Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 174 · आठवडा 25

यमुनेकाठी सीतेची प्रार्थना

भरद्वाज मुनींच्या मार्गदर्शनाने राम, सीता आणि लक्ष्मण चित्रकूटाकडे निघतात. लक्ष्मण तराफा बांधतो, आणि नदीच्या मधोमध सीता यमुनेची प्रार्थना करते.

गोष्टीचे तात्पर्य: नव्या प्रवासाची सुरुवात प्रार्थना, विश्वास आणि प्रेमळ सोबत्यांसोबत करावी.

या गोष्टीत

पात्रे
सीता, लक्ष्मण, राम, भरद्वाज
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 174 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 25 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 25: बाळाची वाढ

अयोध्याकांडाच्या या शांत प्रसंगात सीता वनातल्या अनिश्चिततेला भीतीने नाही, तर प्रार्थनेने सामोरी जाते — नदी आणि झाड यांना जिवंत, मातृवत अस्तित्व मानून नमस्कार करते. अनोळखी प्रवासाला सामोरं जाण्याचा हा आईसाठी एक शांत मार्ग आहे: प्रियजनांच्या आधाराने, आणि पुढच्या वाटेला आशीर्वाद देत.

झुलवल्या जाणाऱ्या पाळण्यासारखा तराफा पाण्यावर हळुवार डोलत होता.

खूप वर्षांपूर्वी, वनवासाच्या सुरुवातीला, राम, सीता आणि लक्ष्मण यांनी गंगा आणि यमुना जिथे मिळतात तिथे भरद्वाज मुनींच्या आश्रमात एक शांत रात्र घालवली.

सकाळी वृद्ध मुनी त्यांच्यासोबत आपल्या उपवनाच्या टोकापर्यंत चालत आले. "मुलांनो, चित्रकूटाला जा," ते म्हणाले. "तो एक सुंदर डोंगर आहे, पक्षी, फुलं आणि गोड पाण्याने भरलेला. तिथे तुम्ही आनंदात राहाल."

त्यांनी वाट सांगितली. "आधी तुम्हाला यमुना पार करावी लागेल. पलीकडच्या तीरावर तुम्हाला गडद हिरव्या पानांचा श्यामा नावाचा एक मोठा वड दिसेल. त्याच्याखाली विश्रांती घ्या, आणि मग वाटेने पुढे जा."

तिघांनी भरद्वाजांना नमस्कार केला आणि निघाले. वाल्मीकी रामायणाच्या अयोध्याकांडात या हळुवार प्रवासाची गोष्ट आहे.

लवकरच ते यमुनेपाशी पोहोचले. नदी रुंद, खोल आणि गडद निळी होती, जोरात वाहत होती, आणि सकाळच्या प्रकाशात छोट्या लाटा चमकत होत्या.

तिथे नाव नव्हती. लक्ष्मणाने काठावर नजर टाकली आणि हसला. "दादा, इथेच थांब," तो म्हणाला. "मी आपल्यासाठी तराफा बनवतो."

त्याने सुके ओंडके आणि बांबूचे लांब दांडे गोळा केले. मजबूत गवत आणि वेलींनी ते घट्ट बांधले. मग वर मऊ लव्हाळा पसरला, आणि वेत व पानांनी सीतेसाठी एक छोटंसं आसन तयार केलं.

राम प्रेमाने आपल्या भावाचं काम पाहत होते. तराफा तयार झाल्यावर रामांनी सीतेचा हात धरला आणि तिला वर चढायला मदत केली — ती थोडी लाजत होती, थोडी हसत होती.

भावांनी काठावरून तराफा ढकलला. फांद्यांनी ते वल्हवू लागले, आणि झुलवल्या जाणाऱ्या पाळण्यासारखा तराफा पाण्यावर हळुवार डोलत होता.

नदीच्या मधोमध सीतेने हात जोडले. तिने गडद निळ्या पाण्याकडे पाहिलं आणि आईशी बोलावं तसं यमुनेशी हळूच बोलली.

"यमुनामाई," तिने प्रार्थना केली, "आम्ही वनात जात आहोत. कृपा कर, माझ्या पतीने आपलं वचन पूर्ण करून एक दिवस सुखरूप अयोध्येला परत यावं. आम्ही परत येऊ तेव्हा मी आनंदाने भेटवस्तू घेऊन तुझी पूजा करीन."

नदी जणू ऐकत होती. तराफ्याभोवती पाणी शांतपणे वाहू लागलं, आणि लाटा शांत झाल्या. लवकरच ते पलीकडच्या तीरावर पोहोचले, आणि लक्ष्मणाने तराफा सुखरूप वाळूवर ओढला.

ते थोडं अंतर चालले, आणि भरद्वाजांनी सांगितलं होतं तसाच तो उभा होता: श्यामा, तो मोठा वड — हिरव्या छतासारख्या रुंद पसरलेल्या फांद्या, आणि जमिनीला टेकलेल्या पारंब्या.

सीता त्या झाडापाशी गेली आणि त्याला नमस्कार केला. "हे महावृक्षा," ती म्हणाली, "मी तुला नमस्कार करते. आम्हाला आशीर्वाद दे, की माझ्या पतीने आपलं व्रत पूर्ण करावं, आणि आम्हा सगळ्यांना कौसल्या माता आणि सुमित्रा मातेला पुन्हा भेटता यावं."

वाऱ्यात पानं सळसळली, जणू तो जुना वृक्ष मान डोलावत होता. सीतेने हात जोडून हळूच एकदा त्याला प्रदक्षिणा घातली, आणि मग रामांकडे पाहून हसली.

मग ते तिघं प्रवासी वनातल्या वाटेने पुढे चालू लागले. लक्ष्मण पुढे, सीता मधे, आणि राम मागे, दोघांवर नजर ठेवत.

सीतेला एखादं अनोळखी झाड किंवा फूल दिसलं की ती रामांना त्याबद्दल विचारायची. "ते लाल फुलांचं कोणतं? आणि ते मलईसारख्या फुलांचं?" राम आनंदाने प्रत्येकाचं नाव सांगायचे.

वाटेत लक्ष्मण पिकलेली फळं आणि रंगीत फुलं तोडून सीतेला आणून द्यायचा. ती फुलं जवळ धरून त्यांचा गोड सुगंध घ्यायची.

झाडांवरून मोर हाका मारत होते. उंच फांद्यांवरून माकडं त्यांच्याकडे बघत होती. थंड वारा ओल्या मातीचा आणि रानमोगऱ्याचा सुगंध घेऊन येत होता.

संध्याकाळ झाली तेव्हा त्यांनी नदीच्या सपाट काठावर विश्रांती घेतली. लक्ष्मणाने गोळा केलेली फळं खाल्ली आणि थंड पाणी प्यायले. झाडांवर एकेक करून तारे उगवले.

सीता मऊ पानांच्या बिछान्यावर झोपली, आणि राम-लक्ष्मण तिच्यावर लक्ष ठेवून होते. जवळच नदी अंगाईसारखी कुजबुजत होती. चित्रकूट वाट पाहत होतं, अगदी थोडं पुढे.

बाळा, या जगात येण्याचा तुझा प्रवासही असाच हळुवार असेल. त्या डोलणाऱ्या तराफ्यासारखं तुला सुखरूप वाहून नेलं जाईल, आणि नद्या, झाडं आणि तुझ्यावर प्रेम करणारे सगळे तुला आशीर्वाद देतील. बाळा, आता माझ्या प्रेमाच्या हळुवार नदीवर विसावा घे.

पुढची गोष्ट वाचा →राम आणि नदी पार

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण, Ayodhya कांड · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

अयोध्येतल्या प्रसिद्ध निरोपात आणि चित्रकूटातल्या स्थिर दिवसांमध्ये वाल्मीकींच्या अयोध्याकांडातला एक छोटा, जवळजवळ विसरलेला प्रसंग येतो: यमुना पार करणं. भरद्वाज मुनी वाट सांगतात, लक्ष्मण तराफा बांधतो, आणि त्यावर बसलेली सीता नदीशी आईसारखी बोलते आणि नंतर पलीकडच्या तीरावरच्या श्यामा वडाला नमस्कार करते. मुनींचा आश्रम जिथे होता, त्या प्रयागला नद्यांच्या संगमावर आजही यात्रेकरू येतात. या प्रसंगाचं वेगळेपण म्हणजे यात फार काही घडत नाही: कोणतीही संकटं नाहीत, कसोट्या नाहीत, फक्त काळजी, प्रार्थना आणि फुलांची नावं. ती शांतता, आणि पाळण्यासारखा डोलणारा तराफा, यामुळे गरोदरपणाच्या मधल्या महिन्यांत ही गोष्ट वाचायला सुखदायक वाटते.

गंगा-यमुनेच्या संगमाजवळ जिथे भरद्वाजांचा आश्रम होता, त्या प्रयागराजमध्ये आजही भरद्वाज आश्रमाचं स्थान आहे, आणि संगमावर कुंभ आणि दरवर्षीचा माघ मेळा भरतो. वाल्मीकींच्या कथनात सीता नदी पार करताना यमुनेची प्रार्थना करते आणि सुखरूप परत आल्यावर नैवेद्याचं वचन देते — आजही अनेक स्त्रिया नदीला नवस करताना असंच वचन देतात. भाऊबिजेच्या कथेत यमुना एक काळजी घेणारी बहीण म्हणून प्रिय आहे, आणि त्या दिवशी मथुरेच्या विश्राम घाटावर भाऊ-बहिणी एकत्र स्नान करतात. सूरदासांपासून अष्टछाप कवींपर्यंत ब्रजच्या कवींनी तिच्या गडद, हळुवार पाण्याची स्तुती केली. होणाऱ्या आईसाठी, सुखरूप पार होण्यासाठीची सीतेची प्रार्थना म्हणजे पुढच्या प्रवासाबद्दलच्या आशा व्यक्त करण्याचा एक हळुवार मार्ग आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळासाठी एखाद्या नदीकडे किंवा मोठ्या जुन्या झाडाकडे तुम्ही कोणता आशीर्वाद मागाल?

संकल्प: मी पुढच्या प्रवासाला आशीर्वाद देते, आणि प्रेम मला सुखरूप वाहून नेतं.

आशीर्वाद: नद्या तुला हळुवार वाहून नेवोत, मोठे वृक्ष तुला सावली देवोत, आणि प्रत्येक वाट तुला सुखरूप घरी आणो.

पात्रे

सीता
— प्रार्थनेने वाटेला आशीर्वाद देणारी एक प्रेमळ राजकन्या.
लक्ष्मण
— तराफा बांधणारा काळजीवाहू भाऊ.
राम
— जे प्रेमाने लक्ष ठेवतात आणि फुलांची नावं सांगतात.
भरद्वाज
— चित्रकूटाची वाट दाखवणारे ज्ञानी मुनी.

बोध

नव्या प्रवासाची सुरुवात प्रार्थना, विश्वास आणि प्रेमळ सोबत्यांसोबत करावी.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, या जगात येण्याचा तुझा प्रवास हळुवार असेल. आम्ही प्रेमाने तुझा तराफा बांधत आहोत.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

नदी पार करण्यासाठी लक्ष्मणाने काय बांधलं?

स्रोत: वाल्मीकी रामायण, अयोध्याकांड (यमुना पार करणं)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 25व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

यमुनेकाठी सीतेची प्रार्थना ही गोष्ट काय शिकवते?

अयोध्याकांडाच्या या शांत प्रसंगात सीता वनातल्या अनिश्चिततेला भीतीने नाही, तर प्रार्थनेने सामोरी जाते — नदी आणि झाड यांना जिवंत, मातृवत अस्तित्व मानून नमस्कार करते. अनोळखी प्रवासाला सामोरं जाण्याचा हा आईसाठी एक शांत मार्ग आहे: प्रियजनांच्या आधाराने, आणि पुढच्या वाटेला आशीर्वाद देत.

यमुनेकाठी सीतेची प्रार्थना गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 25 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा