Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Women of India · दिवस 20 · आठवडा 3

छोटी मीरा आणि बासरी

छोटी मीरा आणि बासरी — भारतातील स्त्रिया गोष्टीचे चित्र

छोट्या राजकन्येला, मीराला, एका साधूकडची बासरी वाजवणाऱ्या कृष्णाची मूर्ती हवीशी वाटते. कृष्ण स्वप्नात साधूला ती तिला द्यायला सांगतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: मनापासूनच्या प्रेमाला नेहमी उत्तर मिळते.

या गोष्टीत

पात्रे
मीरा, साधू
मूळ ग्रंथ
मीराबाईच्या बालपणाच्या पारंपरिक आख्यायिका, भक्तमाल टीका-परंपरा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 20 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 3 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 3: बाळाची वाढ

परंपरा सांगते की मीराबाईची आयुष्यभराची भक्ती लहानपणी मिळालेल्या कृष्णाच्या एका छोट्या मूर्तीपासून सुरू झाली. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की संगीत आणि गाणी, विशेषतः आईला आवडणारी ओळखीची गाणी, दिवसाच्या शेवटी मन मोकळे करण्याचा एक सोपा मार्ग असू शकतात.

पण ते संगीत तिच्या स्वतःच्या हृदयातून येत होते.

फार पूर्वी, पाचशेहून अधिक वर्षांपूर्वी, राजस्थानात कुडकीच्या डोंगरी किल्ल्यात मीरा नावाची एक छोटी राजकन्या राहत होती. ती साधारण पाच वर्षांची होती, तिचे डोळे चमकदार होते, आणि कोणालाही उत्तर देता येणार नाहीत असे प्रश्न विचारायची तिला सवय होती.

मीरा तिथे आपल्या वडिलांबरोबर, राव रतनसिंहांबरोबर, राहत होती — एक व्यवहारी पण दयाळू मनाचा सैनिक — आणि आपल्या आजोबांबरोबर, मेडत्याच्या म्हाताऱ्या राव दूदांबरोबर. एका उन्हाळी दुपारी एक फिरता साधू किल्ल्याच्या दारापाशी आला. त्याच्या पायांना धूळ लागली होती आणि हातात कापडाचे एक छोटेसे गाठोडे होते.

साधूला जेवण आणि पाणी दिले गेले. तो जेवत असताना मीरा जवळ बसून त्याच्या गाठोड्याकडे टक लावून पाहत होती. शेवटी त्याने ते उघडले. आत कृष्णाची एक छोटीशी, सुंदर मूर्ती होती — सावळी, हसरी, ओठांना बासरी लावलेली.

मीराची नजर तिच्यावरून हटेना. "कृपा करा," ती म्हणाली. "तो मला मिळेल का?"

साधूने प्रेमाने मान हलवली. "बाळ, मी रोज त्याची पूजा करतो. तो माझ्याबरोबर प्रवास करतो."

मीराने वाद घातला नाही. पण तो गेल्यावर तिने रात्रीचे जेवण केले नाही. ती खिडकीपाशी बसून हळूहळू रडत राहिली, झोप लागेपर्यंत.

त्याच रात्री साधूला एक स्वप्न पडले. स्वप्नात कृष्णाने त्याला परत जाऊन ती मूर्ती त्या छोट्या मुलीला द्यायला सांगितले. म्हणून दुसऱ्या दिवशी सकाळी तो पुन्हा दारात हजर होता, आणि त्याने तो छोटा कृष्ण हळूच मीराच्या हातात ठेवला.

त्या दिवसापासून मीरा आणि तिचा कृष्ण कधीच वेगळे झाले नाहीत. ती त्याला छोटे छोटे कपडे घालायची, आणि तिने त्याच्यासाठी रेशमी धाग्याचा छोटासा झोपाळा केला. प्रत्येक जेवणात ती आपल्या ताटातला थोडा घास त्याला द्यायची, आणि रात्री त्याच्यासाठी गाणी म्हणायची.

त्यानंतर लवकरच तिला काहीतरी ऐकू येऊ लागले. तो बासरीचा आवाज होता — दूरवर गाणाऱ्या पक्ष्यासारखी संगीताची एक बारीक, गोड लकेर. कधी संध्याकाळच्या पूजेसाठी फुले ओवताना ती ऐकायची. कधी रात्री अंथरुणात पडल्यावर. त्या आवाजाने तिचे मन एकाच वेळी आनंदाने आणि एका गोड ओढीने भरून जायचे.

"तुला ऐकू येते का?" तिने एके दिवशी आपल्या चुलत बहिणीला विचारले. त्या अंगणात बसून चांदीच्या ताटात मोगरा मांडत होत्या.

तिच्या बहिणीने नीट कान दिला. तिला कारंजे ऐकू आले, भिंतीवरची कबुतरे आणि दाराबाहेरच्या लोहाराचा ठणठणाट ऐकू आला. "मला काहीच ऐकू येत नाही, मीरा," ती म्हणाली. "फुले संपव. राणीमाँना ती पूजेसाठी, संध्याकाळच्या आरतीसाठी हवी आहेत."

मीराला एकटे वाटले. इतर कोणालाच ते कसे ऐकू येत नाही? आठवडे जात राहिले तशी ती शांत आणि स्वप्नाळू झाली. तिचे शिक्षक म्हणायचे की ती लक्ष देत नाही, आणि तिच्या आईला ती आजारी तर नाही ना, अशी काळजी वाटू लागली.

एका संध्याकाळी तिच्या वडिलांना ती उंच सज्जावर एकटीच चंद्राकडे पाहताना दिसली. "पोरी, इथे बाहेर काय करते आहेस?" त्यांनी विचारले.

"मी ऐकते आहे," मीरा म्हणाली. "बासरी. कृष्ण वाजवतो आहे."

राव रतनसिंहांनी किल्ल्याच्या अंधाऱ्या तटांपलीकडे आणि खालच्या गावाकडे पाहिले. त्यांना फक्त रातकिडे ऐकू आले. त्यांनी तिच्या खांद्यावर आपला जड, पण मायेचा हात ठेवला.

"मीरा, कुठलीच बासरी नाही," ते शक्य तितक्या प्रेमाने म्हणाले. "कदाचित उकाड्यामुळे असेल. किंवा थकव्यामुळे."

मीराचा गळा दाटून आला. क्षणभर संगीत थांबले, आणि सगळे काही फिके, करडे वाटू लागले. कदाचित बाबा बरोबर असतील. कदाचित आपणच वेड्यासारखे वागतो आहोत.

मग तिने आपल्या हातातल्या, ती सगळीकडे बरोबर नेत असलेल्या छोट्या मूर्तीकडे पाहिले, आणि तिला काहीतरी उमगले. ती बासरी बाहेर, बागांमध्ये आणि तटांवर शोधत होती. पण ते संगीत तिच्या स्वतःच्या हृदयातून येत होते. म्हणूनच इतर कोणाला ते ऐकू येत नव्हते. ते तिचे होते.

तिने खोल श्वास घेतला, आणि ते पुन्हा आले, मृदू आणि स्थिर. "काळजी करू नका, बाबा," ती त्यांच्याकडे वर पाहून हसत म्हणाली. "मी बरी आहे."

त्यांनी बराच वेळ तिच्याकडे पाहिले. मग का ते नीट न कळताच, तेही हसले. शांत चंद्राखाली दोघे आणखी थोडा वेळ सज्जावर एकत्र उभे राहिले.

त्या रात्री मीराने आपल्या छोट्या कृष्णाला अंथरुणाजवळच्या रेशमी झोपाळ्यावर ठेवले. बासरीची धून गुणगुणत, झोप लागेपर्यंत ती त्याला हळूहळू पुढे-मागे झोके देत राहिली.

बाळा, तुझ्या आतही तुझे स्वतःचे संगीत आहे, आणि आम्ही नेहमी तुझ्याबरोबर ते ऐकण्यासाठी कान देऊ.

पुढची गोष्ट वाचा →छोटी मीरा आणि तिचा गिरिधर

भारतातील स्त्रिया मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भारतातील स्त्रिया परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

मीराबाईचे बालपण नाभादासांच्या भक्तमालाभोवतीच्या टीका-परंपरेतून आणि राजस्थानातल्या मौखिक कथाकथनातून आलेल्या आख्यायिकांमधून आठवले जाते, आणि तिची भजने आजही सगळ्या भारतात गायली जातात. मीराच्या इतर कथांसारखीच या कथेतही साधूची छोटी कृष्णमूर्ती स्वप्नानंतर तिला परत मिळते. ही कथा वेगळी ठरते ती संगीतामुळे: छोट्या राजकन्येला सतत एक बारीक, गोड बासरी ऐकू येते जी इतर कोणालाच ऐकू येत नाही, आणि वडील प्रेमाने अशी कोणती बासरी नाही असे म्हणतात तेव्हा तिला उमगते की ती तिच्या स्वतःच्या हृदयात वाजते आहे. आतल्या या शोधामुळे, आई आणि बाळ वाटून घेऊ शकतील अशा शांत संगीताबद्दलची ही गरोदरपणासाठी एक सुखदायक कथा ठरते.

बाळासोबत विचार करा

या गरोदरपणातली अशी कोणती एक गोष्ट आहे जी फक्त तुम्हालाच जाणवते? इतर कोणाच्या लक्षात आले नाही तरी आज तिला थोडी जागा कशी देता येईल?

संकल्प: मला आतून जे जाणवते त्यावर माझा विश्वास आहे. माझ्या बाळाशी असलेले माझे शांत नाते खरे आहे.

आशीर्वाद: आज तुम्हाला तुमचे स्वतःचे शांत संगीत ऐकू येवो, आणि त्यावर तुमचा विश्वास बसो.

पात्रे

मीरा
— मनापासून कृष्णावर प्रेम करणारी एक छोटी राजकन्या.
साधू
— कृष्णाच्या स्वप्नानंतर तो मूर्ती परत देतो.

बोध

मनापासूनच्या प्रेमाला नेहमी उत्तर मिळते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मीरा जशी आपल्या कृष्णासाठी गायची, तशी मी रोज तुझ्यासाठी गाईन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

मीराने आपल्या छोट्या कृष्णासाठी काय बनवले?

स्रोत: मीराबाईच्या बालपणाच्या पारंपरिक आख्यायिका, भक्तमाल टीका-परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 3व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

छोटी मीरा आणि बासरी ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की मीराबाईची आयुष्यभराची भक्ती लहानपणी मिळालेल्या कृष्णाच्या एका छोट्या मूर्तीपासून सुरू झाली. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की संगीत आणि गाणी, विशेषतः आईला आवडणारी ओळखीची गाणी, दिवसाच्या शेवटी मन मोकळे करण्याचा एक सोपा मार्ग असू शकतात.

छोटी मीरा आणि बासरी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 3 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा