Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 206 · आठवडा 30

गोठ्यातलं गुपित नामकरण

गोकुळात छोट्या कृष्ण आणि बलरामाचं अजून नामकरण झालेलं नाही. गर्ग मुनी येतात, आणि कुटुंब उन्हानं उजळलेल्या गोठ्यात शांतपणे जमतं.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमानं ठेवलेलं नाव हा आयुष्यभराचा आशीर्वाद असतो.

या गोष्टीत

पात्रे
बाळकृष्ण, बलराम, गर्ग मुनी, यशोदा
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 206 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 30 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 30: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की गर्ग मुनींनी कृष्ण आणि बलरामाचं नामकरण एका शांत गोठ्यात केलं, आणि नामकरणाचा सोहळा आजही कुटुंबातला एक लाडका संस्कार आहे. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की भविष्याची काळजी करण्याऐवजी साधी, प्रेमळ काळजी घेतल्यानं आईचा आत्मविश्वास वाढू शकतो.

यशोदे, तू आत्ता करतेस तशीच त्याची काळजी घे.

गोकुळातल्या एका गोठ्याच्या लाकडी भिंतींच्या फटींमधून सकाळच्या सूर्यप्रकाशाचे सोनेरी पट्टे आत पडत होते. गायी आपापल्या जागी शांत उभ्या राहून हळूहळू रवंथ करत होत्या. एक छोटं वासरू आपल्या आईच्या मागून डोकावत होतं. हवेत गवत आणि दुधाचा उबदार वास होता. आणि गवताच्या मधोमध एका स्वच्छ चटईवर दोन आया बसल्या होत्या, दोघींच्या मांडीवर एकेक लहान मुलगा होता.

एक मुलगा होता कृष्ण, पावसाळी ढगासारखा सावळा, कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांचा. दुसरा होता त्याचा मोठा भाऊ बलराम, चंद्रासारखा गोरा, बलवान आणि सौम्य. माता यशोदा आणि माता रोहिणी दोघांवर जुळ्या भावांसारखंच प्रेम करायच्या.

अजून मुलांची खरी नावं ठेवली गेली नव्हती. त्या काळी मुलाचं नामकरण हा एक खास सोहळा असायचा, जो एखादे ज्ञानी पुरोहित ग्रहताऱ्यांकडे पाहून योग्य नाव शोधून करायचे.

आदल्या दिवशी एक थोर ऋषी गोकुळात आले होते. त्यांचं नाव होतं गर्ग मुनी. ते यदुकुळाचे कुलपुरोहित होते, खूप वृद्ध आणि खूप विद्वान, लांब पांढऱ्या दाढीचे आणि प्रेमळ, लुकलुकत्या डोळ्यांचे. कृष्णाचे वडील नंद यांनी त्यांचे पाय धुतले होते आणि त्यांना मानाचं आसन दिलं होतं.

"पूज्य गर्गमुनी," नंद म्हणाले होते, "कृपा करून माझ्या दोन्ही मुलांचं नामकरण करा."

ऋषी हसले होते, पण त्यांनी आवाज खाली केला. "नंदा, मला आनंदच होईल. पण हे शांतपणे व्हायला हवं. यदूंचे पुरोहित या मुलांचं नाव ठेवायला आले आहेत, हे लोकांनी ऐकलं तर ही मुलं खरी कोण आहेत असं ते विचारू लागतील, आणि ती बातमी क्रूर कंस राजापर्यंत पोहोचू शकते. हे आपण आपल्या कुटुंबांपुरतंच ठेवू या."

म्हणून तो सोहळा भल्या पहाटे झाला, मोठ्या दालनात नव्हे, तर घरामागच्या शांत गोठ्यात.

दोन्ही मुलांना नवे पिवळे कपडे घातले होते. बलराम अगदी स्तब्ध बसून गंभीर डोळ्यांनी ऋषींकडे पाहत होता. कृष्ण मात्र सारखा चुळबुळ करत होता आणि ऋषींच्या लांब पांढऱ्या दाढीकडे हात पुढे करत होता.

गर्ग मुनी हळूच हसले. त्यांनी एक छोटा दिवा लावला आणि थोड्या अक्षता शिंपडल्या. मग त्यांनी बलरामाकडे पाहिलं.

"हा मोठा मुलगा आजूबाजूच्या सगळ्यांना आनंद देईल," ते म्हणाले, "म्हणून त्याचं नाव राम असेल. तो खूप बलवान होईल, म्हणून त्याला बलराम असंही म्हणतील. आणि तो लोकांना एकत्र आणेल, म्हणून त्याला संकर्षण असंही म्हणतील."

रोहिणीनं हसत मान लववली आणि आपल्या मुलाला मिठी मारली.

मग ऋषी कृष्णाकडे वळले. त्यांनी बराच वेळ त्याच्याकडे पाहिलं. त्या लहानग्यानं चुळबुळ थांबवली आणि आपल्या काळ्याभोर, चमकदार डोळ्यांनी त्यांच्याकडे पाहिलं. क्षणभर सगळा गोठा जणू स्तब्ध झाला. गायींनीसुद्धा रवंथ करणं थांबवलं.

"या बाळानं निरनिराळ्या युगांत निरनिराळे रंग घेतले आहेत," गर्ग हळूच म्हणाले. "आता तो या सावळ्या, सुंदर रंगात आला आहे. म्हणून त्याचं नाव कृष्ण असेल."

यशोदेनं ते नाव हळूच स्वतःशीच उच्चारलं. "कृष्ण." ते नाव तिच्या जिभेवर मधासारखं गोड वाटलं.

"त्याची अनेक नावं असतील," ऋषी पुढे म्हणाले, "त्याच्या कर्मांइतकीच. तो सगळ्या गोपाळांचा मित्र होईल. तो गोकुळाचं रक्षण करेल. जो त्याच्यावर प्रेम करेल तो कधीच वाट चुकणार नाही. यशोदे, तू आत्ता करतेस तशीच त्याची काळजी घे. तो एक खजिना आहे."

यशोदेनं आपल्या मुलाकडे पाहिलं. ऋषी जे काही बोलले ते सगळं तिला समजलं नाही. तिला फक्त एवढं कळलं की तिचं मन भरून आलं आहे. तिनं कृष्णाला आणखी जवळ घेतलं, आणि तो तिला बिलगला आणि त्यानं अंगठा तोंडात घातला.

सोहळा संपल्यावर नंदांनी ऋषींना वस्त्रं, धान्य आणि एक उत्तम गाय भेट दिली. गर्ग मुनींनी संपूर्ण कुटुंबाला आशीर्वाद दिले आणि ते शांतपणे आपल्या वाटेनं निघून गेले, त्यांची पांढरी दाढी सकाळच्या उन्हात चमकत होती.

त्या संध्याकाळी यशोदा आपल्या दाराच्या उंबऱ्यावर कृष्णाला मिठीत झोपवून बसली होती, आणि त्याचं नवं नाव गाण्यासारखं पुन्हा पुन्हा म्हणत होती. "कृष्ण. कृष्ण. माझा छोटा कृष्ण."

रोहिणी बलरामाला घेऊन तिच्या शेजारी बसली. "ऋषी ज्या थोर गोष्टी बोलले, त्या सगळ्या तू ऐकल्यास का?" तिनं विचारलं.

यशोदेनं मान डोलावली. "ऐकल्या. पण मला सगळ्यात जास्त काय लक्षात राहील माहीत आहे? त्या थोर गोष्टी नाहीत. फक्त एवढंच, की ते म्हणाले, 'तू आत्ता करतेस तशीच त्याची काळजी घे.'"

रोहिणी हसली. तिला ते समजलं.

पुढच्या वर्षांत कृष्णानं गोकुळ आणि वृंदावनात कितीतरी अद्भुत गोष्टी केल्या. पण यशोदेनं त्याला कधीच कोणी थोर किंवा रक्षणकर्ता म्हणून पाहिलं नाही. तिच्यासाठी तो फक्त तिचा लहानगा होता, बोटांना लोणी लागलेला, ज्याचं नाव तिनं पहिल्यांदा गोठ्याच्या सोनेरी शांततेत ऐकलं होतं.

बाहेर अंगणात गोठ्यातलं ते वासरू फिरत फिरत आलं आणि यशोदेच्या पायाशी बसलं, आणि दिवसाच्या शेवटच्या उबदार प्रकाशात तिघंही पेंगू लागले.

बाळा, तुझ्यासाठीही एक नाव वाट पाहत आहे, आणि ते इतक्याच प्रेमानं उच्चारलं जाईल.

पुढची गोष्ट वाचा →लोण्यासाठी वितळणारं मन

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 10 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

गर्ग मुनींनी केलेलं कृष्ण आणि बलरामाचं नामकरण भागवत पुराणाच्या दशम स्कंधात सांगितलं आहे, आणि नामकरण हा आजही भारतीय कुटुंबांतला एक अतिशय लाडका संस्कार आहे. ब्रजमध्ये भक्त आजही आठवण काढतात की हे नामकरण नंदांच्या गोठ्यात शांतपणे झालं. हे पुनर्कथन घरगुती तपशिलांवर रेंगाळतं: गवतातून येणारा सोनेरी प्रकाश, ऋषींच्या दाढीकडे हात पुढे करणारा छोटा कृष्ण, आणि मधासारखी नावाची चव घेणारी यशोदा. त्याचा खास शेवट म्हणजे यशोदेला ऋषींची थोर भविष्यवाणी नव्हे, तर त्यांचे साधे शब्द आठवतात: तू आत्ता करतेस तशीच त्याची काळजी घे. नावांची स्वप्नं पाहणाऱ्या होणाऱ्या आईसाठी हे रोजच्या प्रेमाला दिलेलं एक हळुवार दुजोरा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुम्ही तुमच्या बाळासाठी कोणती नावं मनातल्या मनात कुजबुजत आहात, आणि त्यांच्यात कोणत्या भावना आहेत?

संकल्प: मी माझ्या बाळाचं अशा प्रेमानं स्वागत करते, जे त्याला जवळ घेण्याशिवाय काहीच मागत नाही.

आशीर्वाद: तुला जगातलं आश्चर्य नेहमी दिसत राहो, आणि तुझ्यातल्या प्रेमाच्या विश्वाची तुला जाणीव होवो.

पात्रे

बाळकृष्ण
— सारखा हात पुढे करणारं एक खेळकर बाळ.
बलराम
— कृष्णाचा प्रेमळ मोठा भाऊ.
गर्ग मुनी
— नावं ठेवणारे ज्ञानी ऋषी.
यशोदा
— आपल्या बाळाला जवळ धरणारी आई.

बोध

प्रेमानं ठेवलेलं नाव हा आयुष्यभराचा आशीर्वाद असतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, आम्ही खूप प्रेमानं तुझं नाव निवडत आहोत; ते तुझा आशीर्वाद असेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

कृष्ण आणि बलरामाचं नामकरण कुठे झालं?

स्रोत: भागवत पुराण, दशम स्कंध (गर्ग मुनींनी केलेलं नामकरण)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 30व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं · दिवस 175

    अशीच गोष्ट

    भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की यशोदेला छोट्या कृष्णाच्या तोंडात अख्ख्या विश्वाचं दर्शन झालं, तरीही तिने फक्त आपल्या बाळावर प्रेम करणं आणि त्याला भरवणं निवडलं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की नवलाचे आणि मायेचे क्षण आईला आपल्या बाळाशी खोलवर जोडलेलं वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गोठ्यातलं गुपित नामकरण ही गोष्ट काय शिकवते?

भागवत पुराणातली परंपरा सांगते की गर्ग मुनींनी कृष्ण आणि बलरामाचं नामकरण एका शांत गोठ्यात केलं, आणि नामकरणाचा सोहळा आजही कुटुंबातला एक लाडका संस्कार आहे. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की भविष्याची काळजी करण्याऐवजी साधी, प्रेमळ काळजी घेतल्यानं आईचा आत्मविश्वास वाढू शकतो.

गोठ्यातलं गुपित नामकरण गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 30 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा