Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 193 · आठवडा 28

कृष्ण आणि कुब्जेची चंदनाची भेट

मथुरेत कृष्णाला कुब्जा भेटते, लोक दुर्लक्ष करतात अशी एक वाकलेली तरुण स्त्री. तो हसून तिला सुंदर म्हणतो, आणि ती आपला चंदनाचा लेप त्याला देते.

गोष्टीचे तात्पर्य: एक प्रेमळ शब्द एखाद्याला ताठ उभं राहायला मदत करू शकतो.

या गोष्टीत

पात्रे
कृष्ण, कुब्जा, बलराम
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 193 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 28 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 28: बाळाची वाढ

भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की कृष्णाचा कुब्जेबद्दलचा प्रेमळपणा दाखवतो, खऱ्या अर्थाने पाहिलं जाणं माणसाला कसं उभारी देतं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की आपल्याकडे लक्ष दिलं जातं आणि आपलं कौतुक होतं ही भावना आईचा मूड आणि आत्मविश्वास वाढवू शकते.

त्याने सगळ्यात आधी केलं ते म्हणजे तिला खऱ्या अर्थाने पाहिलं, आणि तिच्याशी प्रेमाने बोलला. तिथूनच बरं होणं सुरू झालं.

मथुरेच्या बाजारपेठेच्या रस्त्यावर सगळीकडे पितळी भांडी उन्हात चमकत होती. कृष्ण आणि त्याचा भाऊ बलराम वृंदावनाच्या हिरव्या कुरणांतून नुकतेच आले होते, आणि त्यांनी असं शहर कधी पाहिलंच नव्हतं. रंगवलेल्या सज्जांची उंच पांढरी घरं. गाड्यांनी भरलेले रुंद रस्ते. रेशीम, मसाले आणि मिठाईने भरलेली दुकानं.

दोघं भाऊ सगळं न्याहाळत मुख्य रस्त्याने सावकाश चालत होते. लोक थांबून त्यांच्याकडे पाहत होते. त्यांच्यात काहीतरी होतं, एक तेज आणि एक सौम्यपणा, ज्यामुळे प्रत्येकाला जरा जास्त वेळ पाहत राहावंसं वाटत होतं.

समोरून दोन्ही हातांत चांदीची वाटी घेऊन एक तरुण स्त्री येत होती. तिचं नाव त्रिवक्रा होतं, पण बहुतेक लोक तिला कुब्जा म्हणायचे, "वाकलेली." तिची पाठ बाक आलेली होती, म्हणून ती वाकून चालायची, तिचे डोळे जवळजवळ नेहमी जमिनीवर. ती जाताना बाजारातले काही लोक तिच्यावर हसायचे. इतर नुसती नजर फिरवायचे.

कुब्जा राजा कंसाच्या राजवाड्यात काम करायची. रोज ती राजाच्या हातांना आणि कपाळाला लावण्यासाठी थंड, सुगंधी चंदनाचा लेप तयार करायची. ती त्यात खूप कुशल होती. तिचा लेप शहरातला सगळ्यात मऊ आणि सगळ्यात सुगंधी होता. पण कुणीही कधी तिचे आभार मानले नाहीत. कुणाच्या नजरेत न येण्याची तिला सवय झाली होती.

ती जवळ आली तेव्हा कृष्ण तिच्यासमोर थांबला आणि हसला.

"सुंदर बाई," तो म्हणाला, "हा कसला छान सुगंध आहे? हे कुणासाठी घेऊन चाललात?"

कुब्जाने दचकून वर पाहिलं. तिच्या अख्ख्या आयुष्यात कुणीही तिला सुंदर म्हटलं नव्हतं. तिने कृष्णाच्या चेहऱ्याकडे पाहिलं आणि तिथे थट्टेचा लवलेशही नव्हता, फक्त उबदारपणा होता, जणू तो तिला खूप दिवसांपासून ओळखत असावा आणि तिला पुन्हा पाहून आनंदित झाला असावा.

"हा चंदनाचा लेप आहे," ती लाजत म्हणाली. "मी तो राजासाठी बनवते."

"याला पावसानंतरच्या जंगलासारखा वास येतो," कृष्ण म्हणाला. "माझ्या भावाला आणि मला थोडा द्याल का? आम्ही खूप लांबून आलो आहोत."

कुब्जा क्षणभरच घुटमळली. मग तिच्या आत, वर्षानुवर्षं घट्ट बंद असलेलं काहीतरी, खिडकीसारखं उघडलं.

"तुमच्यासाठी," ती म्हणाली, "मी सगळाच देईन."

स्वतःच्या हातांनी, अगदी हळुवारपणे, तिने तो थंड सोनेरी लेप कृष्णाच्या कपाळावर आणि हातांवर लावला, आणि बलरामालाही. तिने ते इतक्या काळजीने आणि आनंदाने केलं की तिचा चेहरा उजळू लागला. लेप राजासाठी बनवला होता, पण तिने तो त्यांना मोकळेपणाने, पूर्ण मनाने दिला. तिचं मन जणू सांगत होतं: आपलं सर्वोत्तम प्रेमाने द्या.

तिचं झाल्यावर कृष्णाने तिच्याकडे खोल मायेने पाहिलं.

"तुम्ही आम्हाला तुमचं सर्वोत्तम दिलं," तो म्हणाला, "आणि ते प्रेमाने दिलं. आता मला तुम्हाला काहीतरी देऊ द्या."

तो जवळ आला. त्याने आपली बोटं हळूच तिच्या पायाच्या बोटांवर ठेवली, आणि दोन बोटांनी तिची हनुवटी उचलली. मग, वाऱ्याने वाकलेल्या फुलाला उन्हात ताठ उभं राहायला मदत करावी तसं, हळुवारपणे त्याने तिला वर ओढलं.

आणि कुब्जेची पाठ सरळ झाली.

आयुष्यात पहिल्यांदाच ती ताठ उभी राहिली. तिने नवलाने आजूबाजूला पाहिलं. तिला आकाश दिसत होतं. घरांची शिखरं आणि सज्जांवरची कबुतरं दिसत होती. ती लोकांच्या डोळ्यांत डोळे घालून पाहू शकत होती.

गर्दीने आश्चर्याने श्वास रोखला. तिच्यावर हसणारे लोक गप्प झाले.

कुब्जाने दोन्ही हात चेहऱ्यावर ठेवले. तिच्या गालांवरून अश्रू ओघळले, पण ते आनंदाचे अश्रू होते. तिने हात जोडून कृष्णाला नमस्कार केला, आणि पुन्हा उठली तेव्हा ती हसत होती, ताठ आणि उंच उभी.

"धन्यवाद," ती हळूच म्हणाली.

"धन्यवाद," कपाळावरच्या चंदनाला स्पर्श करत कृष्ण म्हणाला. "मथुरेत मला कुणी दिलेली ही सगळ्यात गोड भेट आहे."

मग तो आणि बलराम रस्त्याने पुढे चालत गेले, आणि चंदनाचा सुगंध त्यांच्यासोबत गेला.

मथुरेतले लोक कितीतरी वर्षं ही गोष्ट सांगत राहिले. काहींनी ती कृष्णाच्या शक्तीचं नवल म्हणून सांगितली. पण शहाणे लोक ती जरा वेगळ्या पद्धतीने सांगायचे. ते म्हणायचे की कुब्जा खूप काळ कुणाच्याही नजरेत न येण्याच्या ओझ्याखाली वाकली होती. कृष्णाने सगळ्यात आधी तिच्या पाठीला स्पर्श केला नाही. त्याने सगळ्यात आधी केलं ते म्हणजे तिला खऱ्या अर्थाने पाहिलं, आणि तिच्याशी प्रेमाने बोलला. तिथूनच बरं होणं सुरू झालं. एखाद्याकडे प्रेमळ नजरेने पाहणं ही एक भेट आहे. आधी प्रेम येतं; बदल मागून येतो.

त्या संध्याकाळी कुब्जा रिकामी चांदीची वाटी घेऊन बाजारातून घरी गेली. तिने घाई केली नाही. ती एका फुलांच्या दुकानापाशी थांबली आणि पहिल्यांदाच स्वतःच्या केसांसाठी मोगऱ्याचा गजरा निवडला, फुलवाली तो माळत असताना मान ताठ ठेवून.

बाळा, तुझ्या अगदी पहिल्या दिवसापासून तुला प्रेमाने पाहिलं जाईल आणि प्रेमाने बोललं जाईल.

पुढची गोष्ट वाचा →मथुरेचा माळी

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 10 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भागवत पुराणाचा दहावा स्कंध सांगतो की नुकतेच मथुरेत आलेले कृष्ण आणि बलराम कुब्जेला भेटतात, एक तरुण स्त्री जिच्या वाकलेल्या पाठीमुळे तिचे डोळे जमिनीवर असतात आणि जी राजासाठी चंदनाचा लेप बनवते. हा प्रसंग भक्तिकाव्यात अनेकदा गायला जातो. ही पुनर्कथा वेगळी ठरते कारण तिचा कलाटणीचा क्षण एका अभिवादनात आहे: कृष्ण तिला सुंदर म्हणतो आणि तिचा सुगंध मागतो, आणि ती, एकदाची खऱ्या अर्थाने पाहिली गेलेली, आपलं सर्वोत्तम देते. त्यानंतरच तो तिची हनुवटी उचलतो आणि ती ताठ उभी राहते. होणाऱ्या आईसाठी ही एक सुंदर आठवण आहे की बाळाला पहिल्या दिवसापासून प्रेमळ डोळे आणि हळुवार शब्द भेटतील.

हा प्रसंग जिथे घडतो ती मथुरा त्याला ब्रज रासलीलेत जिवंत ठेवते, जिथे कुब्जेची चंदनाची भेट संगीत आणि गाण्यांसह सादर केली जाते. चंदनाचा लेप आजही भारतीय पूजेतल्या सगळ्यात मौल्यवान अर्पणांपैकी एक आहे; कर्नाटकातलं म्हैसूर आपल्या सुगंधी चंदनासाठी फार पूर्वीपासून प्रसिद्ध आहे, आणि पुरीच्या जगन्नाथ मंदिरात दर उन्हाळ्यात चंदन यात्रा साजरी होते, जेव्हा देवतांना थंड चंदनाचा लेप लावून नौकांमधून फिरवलं जातं. भागवतात कृष्ण हळुवार स्पर्शाने कुब्जेची पाठ सरळ करतो, ज्या क्षणाला कवी प्रेमळ मनाचं सौंदर्य दृश्य झालेलं म्हणून वाचतात. होणाऱ्या आईसाठी ही कथा प्रेमाने दिलेल्या छोट्या भेटीचा आणि प्रत्येक माणसाला मिळायला हव्या असलेल्या सन्मानाचा उत्सव आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या आयुष्यात कुणाला आपण नजरेत येत नाही असं वाटत असेल, आणि या आठवड्यात तुम्ही त्यांना खऱ्या अर्थाने कसं पाहू शकाल?

संकल्प: मी जशी आहे तशी मला पाहिलं जातं आणि माझ्यावर प्रेम केलं जातं, आणि मी इतरांकडे प्रेमळ नजरेने पाहते.

आशीर्वाद: जगाकडून दुर्लक्षित राहणारं इतरांमधलं सौंदर्य तुम्हाला नेहमी दिसो, आणि तुमचा प्रेमळपणा मनांना खिडक्यांसारखं उघडायला मदत करो.

पात्रे

कृष्ण
— इतर नजर फिरवतात तिथे त्याला सौंदर्य दिसतं.
कुब्जा
— आपली सुगंधी भेट देणारी सौम्य स्त्री.
बलराम
— कृष्णाच्या शेजारी चालणारा त्याचा मोठा भाऊ.

बोध

एक प्रेमळ शब्द एखाद्याला ताठ उभं राहायला मदत करू शकतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझ्या शब्दांमुळे इतरांना नेहमी आपल्याकडे पाहिलं जातं आणि आपल्यावर प्रेम केलं जातं असं वाटो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

याआधी कुणीही न म्हटलेलं असं कृष्ण कुब्जेला काय म्हणाला?

स्रोत: भागवत पुराण, दहावा स्कंध (मथुरेत कृष्ण)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 28व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • लोण्यासाठी वितळणारं मन · दिवस 213

    अशीच गोष्ट

    परंपरा सांगते की कृष्णाच्या लोण्याच्या लीला प्रत्येक रागावण्याला मऊ करणारं प्रेम दाखवतात. भविष्यातल्या खोड्यांना हसू आणि उबदारपणाने सामोरं जाण्याची कल्पना करायची संधी ही कथा पालकांना देते. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की गर्भावस्थेतले हलके, आनंदी क्षण रोजचा ताण कमी करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कृष्ण आणि कुब्जेची चंदनाची भेट ही गोष्ट काय शिकवते?

भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की कृष्णाचा कुब्जेबद्दलचा प्रेमळपणा दाखवतो, खऱ्या अर्थाने पाहिलं जाणं माणसाला कसं उभारी देतं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की आपल्याकडे लक्ष दिलं जातं आणि आपलं कौतुक होतं ही भावना आईचा मूड आणि आत्मविश्वास वाढवू शकते.

कृष्ण आणि कुब्जेची चंदनाची भेट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 28 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा