Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 207 · आठवडा 30

लावा पक्षी आणि त्याचे धीट मित्र

एक पारधी लावा पक्ष्यांच्या हाकांची नक्कल करतो आणि त्यांना जाळ्यात पकडतो. शहाणा प्रमुख एक युक्ती घेऊन थव्याला वडाच्या झाडाखाली गोळा करतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: एकत्र आपण कुठल्याही संकटापेक्षा बलवान असतो.

या गोष्टीत

पात्रे
लावा पक्ष्यांचा प्रमुख, लावा पक्ष्यांचा थवा
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 207 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 30 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 30: बाळाची वाढ

सम्मोदमान जातकात परंपरा सांगते की एकी आणि शांत सहकार्याने असे धोके टाळता येतात, ज्यांचा कुणी एकटा सामना करू शकत नाही. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की कुटुंबाबरोबर कामं आणि काळज्या वाटून घेतल्याने आईवरचा भार कमी वाटू शकतो.

एकट्याने ते अशक्य आहे. एकत्र मिळून ते ढगासारखं हलकं होईल

जंगलाच्या जमिनीवरून हलकी चिवचिव ऐकू येत होती. तिथे लावा पक्ष्यांचा एक मोठा थवा गळून पडलेल्या पानांमध्ये दाणे शोधत उकरत होता. ते मातीच्या उबदार पट्ट्यांत धूळस्नान करायचे आणि दिवसभर एकमेकांना हाका मारायचे. जातक कथा सांगतात की त्यांचा प्रमुख बोधिसत्त्व होता, जो त्या जन्मी लावा पक्षी म्हणून जन्मला होता. तो आपल्या थव्याची खूप प्रेमाने काळजी घ्यायचा आणि त्यांचा प्रत्येक आनंद आणि प्रत्येक भीती जाणायचा.

थवा मोठा होता, जवळजवळ हजार पक्ष्यांचा, आणि त्यांचा आपल्या प्रमुखावर पूर्ण विश्वास होता. सगळ्यात चविष्ट दाणे कुठे उगवतात आणि सगळ्यात गोड बोरं कुठे पडतात, ते तो त्यांना दाखवायचा.

पण एके दिवशी एका पारध्याला त्यांचं घर सापडलं. तो हुशार आणि धीराचा होता. त्याने कितीतरी दिवस त्यांच्यावर नजर ठेवली, त्यांच्या हाका शिकल्या आणि त्यांना कुठे दाणे टिपायला आवडतं ते टिपून ठेवलं.

मग तो लाकडाच्या एका छोट्या शिटीने त्यांच्या हाकांची नक्कल करू लागला. मित्र लावा हाक मारतोय असं वाटून पक्षी एकत्र जमायचे. आणि त्यांच्यावर एक मोठं जाळं पडायचं. रोज पारधी त्यांच्यापैकी काहींना बाजारात विकायला घेऊन जायचा, आणि रोज थवा लहान होत गेला. एकेकाळी इतकं सुरक्षित वाटणारं जंगल आता धोक्याने भरल्यासारखं वाटू लागलं. पानांच्या प्रत्येक सळसळीने लावा दचकायचे.

शहाण्या प्रमुखाला त्यांची भीती आपल्याच भीतीसारखी जाणवली. त्याने थव्याला एका मोठ्या वडाच्या झाडाखाली गोळा केलं, ज्याच्या लोंबणाऱ्या पारंब्या त्यांच्याभोवती आसरा देणाऱ्या हातांसारख्या लटकत होत्या.

"माझ्या प्रिय मित्रांनो," तो शांतपणे म्हणाला, "पारधी हुशार आहे, पण तो एकटाच आहे. आपण पुष्कळ आहोत. एकत्र आपण त्याच्या जाळ्यापेक्षा बलवान आहोत."

एक अगदी लहान लावा घाबरत चिवचिवली. "पण आपण काय करणार? त्याचं जाळं केवढं मोठं आहे!"

प्रमुखाने तिच्याकडे प्रेमाने पाहिलं. "आपण जाळ्याशी लढणार नाही," तो म्हणाला. "आपण ते उचलणार आहोत. नीट ऐका. जाळं पडलं की घाबरू नका. पांगू नका. प्रत्येकाने जाळ्याच्या एकेका भोकातून आपलं डोकं बाहेर काढायचं. मग मी हाक मारली की आपण सगळे मिळून, जितक्या जोरात जमेल तितक्या जोरात पंख फडफडवायचे आणि जाळं घेऊन वर उडायचं. आपण ते एका काटेरी झुडपावर टाकू, खालून निसटू आणि उडून जाऊ."

"जाळं उचलायचं?" दुसरा एक लावा म्हणाला. "ते केवढं जड आहे!"

"एकट्याने ते अशक्य आहे. एकत्र मिळून ते ढगासारखं हलकं होईल," प्रमुख म्हणाला.

लावांनी एकमेकांकडे पाहिलं. हळूहळू त्यांच्या भीतीचं आशेत रूपांतर झालं. ते त्याच्यावर विश्वास ठेवणार होते. ते एकमेकांवर विश्वास ठेवणार होते.

दुसऱ्याच दिवशी सकाळी पारध्याची शिटी झाडांमधून घुमली. लावा नेहमीसारखे जमले. जाळं खाली पडलं.

पण या वेळी कुणीच घाबरलं नाही. प्रत्येक लावाने पटकन जाळ्याच्या एकेका भोकातून डोकं बाहेर काढलं आणि वाट पाहू लागला.

सगळे तयार आहेत हे प्रमुखाने पाहिलं. त्याने खोल श्वास घेतला आणि स्पष्ट हाक मारली.

"आता! एकत्र उचला!"

एकाच क्षणी हजार जोड्या छोट्या पंखांनी हवा फडफडवली. मोकळ्या जागेतून वाऱ्याचा एक मोठा झोत गेला, आणि जाळं वर येऊ लागलं. ज्या पक्ष्यांना पकडण्यासाठी ते होतं, त्याच पक्ष्यांनी उचललेलं ते जमिनीवरून वर गेलं.

आपली शिकार गोळा करायला पुढे येणारा पारधी थांबला आणि तोंड उघडं ठेवून पाहतच राहिला. त्याचं जाळं फडफडणाऱ्या तपकिरी गालिच्यासारखं झाडांवरून उडून चाललं होतं.

लावा एकत्र उडत मोकळी जागा ओलांडून दूरच्या एका दाट काटेरी झुडपापाशी गेले.

"आता, एकत्र खाली, आणि सोडा!" प्रमुखाने हाक मारली.

ते खाली उतरले. जाळं धारदार, गुंतलेल्या फांद्यांत घट्ट अडकलं. लावांनी भोकांतून आपली डोकी काढली आणि मोकळे होऊन सगळ्या दिशांना उडून गेले.

पारध्याचा उरलेला सगळा दिवस काट्यांतून आपलं जाळं काढण्यात गेला. संध्याकाळपर्यंत त्याचे हात ओरखडले गेले होते आणि जाळं फाटलं होतं, आणि तो रिकाम्या हाती घरी गेला. दुसऱ्या दिवशीही तसंच झालं, आणि त्याच्या पुढच्या दिवशीही. शेवटी त्याने नाद सोडला.

जातक कथा सांगतात की लावा जोपर्यंत एकत्र काम करत राहिले, तोपर्यंत सुरक्षित राहिले. त्यांचा प्रमुख त्यांना अनेकदा आठवण करून द्यायचा, "आपलं बळ आपल्या एकीत आहे. आपण कधी भांडू लागलो, तर एकत्र उचलायचं कसं ते विसरून जाऊ." पुढे काही लावा सगळ्यात जास्त काम कोण करतो यावरून वाद घालू लागले, तेव्हा हे किती खरं आहे ते त्यांना कळलं, आणि त्यांच्यातले शहाणे पक्षी एकत्र राहायला शिकले.

त्या संध्याकाळी वडाच्या झाडाखाली थवा झोपायला बसला, गार हवेत पिसं फुलवून. ते इतके जवळजवळ बसले होते की एखाद्या मोठ्या मऊ तपकिरी उशीसारखे दिसत होते. इतकी घाबरलेली ती अगदी लहान लावा प्रमुखाच्या शेजारी अंग चोरून बसली, आणि त्याने तिला जागा करून द्यायला थोडं सरकून घेतलं.

बाळा, तू एकत्र मिळून उचलणाऱ्या कुटुंबात येत आहेस, आणि आपल्यासाठी कुठलंच जाळं जड नाही.

पुढची गोष्ट वाचा →बोरूंतून पाणी पिणारी माकडं

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 33 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

पाली परंपरेतलं ३३ क्रमांकाचं सम्मोदमान जातक हे आज भारतभर सांगितल्या जाणाऱ्या एका बोधकथेचं मूळ बौद्ध रूप आहे, आणि अनेकदा ते पंचतंत्रातल्या जाळं एकत्र उचलणाऱ्या कबुतरांच्या अशाच कथेसोबत सांगितलं जातं. त्याचं हृदय म्हणजे वडाच्या झाडाखाली प्रमुखाने आखलेली योजना: जाळं पडलं की कुणी पांगायचं नाही, प्रत्येकाने एकेका भोकातून डोकं काढायचं, आणि हजार पंख एकत्र, 'ढगासारखे हलके' होऊन वर उठतात. हे कथन कथा हळुवार ठेवतं, आणि शेवटी थवा एका मऊ तपकिरी उशीसारखा झोपतो आणि प्रमुख सगळ्यात लहान लावाला जागा करून देतो. होणाऱ्या आईसाठी हे एकत्र मिळून उचलणाऱ्या कुटुंबाचं उमेद देणारं चित्र आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्याभोवती आधाराचं, रक्षणाचं वर्तुळ तयार करणारे विश्वासाचे मित्र आणि कुटुंबीय कोण आहेत?

संकल्प: प्रेमाच्या वर्तुळाचा मला आधार आहे, आणि एकत्र आपण बलवान आहोत.

आशीर्वाद: तुला एकीत नेहमी बळ मिळो, आणि तुझ्याभोवतीच्या प्रेमाची अढळ सुरक्षितता तुला सदैव जाणवो.

पात्रे

लावा पक्ष्यांचा प्रमुख
— एकी शिकवणारा शहाणा पक्षी.
लावा पक्ष्यांचा थवा
— एकत्र येऊन बलवान होणारे छोटे पक्षी.

बोध

एकत्र आपण कुठल्याही संकटापेक्षा बलवान असतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, आपलं कुटुंब नेहमी एकत्र उभं राहील, आणि आपण एकत्रच उंच भरारी घेऊ.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

लावा पक्षी जाळ्यातून कसे सुटले?

स्रोत: सम्मोदमान जातक, जातक क्रमांक ३३, पाली परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 30व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • सावित्रीचा सूर्योदय · दिवस 23

    तेच मूल्य

    परंपरा सावित्रीला शांत, स्वच्छ मनाच्या प्रेमाचे चित्र मानते, आणि तिच्या स्मरणार्थ आजही वटसावित्रीचे व्रत केले जाते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की एखाद्या काळजीला एकदम झुंज देण्यापेक्षा स्थिरपणे, एकेक पाऊल टाकत सामोरे गेल्यास आईला परिस्थिती अधिक आपल्या हातात असल्यासारखी वाटू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

लावा पक्षी आणि त्याचे धीट मित्र ही गोष्ट काय शिकवते?

सम्मोदमान जातकात परंपरा सांगते की एकी आणि शांत सहकार्याने असे धोके टाळता येतात, ज्यांचा कुणी एकटा सामना करू शकत नाही. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की कुटुंबाबरोबर कामं आणि काळज्या वाटून घेतल्याने आईवरचा भार कमी वाटू शकतो.

लावा पक्षी आणि त्याचे धीट मित्र गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 30 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा