Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 160 · आठवडा 23

कामाक्षी आणि वाळूचे लिंग

देवी पार्वती स्वतःच्या हातांनी शिवाची पूजा करण्यासाठी कांचीला येते. कंपा नदीकाठच्या आंब्याच्या झाडाखाली ती मऊ वाळूतून लिंग घडवते आणि रोज पूजा करते.

गोष्टीचे तात्पर्य: मनापासूनच्या भक्तीला भव्य मंदिराची गरज नसते.

या गोष्टीत

पात्रे
पार्वती (कामाक्षी), शिव
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 160 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 23 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 23: बाळाची वाढ

पार्वतीची मिठी हे आईच्या रक्षण करणाऱ्या प्रेमाचे चित्र आहे. ती तुम्हाला आठवण करून देते की तुमचे हात आधीच तुमच्या बाळाची सर्वात सुरक्षित जागा आहेत.

आई पावसात आपल्या बाळाला कवटाळते तसे तिने वाळूच्या लिंगाला कवटाळले.

पार्वती ही प्रेमळ हास्य, लांब काळे केस आणि हरिणीसारखे कोमल डोळे असलेली देवी होती. ती बर्फाच्छादित कैलास पर्वतावर राहणाऱ्या महान देव भगवान शिवाची पत्नी होती. एके दिवशी पार्वतीने ठरवले की शिवावरचे आपले प्रेम एका खास पद्धतीने दाखवायचे. लोक करतात तशी पृथ्वीवर येऊन, स्वतःच्या हातांनी आणि स्वतःच्या मनाने त्याची पूजा करायची तिची इच्छा होती.

म्हणून पार्वती पर्वतावरून खाली भारताच्या उबदार दक्षिणेतील कांची नगरीत आली. कंपा नावाच्या एका छोट्या नदीकाठी तिला एक सुंदर आंब्याचे झाड दिसले. त्याची पाने दाट आणि हिरवी होती, आणि फांद्या फळांनी लगडल्या होत्या. त्याखालची जमीन थंड आणि सावलीची होती. "हीच ती जागा," पार्वती आनंदाने म्हणाली. "इथेच मी पूजा करीन."

तिथे कोणतेही मंदिर नव्हते, शिवाची मूर्तीही नव्हती. म्हणून पार्वतीने गुडघे टेकले आणि नदीकाठची बारीक, मऊ वाळू ओंजळीने गोळा केली. अतिशय काळजीपूर्वक तिने तिचे लिंग घडवले — शिवाचे प्रतीक असलेला गुळगुळीत, गोलसर आकार. ते गोल आणि सम होईपर्यंत तिने सगळ्या बाजूंनी हलकेच थापटले. मग ती मागे सरून बसली आणि त्याच्याकडे पाहून हसली.

रोज सकाळी सूर्य उगवताना पार्वती नदीत स्नान करायची. ती जाई आणि कमळाची फुले तोडून वाळूच्या लिंगाभोवती ठेवायची. ती एक छोटा दिवा लावायची आणि शिवासाठी प्रेमाची हळुवार गाणी गायची. कांचीचे लोक तिला कामाक्षी म्हणू लागले — प्रेमळ डोळ्यांची देवी. ती इतक्या शांतपणे आणि इतक्या गोडपणे पूजा करायची की पक्षीसुद्धा ऐकायला थांबत.

दिवसांचे आठवडे झाले, आठवड्यांचे महिने. पार्वती कधीच थकली नाही. उन्हाळ्याच्या दुपारी ती डोळे मिटून आंब्याच्या झाडाखाली बसायची. थंड संध्याकाळी दिव्याच्या उजेडात पुन्हा गायची. खारी तिच्याजवळ येऊन बसत, आणि पोपट तिच्या पायाशी पिकलेले आंबे टाकत, जणू म्हणत असावेत, "आई, थोडी विश्रांती घे."

कैलास पर्वतावर उंच बसलेले शिव तिच्याकडे पाहून हसले. तिचे प्रेम खरोखर किती दृढ आहे ते पाहायचे त्यांनी ठरवले. म्हणून त्यांनी छोट्या कंपा नदीला वाढवायला सुरुवात केली. पाणी फुगले, पसरले, आणि फेसाळत, गोल फिरत हळूहळू आंब्याच्या झाडाकडे धावत आले.

पार्वतीने डोळे उघडले आणि पाणी येताना पाहिले. ती पळून गेली नाही. तिने स्वतःचा जराही विचार केला नाही. तिला फक्त इतक्या प्रेमाने घडवलेल्या त्या छोट्या वाळूच्या लिंगाची काळजी होती. "नदी ते वाहून नेईल," ती म्हणाली. आणि तिने लिंगाभोवती हात घालून त्याला आपल्या हृदयाशी घट्ट धरले.

पाणी तिच्याभोवती गोल फिरत होते, पण पार्वतीने घट्ट धरून ठेवले. आई पावसात आपल्या बाळाला कवटाळते तसे तिने वाळूच्या लिंगाला कवटाळले. ती शिवासाठी हळू आवाजात गात राहिली, आणि तिला भीती वाटली नाही. तिचे प्रेम इतके उबदार होते की वाळू जराही ढासळली नाही. ते तिच्या मिठीत अखंड आणि घट्ट राहिले.

मग अचानक नदी शांत झाली. पाणी हळूच पुन्हा आपल्या काठांमध्ये उतरले. आंब्याच्या झाडाखालची जागा मोठ्या प्रकाशाने भरून गेली. तिथे स्वतः शिव उभे होते — तेजस्वी, हसरे, केसांत चंद्रकोर घेऊन. त्यांनी पार्वतीकडे डोळ्यांत खोल प्रेम घेऊन पाहिले.

"कामाक्षी," ते हळूच म्हणाले, "मला कोणीच इतक्या प्रेमाने धरले नव्हते. तुझे प्रेम पर्वतांसारखे स्थिर आहे. मी नेहमी तुझ्यासोबत आहे, आणि पूजेला येणाऱ्या प्रत्येकासाठी मी इथे, या आंब्याच्या झाडाखाली राहीन." पार्वतीचे डोळे आनंदाश्रूंनी चमकले. तिने त्यांना नमस्कार केला, आणि त्यांनी तिला उठवून तिचे हात हातात घेतले.

त्याच आंब्याच्या झाडाखाली शिव आणि पार्वती पुन्हा एकत्र आले. कांचीच्या लोकांनी संगीत आणि फुलांनी उत्सव साजरा केला. त्यांनी शिवाला एकाम्बरेश्वर म्हटले — आंब्याच्या झाडाचा स्वामी. आणि लोक सांगतात की त्या वाळूच्या लिंगावर पार्वतीच्या मिठीच्या कोमल खुणा अजूनही दिसत होत्या, जणू वाळूत उमटलेली एक हळुवार मिठी.

त्या संध्याकाळी आंब्याचे झाड वाऱ्यावर सळसळले. नदी शांतपणे गात होती, आणि कांचीवर एकेक करून तारे उगवले. पार्वती शिवाच्या शेजारी शांत आणि आनंदी बसली होती. तिच्या धीराच्या दीर्घ महिन्यांच्या पूजेचा एक परिपूर्ण प्रेमाचा क्षण झाला होता.

बाळा, तुझ्यावर प्रेम करणारी माणसे प्रत्येक वादळात तुला जवळ धरतील, अगदी पार्वतीने आपल्या छोट्या लिंगाला धरले तसे. तुला नेहमी उबदार मिठीत सुरक्षित वाटो आणि कधीच न सोडणाऱ्या प्रेमात तू विसावो.

पुढची गोष्ट वाचा →अरुंधती, स्थिर छोटी चांदणी

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

तमिळनाडूतील कांचीपुरम हे भारतातील मोठ्या मंदिरनगरींपैकी एक आहे, आणि ही कथा तिथल्या स्वतःच्या स्थळपुराणाची, म्हणजे एकाम्बरेश्वर आणि कामाक्षी मंदिरांच्या स्थानिक पवित्र परंपरेची आहे. भाविक आजही एकाम्बरेश्वर मंदिराच्या प्रांगणातील प्राचीन आंब्याच्या झाडाबद्दल बोलतात, आणि तिथे शिवाची आंब्याच्या झाडाचे स्वामी म्हणून पूजा होते. पार्वतीच्या भक्तीच्या अनेक कथांमध्ये ही कथा तिच्या मातीच्या, आईसारख्या प्रतिमेमुळे वेगळी आहे: नदीच्या वाळूतून घडवलेले लिंग, कंपा नदीला पूर येत असताना इतक्या उबदारपणे मिठीत धरलेले की वाळू कधीच ढासळत नाही. होणाऱ्या आईसाठी, या कोमल मिठीचे चित्र तिच्या बाळाची वाट पाहणाऱ्या मिठीशी थेट बोलते.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळाला पहिल्यांदा हातात घेण्याची तुम्ही कशी कल्पना करता?

संकल्प: माझे प्रेम स्थिर आणि उबदार आहे, आणि प्रत्येक बदलातून मी माझ्या बाळाला सुरक्षित धरून ठेवते.

पात्रे

पार्वती (कामाक्षी)
— प्रेमळ डोळ्यांची कोमल देवी.
शिव
— ज्यांची ती भक्तीने पूजा करते ते स्वामी.

बोध

मनापासूनच्या भक्तीला भव्य मंदिराची गरज नसते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, माझ्या हातांनी आणि मनाने मी रोज तुझ्या आनंदासाठी प्रार्थना करते.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

पार्वतीने लिंग कशापासून घडवले?

स्रोत: कांचीपुरम मंदिर परंपरा (एकाम्बरेश्वर / कामाक्षी स्थळपुराण)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 23व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • आपलं दार उघडणारं म्हातारं जोडपं · दिवस 163

    तेच मूल्य

    या ग्रीक गोष्टीत, आणि 'अतिथी देवो भव' या भारतीय म्हणीतही, परंपरा सांगते की पाहुण्याचं स्वागत करणं म्हणजे ईश्वराचा मान राखणं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की उबदार नाती आणि साधी उदारता आईला बरं वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कामाक्षी आणि वाळूचे लिंग ही गोष्ट काय शिकवते?

पार्वतीची मिठी हे आईच्या रक्षण करणाऱ्या प्रेमाचे चित्र आहे. ती तुम्हाला आठवण करून देते की तुमचे हात आधीच तुमच्या बाळाची सर्वात सुरक्षित जागा आहेत.

कामाक्षी आणि वाळूचे लिंग गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 23 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा