Mahabharata · दिवस 53 · आठवडा 8
विदुर आणि दोन रोपं
शहाणा विदुर अगदी सारख्या दिसणाऱ्या दोन रोपांना पाणी घालत असतो. काळजीत असलेला राजा धृतराष्ट्र त्याला विचारतो की कोणता राजपुत्र नाव उज्ज्वल करेल.
गोष्टीचे तात्पर्य: धीराची, प्रेमळ निगा चांगल्या गोष्टींना वाढायला मदत करते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- विदुर, राजा धृतराष्ट्र
- मूळ ग्रंथ
- महाभारत
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 53 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 8 · ७ पैकी दिवस 4
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 8: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- विदुर आणि दोन रोपं
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत विदुर हा महाभारतातला शांत, न्याय्य सल्ल्याचा आवाज मानला जातो. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की भविष्य आधीच जाणून घेण्याचा हट्ट सोडून आजच्या निगेवर लक्ष दिलं, तर गर्भावस्थेतली चिंता कमी होऊ शकते.
माळ्याचं काम अंदाज बांधणं नाही
हस्तिनापूरच्या राजवाड्याच्या बागेतल्या मऊ मातीत विदुर गुडघ्यावर बसला होता, आणि तांब्याच्या छोट्या लोट्यातून दोन इवल्याशा रोपांना पाणी घालत होता.
पहाटेची वेळ होती. जाई फुलली होती, आणि वाटांवर साळुंक्या उड्या मारत होत्या. विदुर राजाचा शहाणा मंत्री होता, आणि त्याचा सावत्र भाऊही. मनात विचारांची गर्दी झाली की तो इथे येऊन हातांनी काम करायचा.
ती दोन रोपं नुकत्याच खणलेल्या मातीत शेजारी शेजारी उभी होती. ती अगदी सारखी दिसत होती. दोघांनाही बारीक, सरळ खोड आणि हिरव्या पानांचा छोटासा मुकुट होता.
वाटेवरून हळू पावलं आली. विदुराचा मोठा भाऊ, राजा धृतराष्ट्र, एका तरुण सेवकाच्या हाताला धरून येत होता. राजा जन्मापासून अंध होता. त्याचा चेहरा काळजीने आक्रसला होता.
"भाऊ," तो उसासा टाकून म्हणाला. "आणखी एक रात्र झोपेशिवाय गेली. मी सारखा भविष्याचा विचार करतो. मुलं इतक्या पटपट मोठी होत आहेत, आणि त्यांच्याबद्दल काय समजावं, ते मला कळत नाही."
विदुराने लगेच उत्तर दिलं नाही. त्याने भावाचे शब्द त्या शांत बागेत स्थिरावू दिले.
"पांडव किती शिस्तीचे आहेत," राजा पुढे म्हणाला. "ते मन लावून शिकतात. वडीलधाऱ्यांचा मान राखतात. आणि माझी स्वतःची मुलं... दुर्योधन किती गर्विष्ठ आहे. त्याच्या मनापर्यंत मी पोहोचूच शकत नाही. कुटुंबाचं नाव कोण उज्ज्वल करेल, आणि कोण संकट आणेल? मला दिसलं असतं तर! मला कळलंच पाहिजे!"
विदुराने पाण्याचा लोटा खाली ठेवला.
"महाराज," तो प्रेमाने म्हणाला, "कृपा करून इकडे या. मी इथे जे लावलं आहे, त्याला स्पर्श करून पाहा."
राजा गोंधळला, पण तो भावाजवळ धुळीत गुडघ्यावर बसला. त्याच्या बोटांना पहिलं रोप लागलं. त्याने त्याचं गुळगुळीत बारीक खोड आणि पानांचा आकार चाचपून पाहिला. मग तो दुसऱ्या रोपाकडे वळला आणि तितक्याच काळजीने ते चाचपलं.
"दोन्ही सारखीच वाटतात," तो जरा चिडून म्हणाला. "दोन छोटी झाडं. माझं मन राजपुत्रांच्या काळजीने भरलं आहे, आणि तू मला मातीत कोडी घालतो आहेस."
तेवढ्यात राणी गांधारी हळूच वाटेवरून आली. तिने नवऱ्याचा आवाज ऐकला होता, आणि तो ठीक आहे ना, हे पाहायला ती आली होती. ती जवळ उभी राहून ऐकू लागली.
"यांतलं एक," विदुर म्हणाला, "कदंबाचं झाड आहे. ते खूप पटपट वाढतं. काही वर्षांत ते उंच होईल, आणि पावसाळ्यात त्याला गोड वासाची गोल केशरी फुलं येतील. पण त्याचं लाकूड मऊ असतं. बांधकामाला ते फारसं उपयोगी नाही.
"दुसरं," राजाचा हात पुन्हा दुसऱ्या रोपाकडे नेत तो म्हणाला, "वडाचं आहे. ते खूप हळू वाढतं. कितीतरी वर्षं ते फारसं बदललेलंही दिसणार नाही. त्याची सगळी ताकद खाली, जमिनीत खोलवर, मुळांमध्ये जाते.
"बराच काळ ते सावली देणार नाही. पण ते मोठं झालं की अख्खं गाव त्याच्याखाली बसू शकेल. त्याच्या फांद्या दूरवर पसरतील. ते शेकडो वर्षं जगू शकेल."
राजा गप्प झाला. आंब्याच्या झाडावरून कोकिळा कुहूकुहू करू लागली.
"कुठलं कोणतं आहे?" त्याने हळूच विचारलं.
"आत्ता कुणीच खात्रीने सांगू शकत नाही," विदुर म्हणाला. "ती सारखी दिसतात. सारखी वाटतात. ती पुढे काय बनतील, ते त्यांच्या आत लपलेलं आहे. फक्त काळच ते दाखवेल."
गांधारी पुढे आली आणि तिने नवऱ्याच्या खांद्यावर हात ठेवला.
"महाराज," ती म्हणाली, "कदाचित धडा कुठलं कोणतं हे ओळखण्यात नाहीच."
विदुराने मान डोलावली.
"माळ्याचं काम अंदाज बांधणं नाही," तो म्हणाला. "प्रत्येक रोपाची सारखीच काळजी घेणं, हे त्याचं काम. प्रत्येकाला पाणी आणि ऊन देणं. किडे आणि बेफिकीर पाय दूर ठेवणं. वड हळू वाढतो म्हणून आपण त्याच्यावर ओरडत नाही. कदंब पटपट वाढतो म्हणून त्याची स्तुती करत नाही. आपण फक्त दोघांची काळजी घेतो, आणि प्रत्येकाला जे बनायचं आहे ते बनू देतो."
तो थोडा थांबला. "आपलं राज्य ही माती आहे, भाऊ. आपली मुलं ही रोपं आहेत. माती न्यायाने आणि प्रेमाने भरलेली असेल, तर तिच्यातून जे काही उगवेल, त्याला मजबूत वाढण्याची सगळ्यात चांगली संधी मिळेल."
धृतराष्ट्राने एक दीर्घ श्वास सोडला. त्याचे खांदे हळूहळू सैल झाले. त्या सकाळी पहिल्यांदाच त्याचा चेहरा शांत दिसला.
त्याने त्या दोन छोट्या रोपांच्या पानांना पुन्हा एकदा स्पर्श केला — आता उत्तर शोधत नाही, फक्त त्यांना अनुभवत.
"धन्यवाद, भाऊ," तो म्हणाला. "तू माझ्या मनाला विसाव्याची जागा दिलीस."
विदुराने त्याला उठायला मदत केली. सूर्य आणखी वर आला होता, आणि त्याचा उबदार प्रकाश बागेत एकत्र उभ्या असलेल्या त्या तिघांवर पडला.
त्यांच्या पायाशी ती दोन छोटी रोपं शेजारी शेजारी उभी होती, प्रत्येक आपलं गुपित भविष्य आत धरून, काळाची आणि निगेची वाट पाहत.
बाळा, तू कोण होणार हे आत्ताच आम्हाला कळायची गरज नाही, आणि आम्ही तुझी तितक्याच प्रेमाने काळजी घेऊ.
महाभारत मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: महाभारत · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
धृतराष्ट्राचा सावत्र भाऊ आणि सल्लागार विदुर हा महाभारतातला शांत शहाणपणाचा आवाज आहे; काळजीत असलेल्या राजाला त्याने दिलेला सल्ला इतका मोलाचा मानला जातो की महाकाव्याचा एक अख्खा भाग 'विदुरनीती' म्हणून ओळखला जातो. हा बागेतला प्रसंग सौम्य सल्ल्याच्या त्याच परंपरेतला आहे. कोण चांगलं निघेल आणि कोण वाईट, याचं भाकीत करण्याऐवजी विदुर अंध राजाच्या हातात अगदी सारखी वाटणारी दोन रोपं देतो — कदंब आणि वड — आणि प्रश्नाची दिशा अंदाजाकडून निगेकडे वळवतो. नवऱ्याच्या खांद्यावर ठेवलेला गांधारीचा शांत हात कथेला उबदार स्पर्श देतो. होणाऱ्या आई-वडिलांना या विचारात विसावा मिळू शकतो: स्थिरपणे काळजी घ्या, आणि बाळाला आपल्या पद्धतीने उमलू द्या.
बाळासोबत विचार करा
माझ्या आयुष्यात कुठे मी लगेच परिणाम शोधण्याऐवजी अधिक धीर धरून हळू, स्थिर वाढीच्या प्रक्रियेवर विश्वास ठेवू शकते?
संकल्प: मी माझ्या आतल्या जीवाची धीराने निगा राखते, आणि न दिसताही खोल मुळं वाढत आहेत, यावर विश्वास ठेवते.
आशीर्वाद: तुम्हाला या क्षणात शांतता मिळो, आणि तुमच्याभोवतीच्या जगात व तुमच्या स्वतःच्या पवित्र अंतरंगात जीवनाला पोसणाऱ्या त्या न दिसणाऱ्या शक्तीवर तुमचा विश्वास राहो.
पात्रे
- विदुर
- — बागेतून शिकवणारा शहाणा मंत्री.
- राजा धृतराष्ट्र
- — भविष्य जाणून घ्यायला आतुर, काळजीत असलेला राजा.
बोध
धीराची, प्रेमळ निगा चांगल्या गोष्टींना वाढायला मदत करते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या छोट्या रोपट्या, मी धीराने आणि प्रेमाने तुझी काळजी घेईन, आणि तुला वाढताना पाहीन.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
छोट्या रोपाला मजबूत वाढण्यासाठी काय लागतं?
स्रोत: महाभारत परंपरा (विदुराचा धृतराष्ट्राला सल्ला)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 8व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- अर्जुन आणि मौन गुरू · दिवस 109
अशीच गोष्ट
अर्जुनाला पुढे मिळालेली भगवद्गीता स्थिर मनाची तुलना अनेकदा शांत पाण्याशी करते, आणि परंपरा स्थिरतेला योग्य कृतीचं मूळ मानते. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की विचार जबरदस्तीने दूर न ढकलता फक्त शांत बसून श्वास घेतल्याने चिंताग्रस्त मन निवळायला मदत होऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
विदुर आणि दोन रोपं ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत विदुर हा महाभारतातला शांत, न्याय्य सल्ल्याचा आवाज मानला जातो. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की भविष्य आधीच जाणून घेण्याचा हट्ट सोडून आजच्या निगेवर लक्ष दिलं, तर गर्भावस्थेतली चिंता कमी होऊ शकते.
विदुर आणि दोन रोपं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 8 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.