तिला एका साधूकडची कृष्णाची, गिरिधर गोपालाची, छोटी मूर्ती हवीशी वाटते.

गोष्टीचे तात्पर्य: निर्मळ प्रेम आपल्यापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग शोधतंच.

या गोष्टीत

पात्रे
मीरा, साधू, गिरिधर गोपाल
मूळ ग्रंथ
मीराबाईंच्या बालपणीच्या आख्यायिका, नाभादासांच्या भक्तमालावरील प्रियादासांच्या टीकेतून (१७१२)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 161 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 23 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 23: बाळाची वाढ

मीरेच्या आयुष्यभराच्या भक्तीची सुरुवात एका लहान मुलीच्या निर्मळ ओढीतून आणि आईच्या प्रेमळ शब्दांतून होते. बालपणातला प्रेमाचा एक छोटा क्षण आयुष्यभराच्या संगीतात आणि श्रद्धेत कसा वाढू शकतो, हे ही कथा दाखवते.

मला मेडत्याच्या त्या छोट्या मुलीकडे परत घेऊन चल. ती माझी वाट पाहत आहे.

फार पूर्वी, राजस्थानच्या वाळवंटी प्रदेशात मेडता नावाचं एक किल्लेवजा गाव होतं, सोनेरी भिंती, रंगवलेल्या वेशी, आणि पावसाचे ढग आले की छतांवर नाचणारे मोर असलेलं.

मेडत्याच्या राजवाड्यात मीरा नावाची एक छोटी राजकुमारी राहायची. तिचे डोळे चमकदार होते, हसणं खळखळतं होतं, आणि तिच्या हृदयाला खेळण्यांपेक्षा किंवा दागिन्यांपेक्षा संगीत जास्त आवडायचं.

एका दुपारी एक भटके साधू विश्रांतीसाठी राजवाड्यात आले. त्यांनी भगवी वस्त्रं घातली होती, आणि गळ्यातल्या कापडी पिशवीतून त्यांनी काहीतरी छोटंसं, मौल्यवान बाहेर काढलं.

ती बासरी वाजवणाऱ्या कृष्णाची छोटीशी मूर्ती होती, काळ्या दगडाची, पिवळा शेला नेसवलेली. कृष्णाचे डोळे खट्याळपणाने आणि प्रेमाने चमकत असल्यासारखे वाटत होते.

साधूंनी मूर्ती एका छोट्या कापडावर ठेवली, दिवा लावला, आणि हळू आवाजात तिच्यासाठी गाणं म्हटलं. मीरा सरकत सरकत जवळ आली, आणि अखेर त्यांच्या अगदी शेजारी बसली, नजर हटवता येत नव्हती.

"हा कोण आहे?" तिने कुजबुजत विचारलं.

"हा गिरिधर गोपाल," साधू हसून म्हणाले. "कृष्ण, ज्याने वादळात गायींना आणि गवळ्यांना निवारा देण्यासाठी पर्वत उचलला."

मीरेला वाटलं, आपलं हृदय जे शोधत होतं ते त्याला सापडलं. "मी याला ठेवू शकते का?" तिने विचारलं. "मी याला ठेवू का? कृपा करा. मी रोज याच्यावर प्रेम करीन."

साधूंनी हळूच मान हलवली. "हा माझा वाटेवरचा सोबती आहे, बाळा. मी याला देऊ शकत नाही." त्यांनी मूर्ती पिशवीत ठेवली आणि ते आपल्या प्रवासाला निघून गेले.

मीरा इतकी उदास झाली की तिने मिठाई खाल्ली नाही, मैत्रिणींशी खेळली नाही. साधू ज्या रस्त्याने गेले होते, त्या रस्त्याकडे पाहत ती खिडकीपाशी बसून राहिली.

आईने तिच्या केसांवरून हात फिरवला आणि गरम खिरीची वाटी आणली, पण मीरेने फक्त मान हलवली. "मला गिरिधर हवा," ती कुजबुजली, आणि संध्याकाळच्या वाऱ्यात तिने त्याच्यासाठी एक छोटंसं गाणं म्हटलं.

त्या रात्री, दूर एका झाडाखाली, साधूंना एक स्वप्न पडलं. स्वप्नात कृष्ण त्यांच्याकडे पाहून हसला आणि म्हणाला, "मला मेडत्याच्या त्या छोट्या मुलीकडे परत घेऊन चल. ती माझी वाट पाहत आहे."

दुसऱ्या दिवशी सकाळी साधू माघारी वळले आणि चालत चालत पुन्हा राजवाड्यात आले. त्यांनी मीरेसमोर गुडघे टेकले आणि ती छोटी मूर्ती तिच्या ओंजळीत ठेवली.

"त्याला तुझ्याजवळ राहायचं आहे," ते म्हणाले. मीरेने मूर्ती हृदयाशी कवटाळली, आणि तिचा चेहरा दिवाळीच्या रात्रीच्या दिव्यासारखा उजळला.

त्या दिवसापासून गिरिधर मीरेसोबत सगळीकडे जायचा. ती त्याला स्नान घालायची, छोटे छोटे कपडे घालायची, दूध आणि मिठाई अर्पण करायची, आणि स्वतः रचलेली गाणी त्याला ऐकवायची.

एका संध्याकाळी मीरा आणि तिची आई सज्जावर उभ्या राहून खालून जाणारी लग्नाची वरात पाहत होत्या. ढोल आणि तुताऱ्या, फुलं आणि मशाली, आणि पांढऱ्या घोड्यावर बसलेला नवरदेव.

मीरेने आईच्या साडीचा पदर ओढला. "आई, माझा नवरदेव कोण असेल?"

आई प्रेमाने हसली आणि मीरेच्या हातातल्या छोट्या मूर्तीकडे बोट दाखवलं. "अगं, हा काय," ती म्हणाली. "गिरिधर गोपाल हाच तुझा लाडका आहे."

कदाचित आईने ते गोड थट्टेने म्हटलं असेल. पण मीरेने ते पूर्णपणे मनावर घेतलं. त्या क्षणापासून तिला वाटू लागलं की कृष्ण आपलाच आहे, जगातल्या कोणापेक्षाही जवळचा.

ती राजवाड्याच्या अंगणात त्याच्यासाठी नाचायची, तिचे पैंजण छुमछुम वाजायचे. वाळवंटावर तारे उगवेपर्यंत ती तानपुरा वाजवत गात राहायची.

मीरा जशी मोठी होत गेली, तशी तिची गाणीही वाढत गेली. ती गायची, "मेरे तो गिरिधर गोपाल, दूसरो न कोई," म्हणजे, "माझ्यासाठी फक्त गिरिधर गोपाल, दुसरं कोणी नाही."

ती गाणी राजस्थानभर आणि सगळ्या भारतभर पोहोचली. आज, शेकडो वर्षांनंतरही, लोक मंदिरांत आणि घरांत मीरेची भजनं गातात, आणि आया आपल्या बाळांना ती गुणगुणून ऐकवतात.

आणि या सगळ्याची सुरुवात झाली एका छोट्या मुलीपासून, एका छोट्या मूर्तीपासून, आणि लहान मुलाच्या उघड्या ओंजळीसारख्या साध्या, निर्मळ प्रेमापासून.

तर आता झोप, बाळा. तुलाही मनापासून प्रेम करावं असं काहीतरी सुंदर सापडो, आणि ते प्रेम तुझं आयुष्य संगीताने भरून टाको.

पुढची गोष्ट वाचा →छोटी मीरा आणि बासरी

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

राजस्थानातलं मेडता हे किल्लेवजा गाव मीराबाईंच्या बालपणीच्या आख्यायिकांचं उगमस्थान आहे; या आख्यायिका नाभादासांच्या भक्तमालावरील प्रियादासांच्या १७१२ च्या टीकेत आणि राजस्थानी मौखिक परंपरेत सांगितल्या जातात. त्यांचं 'मेरे तो गिरिधर गोपाल, दूसरो न कोई' हे पद आजही सगळीकडे भजनांच्या मेळाव्यांत गायलं जातं. मीरेच्या बहुतेक कथा तिच्या नंतरच्या भक्तीवर भर देतात; ही कथा मात्र छोट्या राजकुमारीसोबतच राहते: भटक्या साधूंची मूर्ती, जी स्वप्नातून तिच्याकडे परत येते, आणि लग्नाची वरात पाहताना आईने दिलेलं गमतीचं उत्तर, जे तिने आयुष्यभर मनावर घेतलं. गर्भारपणासाठी ही एक गोड आठवण आहे की मुलाचं अगदी पहिलं प्रेम आयुष्यभराच्या संगीतात कसं वाढू शकतं.

बाळासोबत विचार करा

मीरेने गिरिधरला जपलं, तसं तुमच्या बाळाने काय हृदयाशी जपावं असं तुम्हाला वाटतं?

संकल्प: मी माझ्या बाळाशी बोललेले प्रेमळ शब्द अशी बीजं पेरतात, जी आयुष्यभर फुलू शकतात.

आशीर्वाद: बाळा, तुझ्या हृदयालाही त्याचा स्वतःचा गिरिधर सापडो, आणि तू आयुष्यभर त्याच्यासाठी गात राहा.

पात्रे

मीरा
— कृष्णाने भरलेल्या हृदयाची, संगीतप्रेमी राजकुमारी.
साधू
— स्वप्नानंतर मूर्ती घेऊन परत येणारे भटके साधू.
गिरिधर गोपाल
— बालकृष्ण, मीरेचा लाडका मित्र.

बोध

निर्मळ प्रेम आपल्यापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग शोधतंच.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मीरेसारखं तुझं हृदयही संगीताने आणि प्रेमाने भरून जावो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

छोट्या मीरेला सगळ्यांत जास्त काय आवडायचं?

स्रोत: मीराबाईंच्या बालपणीच्या आख्यायिका, नाभादासांच्या भक्तमालावरील प्रियादासांच्या टीकेतून (१७१२)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 23व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

छोटी मीरा आणि तिचा गिरिधर ही गोष्ट काय शिकवते?

मीरेच्या आयुष्यभराच्या भक्तीची सुरुवात एका लहान मुलीच्या निर्मळ ओढीतून आणि आईच्या प्रेमळ शब्दांतून होते. बालपणातला प्रेमाचा एक छोटा क्षण आयुष्यभराच्या संगीतात आणि श्रद्धेत कसा वाढू शकतो, हे ही कथा दाखवते.

छोटी मीरा आणि तिचा गिरिधर गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 23 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा