Jataka · दिवस 164 · आठवडा 24
आगीशी बोलणारं छोटं लावा पिल्लू
धूर जवळ येतो तेव्हा उडता न येणारं लावा पक्ष्याचं एक चिमुकलं पिल्लू वनात मागे राहतं. तो शांतपणे आई-बाबांना एका सुरक्षित झाडावर वाट पाहायला सांगतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांतपणे बोललेल्या सत्यात मोठं बळ असतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- छोटं लावा पिल्लू, त्याचे आई-बाबा
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 164 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 24 · ७ पैकी दिवस 3
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 24: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- आगीशी बोलणारं छोटं लावा पिल्लू
- मंत्र
- हनुमान चालीसा
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
वट्टक जातकात परंपरा सांगते की सत्याच्या एका कृतीत मोठं संरक्षक बळ असतं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपल्या भावनांना प्रामाणिकपणे नाव दिल्याने आईला हलकं आणि अधिक शांत वाटू शकतं.
"मी खरं सांगितलं," तो म्हणाला. "मोठ्याने."
मगधाजवळच्या चंदन आणि उंच गवताच्या एका वनात, एका कोरड्या दुपारी वारा बदलला. नेच्यांच्या एका झुडपाखाली तपकिरी लावा पक्ष्यांच्या एका जोडीने एक छोटं घरटं बांधलं होतं. त्यात त्यांचं एकुलतं एक पिल्लू बसलं होतं. जातक कथा सांगतात की हे पिल्लू बोधिसत्त्व होतं, जे पुढे एक दिवस बुद्ध होणार होते, त्यांच्या अनेक जन्मांपैकी एका जन्मात.
पिल्लू खूप लहान होतं. त्याला अजून पिसं आली नव्हती, आणि त्याचे पंख अंगठ्याएवढेही नव्हते. त्याला उडता येत नव्हतं. फार लांब चालता येत नव्हतं. तो फक्त नेच्यांमधून येणाऱ्या हिरव्या प्रकाशाकडे डोळे मिचकावत पाहायचा आणि आई-बाबा गवताच्या बिया आणि अंजिराचे तुकडे आणण्याची वाट पाहायचा.
त्याच्या आई-बाबांचं त्याच्यावर जगातल्या कशाहीपेक्षा जास्त प्रेम होतं.
त्या दुपारी आई लावीने डोकं वर करून हवेचा वास घेतला.
"धूर," ती हळूच म्हणाली.
तिच्या जोडीदाराने नेच्यांपलीकडे पाहिलं. दूर दक्षिणेकडे निळ्या आकाशात एक बारीक करडी रेघ वर चढत होती.
"आग," तो म्हणाला.
त्यांनी आपल्या पिल्लाकडे खाली पाहिलं, जे चमकदार काळ्या डोळ्यांनी त्यांच्याकडे मिचकावत पाहत होतं.
"आपण त्याला उचलून नेलं पाहिजे," बाबा म्हणाले.
त्यांनी प्रयत्न केला. चोचींनी घरटं ओढलं. त्याला पंखांखाली घ्यायचा प्रयत्न केला. पण ते लहान पक्षी होते, तो त्यांच्यासाठी खूप जड होता, आणि घरटं नेच्यांमध्ये घट्ट विणलेलं होतं.
धूर दाट होत गेला. वनातले प्राणी धावत जात होते. करड्या रेघेचा खालचा भाग नारिंगी चमकू लागला.
"उडा," पिल्लू म्हणालं.
आई-बाबा त्याच्याकडे बघतच राहिले.
"उडा," ते पुन्हा, अधिक स्पष्टपणे म्हणालं. "तुम्ही मला उचलू शकत नाही. एखाद्या सुरक्षित झाडावर जा, आणि नंतर माझ्यासाठी परत या."
आईचे डोळे भरून आले. बाबांनी आपलं डोकं पिल्लाच्या चिमुकल्या डोक्याला टेकवलं.
"जा," लहानगं म्हणालं. "मला भीती वाटत नाही."
दुसरं काहीच करता येण्यासारखं नव्हतं, म्हणून त्यांनी चोचींनी त्याला हळुवार स्पर्श केला आणि धुराच्या बाहेर, वाट पाहायला उडून गेले.
ते आकाशात दोन छोटे काळे ठिपके होईपर्यंत पिल्लू त्यांना वर जाताना पाहत राहिलं.
आग जवळ आली. नेच्यांची टोकं चमकू लागली. ती उष्णता त्याच्या चेहऱ्याजवळ धरलेल्या एका मोठ्या उबदार हातासारखी होती.
पिल्लू रडलं नाही. ते अगदी शांत बसलं, जशी त्याची आई त्याचं अंडं उबवताना घरट्यावर बसायची.
त्याच्याकडे काय आहे याचा त्याने विचार केला.
त्याला उडता येत नव्हतं. त्याचे पंख खूप लहान होते.
त्याला पळता येत नव्हतं. त्याचे पाय खूप कमजोर होते.
पण त्याच्याकडे एक गोष्ट होती. ते कधीच खोटं बोललं नव्हतं. त्याचा प्रत्येक चिवचिवाट खरा होता. त्याने स्वतःशी म्हटलं, "मला उडता येत नाही. पण मी कधीच खोटं बोललो नाही." आणि त्याच्या आधी होऊन गेलेल्या सगळ्या शहाण्या आणि प्रेमळ जिवांचा चांगुलपणा त्याला आठवला.
म्हणून त्याने आपलं छोटं डोकं वर केलं आणि नेच्यांमधून येणाऱ्या आगीकडे सरळ पाहिलं.
"आगी," ते म्हणालं, तुम्ही कल्पना करू शकाल अशा सगळ्यात लहान, धीट आवाजात, "माझं ऐक. मला पंख आहेत, पण मला उडता येत नाही. मला पाय आहेत, पण मला चालता येत नाही. माझे आई-बाबा गेले आहेत. माझ्या सत्याच्या बळावर, आणि माझ्या आधी आलेल्या सगळ्यांच्या चांगुलपणाच्या बळावर, मी तुला विनंती करतो: परत फीर."
क्षणभर काहीच झालं नाही.
मग, अगदी आश्चर्य म्हणजे, आग त्याच्या छोट्या मोकळ्या जागेच्या कडेपर्यंत आली आणि थांबली. ती मोठी झाली नाही की लहान. आग नेच्यांभोवती अशी दुभंगली, जशी नदी दगडाभोवती दुभंगते. ती डावीकडे जळली. उजवीकडे जळली. त्याच्या वरचे नेचे हिरवेच राहिले.
उष्णता निघून गेली आणि वन शांत झालं, तेव्हाही पिल्लू आपल्या घरट्यात डोळे मिचकावत, सुखरूप बसलं होतं.
थोड्या वेळाने धूसर हवेतून दोन छोटे तपकिरी आकार उडत परत आले. ते घरट्याशेजारी उतरले. त्यांनी हिरव्या नेच्यांकडे, सभोवतालच्या काळ्या जमिनीकडे, आणि आपल्या पिल्लाकडे पाहिलं.
आईला बोलताच येईना. बाबा फक्त एवढंच म्हणाले, "कसं?"
लहानग्याने त्यावर विचार केला.
"मी खरं सांगितलं," तो म्हणाला. "मोठ्याने."
एका खऱ्या शब्दाभोवती ज्वाळा शांतपणे दुभंगतात. जातक कथा सांगतात की तेव्हापासून वनातल्या त्या जागेला आगीने कधीच स्पर्श केला नाही. आई लावीने पिल्लाला आपल्या पंखाखाली घेतलं, बाबा एखादं अंजीर शोधायला गेले, आणि संध्याकाळ उतरत असताना ती तिघं आपल्या हिरव्या बेटावर एकत्र बसली.
बाळा, आज रात्री तू तुझ्या घरट्यात सुरक्षित आहेस, आणि तुझ्या आईला माहीत असलेली सगळ्यात खरी गोष्ट म्हणजे तिचं तुझ्यावर किती प्रेम आहे.
जातक मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 35 · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
वट्टक जातक, म्हणजे लावा जातक, ही बुद्धांच्या पूर्वजन्मांची एक पाली कथा आहे, आणि ती अनेकदा मगधातल्या अशा एका जागेशी जोडली जाते जिला ज्वाळा कधीच स्पर्श करत नाहीत असं म्हणतात. बोललेल्या सत्याला खरं, सक्रिय बळ मानणाऱ्या सगळ्यात जुन्या गोष्टींपैकी ही एक आहे, या कल्पनेला परंपरा 'सत्यक्रिया' म्हणते. बहुतेक जातकांमध्ये बोधिसत्त्व बलवान राजा किंवा शहाणा प्राणी असतो, पण इथे तो सगळ्यात लहान आणि असहाय जीव आहे, उडू किंवा चालू न शकणारा, आणि त्याचं एकमेव बळ मोठ्याने बोललेला प्रामाणिकपणा आहे. शेवटी आईच्या पंखाखाली विसावलेला तो, घरट्यात सुरक्षित असलेल्या बाळाचं एक कोमल चित्र बनतो.
बाळासोबत विचार करा
आज रात्री तुम्ही स्वतःला मोठ्याने सांगू शकाल असं एक छोटं, कोमल सत्य कोणतं, ते सौम्य न करता आणि त्यासाठी स्वतःला न रागावता?
संकल्प: माझा प्रामाणिक आवाज हीच माझ्या बाळासाठी सगळ्यात सुरक्षित जागा आहे.
आशीर्वाद: बाळा, सत्य तुझ्याभोवतीची आग नेहमी दूर सारो, जसं एकदा कपाएवढ्या एका लावा पिल्लाभोवती घडलं होतं.
पात्रे
- छोटं लावा पिल्लू
- — एक चिमुकलं पिल्लू, ज्याचं सत्य आगीपेक्षा बलवान आहे.
- त्याचे आई-बाबा
- — जवळच वाट पाहणारे प्रेमळ पक्षी.
बोध
शांतपणे बोललेल्या सत्यात मोठं बळ असतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू लहान आहेस, पण तुझं सत्य आणि तुझा चांगुलपणा बलवान असेल.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
छोट्या लावा पिल्लाने असं काय केलं की आग दूर वळली?
स्रोत: वट्टक जातक (लावा जातक), जातक क्र. ३५, पाली परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 24व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- लावा पक्षी आणि त्याचे धीट मित्र · दिवस 207
अशीच गोष्ट
सम्मोदमान जातकात परंपरा सांगते की एकी आणि शांत सहकार्याने असे धोके टाळता येतात, ज्यांचा कुणी एकटा सामना करू शकत नाही. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की कुटुंबाबरोबर कामं आणि काळज्या वाटून घेतल्याने आईवरचा भार कमी वाटू शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आगीशी बोलणारं छोटं लावा पिल्लू ही गोष्ट काय शिकवते?
वट्टक जातकात परंपरा सांगते की सत्याच्या एका कृतीत मोठं संरक्षक बळ असतं. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासातून असं दिसतं की आपल्या भावनांना प्रामाणिकपणे नाव दिल्याने आईला हलकं आणि अधिक शांत वाटू शकतं.
आगीशी बोलणारं छोटं लावा पिल्लू गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 24 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.