Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · दिवस 158 · आठवडा 23

भाई लालोची भाकरी

गुरु नानक गरीब पण प्रामाणिक सुतार भाई लालोकडे राहतात. गुरूंनी आपल्याकडे यावं म्हणून श्रीमंत मलिक भागो मोठी मेजवानी ठेवतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रामाणिकपणे कमावलेलं आणि प्रेमाने वाटलेलं अन्नच सगळ्यात श्रीमंत अन्न असतं.

या गोष्टीत

पात्रे
गुरु नानक, भाई लालो, मलिक भागो, मर्दाना
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 158 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 23 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 23: बाळाची वाढ

शीख शिकवणुकीतल्या किरत करनीनुसार परंपरा सांगते की प्रामाणिकपणे कमावलेलं आणि प्रेमाने वाटलेलं अन्न सगळ्यात पोषक असतं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपल्या मूल्यांनुसार जगत असल्याची भावना आईच्या मनःशांतीला आधार देऊ शकते.

हे पंजाबातलं सगळ्यात उत्तम अन्न आहे. त्याला तुझ्या प्रामाणिकपणाची चव आहे.

टक, टक, टक, पंजाबातल्या एमिनाबाद गावातल्या एका छोट्या मातीच्या घरात छिन्नी वाजत होती. भाई लालो नावाचा एक सुतार नांगराचा लाकडी दांडा घडवत होता. त्याचा चेहरा प्रेमळ होता, छाती बारीक होती, आणि आयुष्यभराच्या प्रामाणिक कष्टाने त्याचे हात जुन्या लाकडासारखे कडक झाले होते.

त्याच गावात मलिक भागो नावाचा एक श्रीमंत अधिकारी राहायचा. तो राज्यकर्त्यांसाठी कर गोळा करायचा. त्याच्या प्रत्येक बोटात सोन्याची जड अंगठी होती, आणि त्याची मोठी हवेली होती, जिच्या अंगणातलं कारंजं कोरड्या महिन्यांतसुद्धा उडत राहायचं.

एका दुपारी एमिनाबादमध्ये एक प्रवासी आला. त्याने लांब साधा झगा घातला होता आणि त्याच्याकडे फक्त पाण्याचं एक भांडं होतं. त्याच्याबरोबर रबाब घेऊन त्याचा मित्र मर्दाना चालत होता. हे गुरु नानक आहेत हे लोकांना अजून माहीत नव्हतं. त्यांना फक्त एवढंच जाणवलं की त्यांचे डोळे जणू ऐकत होते.

गुरु बाजारातून, हवेलीवरून पुढे चालत गेले आणि भाई लालोच्या छोट्या दारापाशी थांबले.

भाई लालोने दार उघडलं, पाहुण्याकडे बराच वेळ पाहिलं, आणि बाजूला झाला.

"या आत," तो म्हणाला. "माझं घर लहान आहे, पण जमीन स्वच्छ आहे."

आणि गुरु तिथेच राहिले.

रोज संध्याकाळी भाई लालो साधं जेवण वाढायचा: बाजरीच्या जाडसर रोट्या, थोडं मीठ, कधी कधी आपल्या वाफ्यातला एखादा कांदा. गुरूंनी हळूहळू, खूप काळजीने खाल्लं, जणू ती भाकरी काहीतरी मौल्यवान होती.

तिसऱ्या दिवसापर्यंत मलिक भागोला कळलं की गावात एक संत आले आहेत आणि त्यांनी श्रीमंताच्या घराऐवजी एका सुताराची जमीन निवडली आहे. डावललं जाणं त्याला आवडलं नाही.

म्हणून त्याने मोठी मेजवानी ठेवली. सुगंधी पुलाव, दाट खीर, पाकात निथळणाऱ्या मिठाया, चांदीच्या ताटांत रचलेली फळं. त्याने सगळ्या गावाला बोलावलं. मग गुरूंना खास निमंत्रण पाठवलं.

गुरु आले.

अंगण गर्दीने भरलं होतं. प्रत्येक कोपऱ्यात दिवे उजळत होते. मलिक भागो आपल्या सगळ्यात उंची रेशमी कपड्यांत, जेवणाच्या लांब पंगतीच्या टोकाला हसत उभा होता.

गुरु बसले नाहीत. त्याऐवजी त्यांनी हळुवारपणे दोन गोष्टी मागितल्या. पहिली, कोणीतरी भाई लालोची एक साधी रोटी आणावी. दुसरी, मेजवानीतली एक भाकरीचा तुकडा तिच्या शेजारी ठेवावा.

लोक कुजबुजू लागले. मलिक भागोचं हसू पातळ झालं.

दोन्ही तुकडे आणल्यावर गुरूंनी ते उचलले, एक या हातात, एक त्या हातात. त्यांनी आवाज चढवला नाही. अगदी शांतपणे त्यांनी ते पिळले.

भाई लालोच्या जाडसर रोटीतून पांढऱ्या दुधाचे काही थेंब त्यांच्या बोटांमधून ओघळले.

श्रीमंताच्या भाकरीतून गडद लाल थेंब आले, जड आणि उदास.

अंगण एकदम शांत झालं. मलिक भागो एक पाऊल मागे सरकला.

गुरूंनी त्याच्याकडे पाहिलं, रागाने नव्हे, तर एका शिक्षकाच्या शांत दुःखाने.

"हे दूध आहे," भाई लालोची रोटी उचलून ते म्हणाले. "ते प्रामाणिक कष्टातून येतं. हे धान्य न्यायाने कमावलेल्या पैशांनी घेतलं होतं. ते बनवणाऱ्या हातांनी कोणाचंही काहीही घेतलं नाही."

त्यांनी दुसरा तुकडा उचलला.

"आणि हे दुसऱ्यांकडून घेतलेल्यातून येतं. एका गरीब म्हातारीकडून पिळून घेतलेलं भाडं. आज ज्याने काहीच खाल्लं नाही अशा एका मुलाची मजुरी. भाऊ, हे अन्नासारखं दिसतं. पण त्यात त्यांची वेदना आहे."

मलिक भागो आपल्या सुंदर जमिनीवरच्या गडद थेंबांकडे पाहत राहिला. बराच वेळ तो काहीच बोलला नाही. मग त्याने मान खाली घातली. जुन्या गोष्टी सांगतात की त्या दिवसापासून तो आपले मार्ग बदलू लागला, जे घेतलं होतं ते परत करू लागला आणि आपली संपत्ती गरिबांबरोबर वाटू लागला.

गुरूंनी दोन्ही तुकडे खाली ठेवले, सगळ्यांना नमस्कार केला, आणि बाजारातून परत सुताराच्या दारापाशी चालत गेले.

त्या रात्री भाई लालो, मर्दाना आणि गुरूंनी त्याच एका दिव्याजवळ पूर्वीसारख्याच जाडसर रोट्या खाल्ल्या.

"गुरुजी," थोड्या वेळाने भाई लालो म्हणाला, "तुम्हाला देण्यासाठी माझ्याकडे यापेक्षा चांगलं काही नाही, माफ करा."

गुरु हसले. "लालो, हे पंजाबातलं सगळ्यात उत्तम अन्न आहे. त्याला तुझ्या प्रामाणिकपणाची चव आहे. त्याला मिठाचीसुद्धा गरज नाही."

मर्दानाने आपला रबाब उचलला आणि हळुवार वाजवू लागला. भाई लालोची छिन्नी उद्याच्या कामासाठी तयार होऊन फळीवर पडली होती, आणि तीन रिकाम्या ताटांवर दिवा मंद आणि स्थिर जळत होता.

बाळा, तू प्रामाणिक भाकरीतून आणि प्रेमळ हातांतून घडतो आहेस, आणि यापेक्षा उत्तम अन्न दुसरं नाही.

पुढची गोष्ट वाचा →भूमिया आणि तीन वचनं

शीख मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

एमिनाबाद येथे गुरु नानकांची सुतार भाई लालो आणि श्रीमंत अधिकारी मलिक भागो यांच्याशी झालेली भेट ही जनमसाखी परंपरेतली सगळ्यात जास्त सांगितली जाणारी गोष्ट आहे, गुरूंच्या पहिल्या लांब प्रवासात, म्हणजे उदासीत घडलेली. शीख कुटुंबं आणि गुरुद्वारांतले वर्ग आजही ती किरत करनीचं, प्रामाणिक कमाईचं सगळ्यात स्पष्ट चित्र म्हणून सांगतात. ती लक्षात राहते तिच्या एका अविस्मरणीय दृश्यामुळे: गुरूंच्या हातात पिळलेल्या दोन भाकरी, एकीतून दूध, तर दुसरीतून अन्यायाच्या कमाईची वेदना. हे पुनर्कथन लालोच्या साध्या, स्वच्छ घरावर आणि भागोच्या मनपरिवर्तनावरही रेंगाळतं. गर्भारपणात हा एक कोमल विचार आहे की बाळाचं पोषण प्रामाणिक कष्टांनी आणि प्रेमळ हातांनी होतं.

बाळासोबत विचार करा

या आठवड्यात तुमच्या स्वयंपाकघरात, फोनवर किंवा दिवसात काय दुधासारखं वाटलं? आणि काय त्या दुसऱ्या गोष्टीसारखं वाटलं?

संकल्प: माझ्या आतल्या लहानग्यासाठी मी दुधाची भाकरी निवडते.

आशीर्वाद: बाळा, तुझ्या आयुष्यातल्या अन्नाला प्रामाणिक हातांची आणि शांत मनांची चव असो.

पात्रे

गुरु नानक
— ते संपत्तीपेक्षा प्रामाणिक कष्टांना जास्त मोल देतात.
भाई लालो
— आपल्या साध्या रोट्या प्रेमाने वाटणारा एक नम्र सुतार.
मलिक भागो
— आपले मार्ग बदलायला शिकणारा एक श्रीमंत अधिकारी.
मर्दाना
— गुरूंचा विश्वासू प्रवासी मित्र.

बोध

प्रामाणिकपणे कमावलेलं आणि प्रेमाने वाटलेलं अन्नच सगळ्यात श्रीमंत अन्न असतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझे हात नेहमी प्रामाणिक काम करोत. प्रेमाने वाटलेलं साधं अन्न हीच सगळ्यात गोड मेजवानी आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

गुरु नानकांना भाई लालोची साधी रोटी सगळ्यात जास्त का आवडली?

स्रोत: जनमसाखी परंपरा, गुरु नानकांची पहिली उदासी (एमिनाबाद)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 23व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

भाई लालोची भाकरी ही गोष्ट काय शिकवते?

शीख शिकवणुकीतल्या किरत करनीनुसार परंपरा सांगते की प्रामाणिकपणे कमावलेलं आणि प्रेमाने वाटलेलं अन्न सगळ्यात पोषक असतं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपल्या मूल्यांनुसार जगत असल्याची भावना आईच्या मनःशांतीला आधार देऊ शकते.

भाई लालोची भाकरी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 23 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा