Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 178 · आठवडा 26

नेहमी आखूड पडणारी दोरी

रागाच्या भरात छोटा कृष्ण लोण्याचं मडकं फोडतो. यशोदा त्याला हळूच उखळाला बांधायचा प्रयत्न करते, पण प्रत्येक दोरी आखूड पडते.

गोष्टीचे तात्पर्य: फक्त प्रेमच एखाद्याला खऱ्या अर्थाने जवळ धरू शकतं.

या गोष्टीत

पात्रे
छोटा कृष्ण, यशोदा
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
5 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 178 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 26 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 26: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

कार्तिक महिन्यात साजऱ्या होणाऱ्या दामोदर लीलेत परंपरा सांगते की ईश्वर आईच्या प्रेमाने आणि प्रयत्नाने स्वतःला धरू देतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गोष्टी बिघडल्या तरी स्वतःशी प्रेमाने वागल्याने आईला शांत आणि जोडलेलं राहायला मदत होऊ शकते.

विश्वातली कोणतीही दोरी कृष्णाला बांधण्याइतकी लांब नाही. फक्त आईचं संयमी प्रेमच त्याला बांधू शकतं.

डावीकडे-उजवीकडे, डावीकडे-उजवीकडे यशोदेच्या हातातली घुसळणीची दोरी फिरत होती. गोकुळात कार्तिकाचा सणासुदीचा महिना होता, आणि ती पहाटेच उठली होती. आज तिला स्वतः लोणी घुसळायचं होतं. ती मोठ्या मातीच्या माठाजवळ बसली, लाकडी रवीभोवती दोरी गुंडाळली आणि ओढू लागली.

घुसळताना ती आपल्या बाळाची गाणी गात होती: त्याचे कुरळे केस, त्याचे कमळासारखे डोळे, त्याचे खोडकर खेळ. तिच्या बांगड्या तालात किणकिणत होत्या. हवेत सायीचा वास दरवळत होता.

छोटा कृष्ण जागा झाला आणि डोळे चोळत दुडुदुडु स्वयंपाकघरात आला. त्याला भूक लागली होती. आई घुसळत असतानाच तो तिच्या मांडीवर चढला आणि दूध मागू लागला.

यशोदा हसली, तिने घुसळण बाजूला ठेवली आणि त्याच्या केसांवरून हात फिरवत त्याला जवळ घेऊन पाजू लागली. तो एक परिपूर्ण, शांत क्षण होता.

तेवढ्यात तिला काहीतरी वास आला. चुलीवर कोमट करायला ठेवलेलं दूध उतू जात होतं. तिने पटकन कृष्णाला खाली ठेवलं आणि दूध वाचवायला धावली.

कृष्णाला हे आवडलं नाही. छोटंसं कपाळ आठ्यांनी भरून त्याने एक छोटा दगड उचलला आणि लोण्याच्या माठाच्या तळाशी टकटक केलं. तडक! ताकाची बारीक धार जमिनीवरून वाहू लागली.

आपण अडचणीत आलो हे त्याला लगेच कळलं. त्याने मूठभर ताजं लोणी घेतलं आणि शेजारच्या खोलीत पळाला. तिथे तो एका उपड्या लाकडी उखळावर चढला आणि खिडकीतल्या माकडांना लोणी भरवू लागला; दर काही क्षणांनी तो मोठ्या, अपराधी डोळ्यांनी मागे वळून पाहत होता.

यशोदा परत आली तेव्हा तिला फुटलेला माठ आणि सांडलेलं ताक दिसलं. लोण्याने माखलेल्या छोट्या पावलांच्या ठशांमागे जाताना तिला उखळावर बसलेला, आनंदी माकडांनी वेढलेला आपला मुलगा दिसला.

तिने एक बारीक काठी उचलली. कृष्णाने उडी मारली आणि पळाला. यशोदा अंगणभर त्याच्यामागे धावली आणि शेवटी तिने त्याचा हात पकडला.

कृष्ण लोण्याने माखलेल्या मुठींनी डोळे चोळत रडू लागला. यशोदेचं मन विरघळलं. आईच्या मिठीच्या उबेत खोडकरपणाही वितळतो. तिने काठी फेकून दिली. ती त्याला शिक्षा करणार नव्हती. पण तिने विचार केला, "मी साफसफाई करेपर्यंत त्याने आणखी खोड्या करू नयेत म्हणून त्याला थोडा वेळ एका जागी ठेवायला हवं."

म्हणून तिने वासरं बांधायची एक मऊ दोरी घेतली, त्याला कमरेला हळूच जड उखळाशी बांधायला.

तिने ती त्याच्या इवल्याशा कमरेभोवती गुंडाळली. ती दोन बोटं आखूड पडली.

किती विचित्र, तिला वाटलं. तिने आणखी एक दोरी गाठ मारून जोडली. तरीही दोन बोटं आखूड.

गोपी बघायला आल्या, हसत हसत. यशोदेने घरातल्या सगळ्या दोऱ्या जोडून एक लांबलचक वेटोळं केलं. प्रत्येक वेळी ती आपल्या छोट्या मुलाभोवती गुंडाळायची, आणि प्रत्येक वेळी ती बरोबर दोन बोटं आखूड पडायची.

गोपी आश्चर्याने हसू लागल्या. यशोदाही हसली, पण ती गोंधळली होती. तिच्या कपाळावर घाम आला होता, केस सुटले होते आणि हात दमले होते.

कृष्णाने आईकडे वर पाहिलं. ती किती मनापासून प्रयत्न करते आहे, किती दमली आहे, आणि तरीही तिच्या चेहऱ्यावर किती प्रेम आहे हे त्याने पाहिलं.

आणि मग, अगदी शांतपणे, त्याने स्वतःला बांधू दिलं. दोरी त्याच्या कमरेभोवती गेली आणि शेवटी टोकं भेटली. यशोदेने एक मऊ गाठ मारली, त्याच्या डोक्याचा पापा घेतला आणि ती आपल्या कामाला परत गेली.

ज्ञानी लोक सांगतात की विश्वातली कोणतीही दोरी कृष्णाला बांधण्याइतकी लांब नाही. फक्त आईचं संयमी प्रेमच त्याला बांधू शकतं. आईचं प्रेम जे धरू शकतं, ते दुसरं काहीच धरू शकत नाही. त्या अंतरातलं एक बोट होतं तिचा प्रयत्न, आणि दुसरं होतं त्याची कृपा. प्रेमाने प्रयत्न करत राहिलो की प्रयत्न आणि कृपा एकत्र येतात. आणि दोन्ही एकत्र आले, तेव्हा दोरी पुरेशी झाली.

म्हणूनच कृष्णाला प्रेमाने दामोदर म्हणतात, "ज्याच्या कमरेला दोरी आहे तो."

छोटा दामोदर थोडा वेळ उखळाला बांधलेला बसून राहिला. मग त्याला कंटाळा आला. जड उखळ मागे ओढत, धप, धप, धप, तो अंगणातून बागेकडे रांगत निघाला, जिथे दोन उंच अर्जुनाची झाडं शेजारी शेजारी उभी होती.

तो बरोबर त्या दोघांच्या मधून रांगत गेला. उखळ आडवं होऊन खोडांमागे अडकलं. कृष्णाने हलकासा झटका दिला, आणि ती दोन जुनी झाडं मोठ्या मऊ सळसळीसह हळूहळू जमिनीकडे वाकली.

झाडांमधून चंद्रासारख्या चमकणाऱ्या दोन तेजस्वी आकृती बाहेर आल्या. ते कुबेराचे पुत्र होते, जे बऱ्याच काळापासून एका शापाच्या प्रभावाखाली होते, आणि कृष्णाच्या छोट्याशा झटक्याने ते मुक्त झाले. त्यांनी कमरेला दोरी असलेल्या त्या छोट्या मुलाला नमस्कार केला, त्याची स्तुती गायली आणि आकाशात निघून गेले.

तो आवाज ऐकून यशोदा धावत आली. तिला आपला मुलगा पडलेल्या झाडांच्या मधे सुरक्षित बसलेला, तिच्याकडे हसत पाहताना दिसला. तिने लगेच दोरी सोडली आणि त्याला उचलून मिठीत घेतलं, इतकं घट्ट की तो खुदुखुदु हसू लागला.

त्या संध्याकाळी गोकुळातल्या स्त्रियांनी कार्तिकाचे दिवे लावले, आणि यशोदा उंबरठ्यावर बसली, कृष्ण तिच्या मांडीवर झोपलेला, आणि वासराची मऊ दोरी तिच्याजवळ सैलसर गुंडाळलेली.

बाळा, तुझी आई अख्खं आकाश धरू शकत नाही, पण ती तुला धरू शकते, आणि तेवढं पुरेसं आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →यशोदेने त्याच्या तोंडात काय पाहिलं

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 10 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भागवत पुराणाच्या दशम स्कंधातली दामोदर लीला विशेषतः कार्तिक महिन्यात आठवली जाते, जेव्हा अनेक घरं आणि देवळं कृष्णाला दिवे अर्पण करतात आणि दामोदराष्टक गातात. यशोदा आपल्या खोडकर मुलाला लाकडी उखळाला बांधायचा प्रयत्न करते, पण प्रत्येक दोरी दोन बोटं आखूड पडते, आणि शेवटी तिच्या संयमी प्रयत्नाने भारावून तो स्वतःला बांधू देतो; म्हणून त्याला दामोदर, कमरेला दोरी असलेला, हे नाव मिळतं. पुढे तो उखळ ओढत दोन अर्जुनाच्या झाडांमधून जातो आणि शापग्रस्त दोघांना मुक्त करतो. या कथेचं वेगळेपण म्हणजे अनंताला बळ नव्हे तर प्रेम धरू शकतं ही कल्पना. गरोदरपणात ही एक कोमल आठवण आहे की आईचा संयम पुरेसा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुझं प्रेम आधीच कोणकोणत्या प्रकारे तुझ्या बाळाशी एक कोमल नातं बनलं आहे?

संकल्प: माझं संयमी प्रेम हे असं नातं आहे जे रोज माझ्या बाळापर्यंत पोहोचतं.

आशीर्वाद: आज तुझं मन आश्चर्याने भरून जावो. तू वाहत असलेलं हे गूढ कमी जड आणि अधिक पवित्र वाटो.

पात्रे

छोटा कृष्ण
— प्रेमाला स्वतःला धरू देणारं एक खोडकर बाळ.
यशोदा
— प्रेमाने प्रयत्न करत राहणारी एक संयमी आई.

बोध

फक्त प्रेमच एखाद्याला खऱ्या अर्थाने जवळ धरू शकतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, मी तुला माझ्या प्रेमात धरू शकते, आणि तेवढं पुरेसं आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

दोरी नेहमी आखूड का पडत होती?

स्रोत: भागवत पुराण, दशम स्कंध (दामोदर लीला)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 26व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • कृष्ण आणि काजवे · दिवस 15

    अशीच गोष्ट

    परंपरा सांगते की कृष्णाला प्रत्येक छोट्या जीवात ईश्वर दिसायचा, आणि गोकुळातलं त्याचं बालपण अशाच साध्या नवलांनी भरलेलं होतं. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की घाई करण्याऐवजी थांबून नवलाईचा एक शांत क्षण वाटून घेतल्यानं आईचा स्वतःचा ताण कमी होऊ शकतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

नेहमी आखूड पडणारी दोरी ही गोष्ट काय शिकवते?

कार्तिक महिन्यात साजऱ्या होणाऱ्या दामोदर लीलेत परंपरा सांगते की ईश्वर आईच्या प्रेमाने आणि प्रयत्नाने स्वतःला धरू देतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गोष्टी बिघडल्या तरी स्वतःशी प्रेमाने वागल्याने आईला शांत आणि जोडलेलं राहायला मदत होऊ शकते.

नेहमी आखूड पडणारी दोरी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 26 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा