Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 50 · आठवडा 8

रेशमाची पट्टी

ऊस सोलताना कृष्णाच्या बोटाला थोडंसं कापतं. सगळे धावपळ करतात, पण कुणाकडेच पट्टी नसते.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेम किंमत न मोजता लगेच देतं.

या गोष्टीत

पात्रे
द्रौपदी, कृष्ण
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 50 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 8 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 8: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
रेशमाची पट्टी

परंपरा सांगते की द्रौपदीची विचार न करता केलेली छोटीशी माया लक्षात ठेवली गेली आणि तिला सगळ्यात जास्त गरज होती तेव्हा परत मिळाली. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की जवळची, काळजी घेणारी मैत्री गरोदर आईसाठी आधाराचा महत्त्वाचा स्रोत असते.

मित्राला लागलं की मन किंमत मोजत बसत नाही.

कृष्ण छोट्या सुरीने उसाचं कांडं सोलत होता, आणि इतकी गमतीशीर गोष्ट सांगत होता की भीमाचे खांदे हसून हसून गदगदत होते.

इंद्रप्रस्थाच्या राजवाड्याच्या बागेत ती उन्हाची दुपार होती. तिथे पाच पांडव भाऊ आपली राणी द्रौपदी हिच्यासोबत राहत होते. कृष्ण भेटायला आला की राजवाडा गाण्यांनी आणि विनोदांनी भरून जायचा. द्रौपदीचं त्याच्यावर भावासारखं प्रेम होतं. ती त्याला सखा म्हणायची, म्हणजे मित्र, आणि तो तिला सखी म्हणायचा.

पण कृष्ण इतका हसत होता की त्याचं सुरीकडे लक्षच नव्हतं. अचानक सुरी घसरली आणि त्याच्या बोटाच्या टोकाला थोडंसं कापलं. रक्ताचा एक छोटासा लाल थेंब दिसला.

"अरे!" कृष्ण आश्चर्याने म्हणाला.

लगेच सगळे उठून उभे राहिले.

"कापड आणा!" कुणीतरी ओरडलं.

"पट्टी आणा!" दुसरं कुणी ओरडलं.

एक सेवक राजवाड्याकडे धावला. कृष्णाची पत्नी रुक्मिणी काळजीने इकडेतिकडे पाहू लागली. सत्यभामा आपल्या पदरात शोधू लागली. सगळे धावपळ करत होते आणि मदतीसाठी हाका मारत होते, पण कुणाच्याच हातात प्रत्यक्ष काहीच नव्हतं.

द्रौपदी कुठेच धावली नाही. तिने कुणालाच हाक मारली नाही. तिने फक्त आपल्या मित्राच्या बोटाकडे पाहिलं, आणि क्षणभरही विचार न करता, सोन्याच्या जरीने विणलेल्या आपल्या सुंदर रेशमी साडीचा काठ धरून एक लांब पट्टी फाडली.

र्र्र्र्रर्र.

सगळे थांबले आणि बघतच राहिले. ती राजवाड्यातली सगळ्यात सुंदर साड्यांपैकी एक होती.

पण द्रौपदीने साडीकडे पाहिलंसुद्धा नाही. ती कृष्णाजवळ गुडघ्यावर बसली, त्याचा हात हळुवारपणे आपल्या हातात घेतला, आणि रेशमाची पट्टी त्याच्या बोटाभोवती एकदा, दोनदा, तीनदा गुंडाळली. मग तिने छानशी छोटी गाठ मारली.

"झालं," ती म्हणाली. "आता बरं होईल."

कृष्णाने चमचमत्या रेशमात गुंडाळलेल्या आपल्या बोटाकडे पाहिलं. मग त्याने द्रौपदीकडे पाहिलं, आणि त्याच्या डोळ्यांत माया होती.

"सखी," तो म्हणाला, "तुझी सुंदर साडी. एवढ्याशा जखमेसाठी तू ती फाडलीस."

द्रौपदी हसली आणि खांदे उडवले. "साडी म्हणजे काय? नुसतं कापड. तू माझा मित्र आहेस. मित्राला लागलं की मन किंमत मोजत बसत नाही."

मग बाकीच्यांना थोडं संकोचल्यासारखं वाटलं. ते सगळे काहीतरी शोधत धावत होते, तेव्हा द्रौपदीने आपल्याकडे जे होतं तेच वापरलं. तिच्या दयेला काही शोधावं लागलं नाही. ती तिथेच होती, तयार.

कृष्णाने आपलं बोट वर धरलं आणि उन्हात चमकणाऱ्या धाग्यांकडे पाहिलं.

"या छोट्याशा पट्टीत किती धागे आहेत, माहीत आहे?" त्याने विचारलं.

द्रौपदी पुन्हा हसली. "अर्थात नाही! शेकडो असतील कदाचित."

"मग ऐक, सखी," कृष्ण प्रेमाने पण गंभीरपणे म्हणाला. "या कापडातल्या प्रत्येक धाग्यासाठी मी तुझं एक उपकार देणं लागतो. आणि एक दिवस, जेव्हा तुला सगळ्यात जास्त गरज असेल, तेव्हा मी प्रत्येक धागा परत करीन."

द्रौपदीने त्याचा फारसा विचार केला नाही. तिच्यासाठी ती फक्त एका लाडक्या मित्रासाठी कापडाची एक पट्टी होती. दुपार गाण्यांत आणि गोष्टींत पुढे सरकली, आणि ती सगळं विसरून गेली.

पण कृष्ण विसरला नाही.

बऱ्याच वर्षांनी द्रौपदीवर एक खूप कठीण दिवस आला. माणसांनी भरलेल्या एका मोठ्या सभेत ती एकटी पडली, तिच्याशी अन्याय झाला, आणि तिच्या बाजूने कुणीच उभं राहिलं नाही. तिचे पती गप्प बसले. वडीलधाऱ्यांनी नजर फिरवली. मग द्रौपदीने डोळे मिटले, हात जोडले, आणि संपूर्ण मनाने आपल्या मित्राला हाक मारली.

"कृष्णा! सख्या!"

ही गोष्ट सांगणारे म्हणतात की कृष्णाने तिची हाक ऐकली. आणि तिची साडी वाढू लागली. ती लांब, आणखी लांब होत गेली — लाल, निळ्या, सोनेरी, हिरव्या, सगळ्या रंगांच्या कापडाची जणू एक नदीच, जमिनीवर घड्यांमागून घड्या पडत होत्या, म्हणजे कुणीही तिचा मान कधीच हिरावून घेऊ शकलं नाही. ती वाढतच राहिली, धाग्यामागून धागा, कुणालाही मोजता येणार नाहीत इतके धागे.

सगळं संपलं आणि द्रौपदी सुरक्षित झाली, तेव्हा तिला ती उन्हाची दुपार आठवली. तो ऊस. ती छोटीशी जखम. विचार न करता फाडलेली ती रेशमाची पट्टी.

कृष्णाने प्रत्येक धागा परत केला होता.

ही गोष्ट सांगणाऱ्या आज्या ती नेहमी एकाच प्रकारे संपवतात. आपल्या प्रिय व्यक्तीला मनापासून दिलेली थोडीशी माया कधीच खरी हरवत नाही. ती धाग्याधाग्याने जपून ठेवली जाते. आणि जेव्हा तुम्हाला सगळ्यात जास्त गरज असते, तेव्हा ती परत येऊन तुम्हाला लपेटून घेते.

काही कुटुंबं आजही रक्षाबंधनाला द्रौपदी आणि कृष्णाची आठवण काढतात, जेव्हा बहीण भावाच्या मनगटावर धागा बांधते आणि भाऊ नेहमी तिची काळजी घेण्याचं वचन देतो.

आणि जुने कथाकार म्हणायला आवडतात की कृष्णाने ती पहिली सोनेरी जरीची छोटी रेशमी पट्टी लहानशी घडी करून, आयुष्यभर जपून ठेवली.

बाळा, आम्ही तुला देतो तो मायेचा प्रत्येक धागा तुला गरज असेल तेव्हा तुझ्यासाठी हजर असेल.

पुढची गोष्ट वाचा →द्रौपदीचे करवा चौथ व्रत

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

कृष्णाच्या कापलेल्या बोटाला बांधण्यासाठी द्रौपदीने आपलं रेशीम फाडल्याची गोष्ट सर्वात जुन्या महाभारत ग्रंथात नाही, पण लोकप्रिय कृष्णभक्तीतली ती अतिशय लाडकी कथा आहे. प्रेमाने बांधलेला धागा हे रक्षणाचं वचन का असतं, हे सांगण्यासाठी ती रक्षाबंधनाला अनेकदा सांगितली जाते. हा प्रसंग सहसा पांडवांच्या इंद्रप्रस्थ नगरीत घडतो, आणि पुढे सभेत द्रौपदीची साडी वाढत जाण्याच्या प्रसंगाशी तो सहज जोडला जातो. या कथनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे मोठ्या सुटकेपेक्षा त्या छोट्या, सहज कृतीवर दिलेलं लक्ष: द्रौपदी किंमत मोजत नाही, आणि कृष्ण प्रत्येक धागा मोजतो. गरोदर आईसाठी हे छोट्या मायेचं पूर्णपणे परत येण्याचं उबदार चित्र आहे.

बाळासोबत विचार करा

कोणी किंमत न मोजता माझ्यावर माया केली आहे, आणि मी त्याचा मान कसा राखू शकते?

संकल्प: मी मनापासून देते ती माया धाग्याधाग्याने मला आणि माझ्या बाळाला लपेटून घेते.

आशीर्वाद: तुमचा दिवस देणाऱ्या मनाच्या उबेने भरून जावो, आणि तुम्ही केलेली प्रत्येक छोटी माया तुम्हाला गरज असेल तेव्हा परत मिळो.

पात्रे

द्रौपदी
— आपल्या सुंदर साडीचा विचारही न करता ती लगेच देते.
कृष्ण
— एक आनंदी मित्र, जो प्रेमाची भेट कधीच विसरत नाही.

बोध

प्रेम किंमत न मोजता लगेच देतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या पिल्ला, द्रौपदीसारखा तूही आपल्या प्रिय माणसाला मदत करायला नेहमी सगळ्यात आधी पुढे ये.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

कृष्णाला मदत करण्यासाठी द्रौपदीने काय वापरलं?

स्रोत: लोकप्रिय कृष्ण-द्रौपदी परंपरा (रक्षाबंधनाच्या कथांशी जोडलेली)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 8व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • कृष्ण पाहुण्यांचे पाय धुतो · दिवस 248

    अशीच गोष्ट

    परंपरा सांगते की युधिष्ठिराच्या राजसूय यज्ञात कृष्णानं पाहुण्यांचे पाय धुणं निवडलं, आणि नम्र सेवा हाच सगळ्यात मोठा मान आहे हे दाखवलं. ही गोष्ट पालकांना नवजात बाळाची रोजची काळजी पवित्र मानायला सुचवते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की रोजच्या कामांमध्ये अर्थ सापडल्यानं ताण हलका होऊ शकतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

रेशमाची पट्टी ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की द्रौपदीची विचार न करता केलेली छोटीशी माया लक्षात ठेवली गेली आणि तिला सगळ्यात जास्त गरज होती तेव्हा परत मिळाली. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की जवळची, काळजी घेणारी मैत्री गरोदर आईसाठी आधाराचा महत्त्वाचा स्रोत असते.

रेशमाची पट्टी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 8 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा