World · दिवस 47 · आठवडा 7
कंदीलवाल्याची भेट
गावचे कंदीलवाले केशवकाका उदास असल्यामुळे त्यांनी कंदील बनवणं थांबवलं आहे. छोटी हेमा त्यांच्यासाठी एक इवलंसं पक्ष्याचं घरटं आणते, आणि त्यांचं मन उबदार होतं.
गोष्टीचे तात्पर्य: एक छोटीशी, प्रेमळ भेट उदास मन उजळवू शकते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- हेमा, केशवकाका
- मूळ ग्रंथ
- दिवाळीतल्या कोकणातल्या गावात घडणारी स्वतंत्र गोष्ट
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 47 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 7 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 7: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- कंदीलवाल्याची भेट
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
भारतीय गावांत फार पूर्वीपासून मानलं जातं की शेजारी, अगदी लहानसुद्धा, दुःखाच्या काळात एकमेकांना सावरतात, आणि दिवाळीचे दिवे परत येणाऱ्या आशेचं चिन्ह आहेत. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की जोडणाऱ्या साध्या कृती देणाऱ्याचं आणि घेणाऱ्याचं, दोघांचंही जड मन हलकं करू शकतात.
"मला हे सापडलं," ती म्हणाली. "हे एक छोटंसं घर आहे."
केशवकाकांच्या कार्यशाळेतला खळीचा आणि रंगीत कागदाचा वास आता शिळा झाला होता, कारण आठवडेच्या आठवडे त्यांनी एकही कंदील बनवला नव्हता.
ते कोकणातल्या डोंगरांमधल्या एका गावात राहायचे, जिथे संध्याकाळी गल्ल्यांमधून धुकं उतरायचं आणि शेतांभोवती एक संथ नदी वळसा घालून वाहायची. केशवकाका गावचे कंदीलवाले होते. दरवर्षी दिवाळीआधी बांबूच्या बनाच्या कडेची त्यांची छोटी कार्यशाळा आकाशकंदिलांनी भरून जायची: लाल, पिवळ्या आणि हिरव्या कागदाचे चांदणीच्या आकाराचे कंदील, वाऱ्यावर फडफडणाऱ्या लांब कागदी शेपट्या असलेले. अख्खं गाव ते आपल्या दाराबाहेर टांगायचं.
पण या वर्षी काहीतरी बिनसलं होतं. वसंतातल्या एका दीर्घ आजारपणामुळे केशवकाका उदास आणि थकून गेले होते. तेव्हापासून ते कार्यशाळेबाहेर क्वचितच पडले होते, आणि त्यांनी काहीच बनवलं नव्हतं. दिवाळी फक्त आठवड्यावर आली होती. बांबूच्या काड्या ढिगात पडून होत्या. कागद गठ्ठ्यांमध्ये तसेच होते.
गावकरी याबद्दल हळू आवाजात बोलायचे. त्यांना आपल्या कंदिलांची काळजी होती. पण त्याहून जास्त काळजी केशवकाकांची होती.
हेमा नावाची एक छोटी मुलगी रोज शाळेतून घरी परतताना त्यांच्या कार्यशाळेवरून जायची. रंगीत कागद उडताना आणि खळीची भांडी उकळताना दिसतील या आशेने ती बांबूच्या तट्ट्यातल्या फटीतून डोकावायची.
तिची आजी तिला हळूच ओढून न्यायची. "हेमा, त्यांना त्रास देऊ नको. ते उदास आहेत. त्यांना शांतता हवी आहे."
पण हेमाला वाटायचं, त्या कार्यशाळेतून येणारी शांतता विश्रांतीची नव्हती. ती एकटेपणाची होती.
एका धुक्याच्या दुपारी हेमाला विहिरीजवळच्या आंब्याच्या झाडाखाली काहीतरी सापडलं. वाऱ्याने खाली पडलेलं ते एक इवलंसं पक्ष्याचं घरटं होतं. गवत आणि काटक्यांनी विणलेली, आत मऊ पिसं अंथरलेली ती एक परिपूर्ण छोटी वाटी होती. तिने ते हातात उलटसुलट करून पाहिलं. कोणत्यातरी छोट्या पक्ष्याने ते काडीकाडी जोडून बनवलं होतं, फक्त आपल्या पिल्लांना ऊब मिळावी म्हणून.
त्याचं काय करायचं हे तिला नेमकं ठाऊक होतं.
ती केशवकाकांच्या कार्यशाळेत गेली आणि आत शिरता येईल इतकाच बांबूचा तट्टा सरकवला.
ते आपल्या बाकावर बसून पांढऱ्या कागदाच्या एका पानाकडे टक लावून पाहत होते. त्यांची कात्री आणि खळीचं भांडं तसंच पडून होतं. त्यांनी वर पाहिलं, आणि त्यांचे डोळे खूप थकलेले होते.
हेमा आधी काहीच बोलली नाही. ती फक्त बाकाजवळ गेली आणि घरटं ठेवलेली आपली ओंजळ तिने पुढे केली.
"मला हे सापडलं," ती म्हणाली. "हे एक छोटंसं घर आहे."
केशवकाकांनी तिच्या मनापासूनच्या चेहऱ्याकडे पाहिलं. मग घरट्याकडे पाहिलं. त्यांनी ते काळजीपूर्वक तिच्याकडून घेतलं. त्यांच्या कारागिराच्या बोटांनी इवल्याशा विणलेल्या गवतावरून गोल गोल फिरत पाहिलं. ते इतकं छोटं होतं, आणि इतकं परिपूर्ण. कोणीतरी हे बनवलं होतं, कोणाला दाखवण्यासाठी नाही, तर फक्त कोणालातरी सुरक्षित आणि उबदार ठेवण्यासाठी.
कित्येक महिने त्यांना काहीच जाणवलं नव्हतं. पण आता त्यांच्या छातीत काहीतरी हललं. पूर्ण आनंद नाही. एक छोटीशी ऊब. कुतूहलाची एक लहानशी ठिणगी.
"धन्यवाद, हेमा," ते म्हणाले. त्यांचा आवाज खरखरीत होता, जणू तो फारसा वापरलाच गेला नव्हता. "खूप दिवसांत मी पाहिलेली ही सगळ्यात परिपूर्ण गोष्ट आहे."
हेमा मोठ्ठं हसली आणि घरटं बाकावर ठेवून हळूच बाहेर निसटली.
केशवकाका बराच वेळ घरट्याकडे पाहत बसून राहिले. मग हळूहळू त्यांनी आपल्या बांबूच्या काड्यांकडे हात नेला.
या वेळी त्यांनी चांदणी बनवली नाही. घरट्याच्या त्या भावनेनं त्यांनी आपल्या हातांना वाट दाखवू दिली. त्यांनी बांबूच्या पातळ पट्ट्या वाकवून ओंजळीसारखा एक गोल, विणलेला आकार बनवला. त्यावर त्यांनी पातळ सोनेरी कागद लावला, आणि त्यात पानांच्या आणि छोट्या पंखांच्या आकाराची इवलीशी नक्षी कापली.
ते दिवसभर आणि रात्रीपर्यंत काम करत राहिले. वाटेने जाणाऱ्या गावकऱ्यांना कित्येक महिन्यांनी पहिल्यांदाच त्यांच्या खिडकीत दिवा दिसला, आणि ते एकमेकांकडे पाहून हसले आणि काहीच बोलले नाहीत.
दिवाळीच्या रात्री दिवे सोडायला अख्खं गाव नदीवर जमलं. धुकं दाट होतं, आणि सगळे थोडे शांत होते. या वर्षी त्यांच्याकडे नवे कंदील नव्हते.
तेवढ्यात बांबूच्या बनाकडच्या वाटेवरून एक मंद प्रकाश खाली आला. ते केशवकाका होते, हातात एक कंदील घेऊन. तो गोल आणि सोनेरी होता, आणि आतली छोटी तेलाची पणती लावल्यावर त्याच्या सगळ्या बाजूंवर पानांचे आणि पंखांचे आकार उजळून निघाले.
ते थेट हेमा आणि तिच्या आजीकडे गेले. त्यांनी खाली वाकून कंदील हेमापुढे धरला.
"हा तुझा आहे," ते म्हणाले. "ही कल्पना तू मला दिलीस."
हेमाने तो उंच धरला. त्याचा मंद सोनेरी प्रकाश धुक्यात पसरला, आणि खाली नदी सोन्यासारखी चमकली.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी केशवकाकांची कार्यशाळा पुन्हा आवाजाने भरून गेली. खळीची भांडी उकळू लागली. कागद उडू लागले. आणि बाकावरच्या फळीवर, त्यांच्या पत्नीच्या फोटोशेजारी, एक इवलंसं पक्ष्याचं घरटं ठेवलेलं होतं.
बाळा, तुझं येणं आत्ताच आमच्या आयुष्यातल्या शांत कोपऱ्यांत प्रकाश आणतं आहे.
जगभरातील मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जागतिक परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा
या गोष्टीमागे
एखाद्या प्राचीन ग्रंथावर आधारित नसून ही कोकणातल्या एका डोंगरी गावात दिवाळीच्या दिवसांत घडणारी स्वतंत्र गोष्ट आहे, जेव्हा महाराष्ट्र आणि गोव्यात घराघरांबाहेर चांदणीच्या आकाराचे कागदी आकाशकंदील उजळतात. बांबूच्या काड्यांपासून कापलेल्या कागदी पानांपर्यंत, कंदील बनवण्याची कला या गोष्टीला तिचा पोत देते. नेहमीच्या सणाच्या गोष्टींपेक्षा तिचं वेगळेपण म्हणजे एका थकलेल्या, शांत कारागिरावर आणि त्याला एकटं न सोडणाऱ्या लहान मुलीवर तिचं लक्ष आहे, जी फक्त आंब्याच्या झाडाखाली सापडलेलं पक्ष्याचं घरटं देते. ते इवलंसं विणलेलं घर त्याची निर्मितीची इच्छा पुन्हा जागी करतं. होणाऱ्या आईसाठी ही एक हळवी आठवण आहे की मुलाचं साधं नवल घरात पुन्हा प्रकाश आणू शकतं.
बाळासोबत विचार करा
या आठवड्यात पाहिलेली किंवा अनुभवलेली अशी कोणती एक छोटी, साधी गोष्ट आहे जिने तुम्हाला खऱ्या नवलाचा एक क्षण दिला? ती भावना आज तुम्ही मनात कशी जपून ठेवाल?
संकल्प: माझ्या मनाला ताजं करणाऱ्या साध्या नवलांसाठी माझं हृदय खुलं आहे.
आशीर्वाद: तुमचा दिवस अनपेक्षित कृपेच्या क्षणांनी भरून जावो, आणि तुमच्या मनाला पुन्हा उभारी देणारे शांत चमत्कार तुम्हाला ओळखता येवोत.
पात्रे
- हेमा
- — जिच्या छोट्याशा भेटीने आनंद परत येतो अशी एक छोटी मुलगी.
- केशवकाका
- — आपली ठिणगी पुन्हा सापडणारे कंदीलवाले.
बोध
एक छोटीशी, प्रेमळ भेट उदास मन उजळवू शकते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तुझं हसू आमचा कंदील असेल. तू नेहमी आपले छोटे प्रेमळपणे वाटत राहा.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
हेमाने केशवकाकांना काय दिलं?
स्रोत: दिवाळीतल्या कोकणातल्या गावात घडणारी स्वतंत्र गोष्ट
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 7व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- मैत्रीचा पूल · दिवस 72
अशीच गोष्ट
परंपरा सांगते की मनापासून सुरू केलेल्या छोट्या कृतीही अख्ख्या समाजाला एकत्र आणू शकतात. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की गर्भावस्थेत जोडलेलं आणि आधार मिळाल्यासारखं वाटणं महत्त्वाचं असतं, आणि ही कथा भोवतालच्या लोकांकडे पूल बांधण्याची एक हळुवार आठवण करून देते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कंदीलवाल्याची भेट ही गोष्ट काय शिकवते?
भारतीय गावांत फार पूर्वीपासून मानलं जातं की शेजारी, अगदी लहानसुद्धा, दुःखाच्या काळात एकमेकांना सावरतात, आणि दिवाळीचे दिवे परत येणाऱ्या आशेचं चिन्ह आहेत. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की जोडणाऱ्या साध्या कृती देणाऱ्याचं आणि घेणाऱ्याचं, दोघांचंही जड मन हलकं करू शकतात.
कंदीलवाल्याची भेट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 7 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.