Krishna Leela · दिवस 175 · आठवडा 25
यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं
गोकुळात छोटा कृष्ण माती खाताना पकडला जातो. यशोदा त्याला तोंड उघडायला सांगते.
गोष्टीचे तात्पर्य: प्रत्येक मुलाच्या आत नवलाचं एक अख्खं जग असतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- छोटा कृष्ण, यशोदा, ललिता
- मूळ ग्रंथ
- भागवत पुराण
- वाचनाचा वेळ
- 5 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 175 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 25 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 25: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं
- मंत्र
- ॐ
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की यशोदेला छोट्या कृष्णाच्या तोंडात अख्ख्या विश्वाचं दर्शन झालं, तरीही तिने फक्त आपल्या बाळावर प्रेम करणं आणि त्याला भरवणं निवडलं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की नवलाचे आणि मायेचे क्षण आईला आपल्या बाळाशी खोलवर जोडलेलं वाटायला मदत करू शकतात.
"आई, मला भूक लागली. पोळी करशील का?
धप, धप, यशोदेच्या मुठी कणकेत पडत होत्या. गोकुळात सकाळच्या धारा काढून झाल्यानंतरचा तो निवांत वेळ होता, आणि तिचे हात पिठाने पांढरे झाले होते. स्वयंपाकघरात जिऱ्याचा आणि गरम तुपाचा वास दरवळत होता. ती गुणगुणत होती, अर्धी अंगाई आणि अर्धं कामाचं गाणं.
बाहेर अंगणात तिचा छोटा मुलगा खेळत होता. तो साधारण तीन वर्षांचा होता, काळ्या कुरळ्या केसांचा गुंता आणि गोल मऊ गाल. त्याचं नाव होतं कृष्ण.
त्याचे मित्र सुबल, मधुमंगल आणि छोटी ललिता त्याच्यासोबत ओल्या मातीच्या एका तुकड्याजवळ उकिडवे बसून कशात तरी गुंग होते.
थोड्या वेळाने ललिता अनवाणी पायांनी डोळे विस्फारून स्वयंपाकघरात धावत आली.
"यशोदा माई! लवकर या! कृष्ण माती खातोय!"
यशोदेचा लाकडी चमचा खाली जमिनीवर खणकन पडला. ती घाईने उजळलेल्या अंगणात गेली.
तिथे तो मातीत मांडी घालून बसला होता, त्याच्या छोट्या बोटांत मातीचा एक मोठा ढेकूळ. ओठांभोवती तपकिरी डाग होता, आणि एक गाल फुगलेला होता.
त्याने जगातल्या सगळ्यात शांत, सगळ्यात निरागस डोळ्यांनी तिच्याकडे वर पाहिलं.
"कृष्णा!" गुडघ्यांवर बसत ती ओरडली. "माती काही खायची वस्तू नाही! खोडकर मुलगा!"
त्याचा खालचा ओठ थरथरला. "मी माती नाही खाल्ली, आई."
"सुबल, त्याने माती खाल्ली का?"
सुबल या पायावरून त्या पायावर चुळबुळला. "खाल्ली, माई. आम्ही पाहिलं."
"ते खोटं सांगतायत, आई," डोळ्यांत पाणी आणून कृष्ण म्हणाला.
यशोदेला जवळजवळ हसूच आलं. त्याचं तोंड स्पष्टपणे मातीने माखलेलं होतं, तरी तो तिच्याकडे असा पाहत होता जणू अन्याय तीच करत आहे.
तिचे डोळे त्याच्या डोळ्यांच्या पातळीवर येईपर्यंत ती खाली वाकली. "कृष्णा. माझ्या लाडक्या. तोंड उघड. मला स्वतः पाहायचं आहे."
तो घुटमळला.
"उघड."
हळूहळू ते छोटं तोंड उघडलं. यशोदेने पुढे झुकून आत पाहिलं.
आणि सगळं स्तब्ध झालं.
तिला माती दिसली नाही. छोटी जीभ किंवा इवलेसे दात दिसले नाहीत.
तिला आकाश दिसलं. एक मोठं, अथांग आकाश, ज्यात तारे हळूहळू फिरत होते आणि दूर दूर सूर्य तळपत होते. पांढऱ्या लाटांचे समुद्र दिसले, आणि खोल निळ्या पाण्यात लोळणारे डोंगराएवढे देवमासे. जंगलं दिसली, फिरणारे वाघ, ओढ्यावर पाणी पिणारी हरणं. पर्वत, शहरं आणि दूरदूरची गावं दिसली.
तिला यमुना नदी दिसली, आणि तिच्या काठी गोकुळ गाव. तिच्या स्वतःच्या घराचं छप्पर. तिचं स्वतःचं छोटं स्वयंपाकघर.
आणि मग, सगळ्यात आश्चर्य म्हणजे, तिला ती स्वतः दिसली: पिठाने माखलेल्या साडीतली एक स्त्री, अंगणात गुडघ्यांवर बसलेली, ओठांना माती लागलेल्या एका छोट्या मुलावर वाकलेली.
तिने दचकून हलकेच श्वास घेतला. तिचे हात थरथरू लागले.
एका क्षणासाठी तिच्या मनाला कळलं की तिचं बाळ फक्त तिचं बाळ नाही. सगळ्या ऋतूंहूनही जुनं असं काहीतरी अफाट, फक्त तिच्याकडून प्रेम मिळवण्याच्या आनंदासाठी, तिच्या अंगणात आणि तिच्या मिठीत मावेल इतकं लहान झालं होतं. माझ्या बाळाकडे पाहताना मी माझ्याहून कितीतरी जुन्या कशाकडे तरी पाहत असते — आणि त्याने मला निवडलं आहे.
तिचे गुडघे लटपटले. तिला जमिनीवर डोकं टेकवून नमस्कार करावासा वाटला.
आणि मग कृष्ण हसला. एक छोटं, उजळ, तीन वर्षांच्या बाळाचं हसू.
त्याने तोंड मिटलं आणि डोळे मिचकावले. त्याचे डोळे पुन्हा नुसते डोळे झाले. विश्व नाहीसं झालं. तो पुन्हा तिचा छोटा मुलगा होता, गालाला माती लागलेला आणि जगातला सगळ्यात निरागस चेहरा असलेला. सगळ्यात छोट्या चेहऱ्यातही अख्खं विश्व दडलेलं असू शकतं.
तो वळवळत पुढे सरकला आणि धपकन तिच्या मांडीत पडला, आपला मातकट चेहरा तिच्या साडीत खुपसून.
"आई, मला भूक लागली. पोळी करशील का?" तो म्हणाला.
यशोदा टाचांवर मागे टेकून बसली. तिने त्याच्या मऊ, रोजच्याच छोट्या डोक्याकडे खाली पाहिलं. हळूच तिने त्याच्याभोवती हात घातले आणि त्याला घट्ट धरून ठेवलं.
आपण काय पाहिलं, ते तिला कळलं नाही. कदाचित सकाळच्या उन्हाने काही चकवा दिला असेल. पण तिच्या आत खोलवर काहीतरी बदललं होतं. घट्ट धरून ठेवायला प्रेमाला समजण्याची गरज नसते.
"हो, माझ्या लाडक्या," ती त्याच्या केसांत म्हणाली. "मी पोळी करते. चल आत."
तिने त्याला कमरेवर घेतलं आणि स्वयंपाकघरात नेलं. ओल्या कापडाने त्याचा चेहरा पुसला. आपल्या पायांजवळ एका छोट्या चटईवर त्याला बसवलं. मग तिने कणकेचा एक मऊ गोळा लाटला, गरम तव्यावर भाजला, त्याचा एक कोपरा तोडला, त्यावर फुंकर घातली, आणि त्याच्या तोंडात भरवला.
त्याने चावला आणि हसला.
तिने आत्ताच पाहिलेल्या सगळ्या जगांमध्ये, पोळीचा तुकडा चावणारा एक छोटा मुलगा हेच जणू सगळ्यात मौल्यवान दृश्य असावं, अशा नजरेने ती त्याला खाताना पाहत राहिली. कदाचित ते तसंच होतं.
बाहेर गायी हंबरत होत्या आणि यमुना शांत, उजळ वाहत होती.
तोंड भरलेलं, डोळे गोल, कृष्णाने वर पाहिलं. "आई, माझं तुझ्यावर प्रेम आहे."
"माझंही तुझ्यावर प्रेम आहे," डोळे पाणावलेली यशोदा म्हणाली. "मला कधीच समजणार नाही इतकं."
तिने त्याला आणखी एक तुकडा तोडून दिला, आणि मातीबद्दल पुन्हा काही विचारलं नाही.
बाळा, तुझ्या आतही एक अख्खं आकाश आहे, आणि तुझी आई त्यातल्या प्रत्येक ताऱ्यावर प्रेम करेल.
कृष्ण लीला मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: भागवत पुराण, खंड 10 · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
भागवत पुराणाच्या दहाव्या स्कंधात छोट्या कृष्णावर त्याचे सवंगडी माती खाल्ल्याचा आरोप करतात, आणि यशोदा त्याला तोंड उघडायला सांगते तेव्हा तिला आत अख्ख्या विश्वाची झलक दिसते. हा प्रसंग ब्रजमध्ये खूप लाडका आहे आणि पहाडी व राजस्थानी लघुचित्रांमध्ये तो अनेकदा रंगवला जातो. ही पुनर्कथा तिला काय दिसतं त्यावर रेंगाळते, समुद्र, जंगलं, यमुना, तिचं स्वयंपाकघर आणि ती स्वतः, आणि मग ती पुढे काय करते त्यावर: ती त्याचा चेहरा पुसते आणि प्रश्नांऐवजी माया निवडून त्याला गरम पोळी घास घास भरवते. नवल आणि रोजचं आईपण शेजारी शेजारी बसतात, हीच तिची देणगी आहे. होणाऱ्या आईसाठी ती आपल्या आत एक अख्खं जग वाहून नेण्याच्या भावनेचा प्रतिध्वनी आहे.
बाळासोबत विचार करा
आज मी माझ्या पोटाकडे खरंच — अगदी मनापासून — पाहिलं, तर एरवी नजरेतून सुटणारं कोणतं नवल मला दिसेल?
संकल्प: माझ्या छोट्या बाळाच्या आत एक अख्खं विश्व आहे. त्याचं स्वागत करण्यासाठी माझी निवड झाली आहे.
आशीर्वाद: आज तुमच्या डोळ्यांना नवल दिसो. तुम्हाला प्रिय असलेला छोटा चेहरा तुम्हाला काहीतरी अफाट दाखवो. विश्वाने निवडलेली सुरक्षित जागा तुमची मिठी असो.
पात्रे
- छोटा कृष्ण
- — आपल्या आत अख्खं विश्व असलेलं खेळकर बाळ.
- यशोदा
- — आपल्या बाळात नवल पाहणारी प्रेमळ आई.
- ललिता
- — सांगायला धावत येणारी छोटी मैत्रीण.
बोध
प्रत्येक मुलाच्या आत नवलाचं एक अख्खं जग असतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू इतकं छोटं आहेस, तरी तुझ्या आत नवलाचं एक अख्खं विश्व आहे.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
यशोदेला कृष्णाच्या तोंडात काय दिसलं?
स्रोत: भागवत पुराण, दहावा स्कंध (कृष्णाचं माती खाणं)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 25व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- कृष्ण आणि काजवे · दिवस 15
अशीच गोष्ट
परंपरा सांगते की कृष्णाला प्रत्येक छोट्या जीवात ईश्वर दिसायचा, आणि गोकुळातलं त्याचं बालपण अशाच साध्या नवलांनी भरलेलं होतं. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की घाई करण्याऐवजी थांबून नवलाईचा एक शांत क्षण वाटून घेतल्यानं आईचा स्वतःचा ताण कमी होऊ शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं ही गोष्ट काय शिकवते?
भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की यशोदेला छोट्या कृष्णाच्या तोंडात अख्ख्या विश्वाचं दर्शन झालं, तरीही तिने फक्त आपल्या बाळावर प्रेम करणं आणि त्याला भरवणं निवडलं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की नवलाचे आणि मायेचे क्षण आईला आपल्या बाळाशी खोलवर जोडलेलं वाटायला मदत करू शकतात.
यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 25 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.