Ramayana · दिवस 57 · आठवडा 9
राम आणि मंदिरातला दिवा
एका वादळी संध्याकाळी बाल राम पाहतो की एक छोटा दिवा अख्खं मंदिर उजळवतो. वसिष्ठ ऋषी शिकवतात की दिवा अंधाराशी लढत नाही, तो फक्त प्रकाशतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: चांगुलपणा दिव्यासारखा फक्त प्रकाशतो, आणि इतरांना त्याच्या उजेडात आपली वाट सापडते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- बाल राम, वसिष्ठ ऋषी
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 57 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 9 · ७ पैकी दिवस 1
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 9: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- राम आणि मंदिरातला दिवा
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
भारतीय घरांमध्ये पिढ्यान्पिढ्या चांगुलपणाचं आणि स्वागताचं शांत चिन्ह म्हणून संध्याकाळी दिवा लावला जातो. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की दिवा लावण्यासारखा संध्याकाळचा एखादा साधा नित्यक्रम दिवस संपल्याची खूण करतो आणि मन शांत करायला मदत करतो.
दिवा अंधाराशी भांडत नाही.
सरयू नदीकाठच्या छोट्या मंदिरातून एकदाच शंख वाजला, लांब आणि खोल, आणि अयोध्येच्या गल्लीगल्लीत सगळ्यांना कळलं की संध्याकाळचे दिवे लागत आहेत.
अयोध्येच्या संध्याकाळींना स्वतःचा एक आवाज होता. गळ्यात घंटा बांधलेल्या गाई घरी परत येत. आया खेळणाऱ्या मुलांना घरात हाका मारत. आणि मग नदीकाठच्या मंदिरातून शंख गाऊ लागे.
बाल रामाला तो आवाज खूप आवडायचा. तेव्हा तो अजून लहान मुलगा होता, चपळ पायांचा आणि शांत चेहऱ्याचा, आणि बऱ्याच संध्याकाळी तो आपल्या गुरूंबरोबर, वसिष्ठ ऋषींबरोबर, मंदिरात जायचा.
त्या संध्याकाळी आभाळ लवकरच काळोखलं. पूर्वेकडून ढग भरून आले होते, आणि झाडांमधून गार वारा वाहत होता. ते मंदिरात पोहोचले तेव्हा म्हातारे पुजारी हातात एकच मातीचा दिवा घेऊन दारात उभे होते.
"वाऱ्याने बाकी सगळे दिवे विझवले," ते हसत म्हणाले. "फक्त हा एकच उरलाय."
रामाने आजूबाजूला पाहिलं. मंदिर मोठं होतं, उंच दगडी खांब आणि उंच छत. एवढीशी ज्योत ती सगळी जागा उजळवेल, हे अशक्यच वाटत होतं. पण पुजाऱ्यांनी दिवा जमिनीच्या मधोमध ठेवला, आणि काहीतरी सुंदर घडलं. लहान दिवाही मोठी खोली उजळवू शकतो. अंधार मागे सरकला. खांबांवरचे कोरलेले चेहरे सोनेरी चमकू लागले. भिंतींवरची रंगवलेली फुलं जणू जागी झाली. काळेकुट्ट असलेले दूरचे कोपरेही मऊ, उबदार तपकिरी झाले.
राम दिव्याजवळ बसला आणि त्याच्याकडे पाहत राहिला.
"गुरुजी," तो म्हणाला, "हा तर इतका लहान आहे. मग इतकं सगळं कसं करू शकतो?"
वसिष्ठ त्याच्याशेजारी बसले आणि त्यांनी हात जोडले. "थोडा वेळ अजून पाहा," ते म्हणाले, "आणि तुला काय दिसतं ते मला सांग."
मग राम पाहत राहिला. त्याच्या लक्षात आलं की ज्योत प्रत्येक कोपऱ्यात पोहोचायला इकडेतिकडे उड्या मारत नव्हती. ती घाई करत नव्हती. ती फक्त जागेवर राहून जळत होती, स्थिर आणि शांत. आणि तिचा प्रकाश आपोआप सगळ्या दिशांना पसरत होता.
"ती प्रयत्न करत नाहीये," राम हळूच म्हणाला. "ती फक्त ज्योत आहे."
ऋषी हसले. "होय. दिवा अंधाराशी भांडत नाही. तो अंधाराचा पाठलागही करत नाही. तो फक्त प्रकाशतो, आणि अंधार बाजूला सरकतो."
बाहेर वारा अजून जोरात वाहू लागला. छोटी ज्योत वाकली आणि थरथरली. काही विचार न करता राम जवळ सरकला आणि त्याने दोन्ही हातांची ओंजळ तिच्याभोवती धरली, एखाद्या छोट्या भिंतीसारखी. त्याच्या बोटांमागे ज्योत पुन्हा सरळ उभी राहिली.
"बघ," वसिष्ठ हळुवारपणे म्हणाले. "दिव्यालाही कुणीतरी जपणारं लागतं. आपल्या दिव्याची काळजी घे, म्हणजे तो रात्रभर टिकतो. जपलेला छोटा प्रकाश सारी रात्र टिकू शकतो."
तेवढ्यात मंदिराचं दार करकरलं. पावसाच्या पहिल्या थेंबांनी भिजलेली एक बाई आत आली, कडेवर एक लहान मूल होतं. ती बाजारातून घरी चालली होती, आणि अंधार फार लवकर पडला होता. तिला वाट दिसत नव्हती.
"दारातून मला प्रकाश दिसला," ती थोडी धापा टाकत म्हणाली. "पाऊस थांबेपर्यंत आम्ही इथे थांबू का?"
"हो, नक्कीच," राम म्हणाला. ती दिव्याजवळ बसावी म्हणून तो बाजूला सरकला. रडत असलेला तिचा छोटा मुलगा गप्प झाला. तो मोठे डोळे करून ज्योतीकडे पाहत राहिला आणि त्याने आपला चिमुकला हात तिच्याकडे पुढे केला. आईने हळूच त्याचं मनगट धरलं, आणि मुलगा रडण्याऐवजी खुदकन हसला.
लवकरच अजून एक वाटसरू आत आला, मग काठी घेतलेले एक आजोबा, आणि मग नदीकाठी खेळणारी दोन मुलं. प्रत्येकजण एकच गोष्ट म्हणाला. "मला प्रकाश दिसला."
रामाने त्या उजेडात जमलेल्या सगळ्या चेहऱ्यांकडे पाहिलं. एका छोट्या दिव्याने भेटीची जागा तयार केली होती. अनोळखी माणसं शेजारी शेजारी बसून हळू आवाजात बोलत होती, आणि छतावर पाऊस ताशा वाजवत होता.
"गुरुजी," तो हळूच म्हणाला, "दिव्याने कुणालाच बोलावलं नाही. तरी सगळे आले."
"चांगुलपणा असाच असतो," ऋषी म्हणाले. "चांगुलपणा आरडाओरडा न करता प्रकाशतो. एक प्रेमळ शब्द. एक संयमी हात. एक प्रामाणिक मन. त्याचा गाजावाजा करावा लागत नाही. तो फक्त तेवत ठेवायचा, म्हणजे अंधारात वाट चुकलेले लोक आपोआप त्याच्यापर्यंत पोहोचतात."
पाऊस थांबल्यावर वाटसरू उठले, त्यांनी पुजाऱ्यांचे आभार मानले, आणि चमकणाऱ्या ओल्या वाटेने घरी गेले. जाताना छोट्या मुलाने दिव्याला हात हलवून टाटा केला.
राम अजून थोडा वेळ थांबला. जाण्यापूर्वी त्याने दिव्यात ताज्या तेलाचे काही थेंब घातले, म्हणजे सकाळपर्यंत तो कोरडा पडणार नाही.
निवळत्या आभाळाखाली घरी जाताना अयोध्येवर पहिली चांदणी उगवली. रामाने वर पाहिलं आणि तो हसला. तीसुद्धा एक छोटासा प्रकाशच होती. आणि वाट दाखवायला ती पुरेशी होती.
बाळा, तुझा छोटा प्रकाश आत्ताच आमच्यासाठी प्रकाशतोय, आणि आम्ही त्याच्याभोवती आमच्या हातांची ओंजळ धरून ठेवू.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
ही मूळ पुनर्कथा रामायण परंपरेपासून प्रेरित आहे आणि अयोध्येत सरयूकाठच्या एका मंदिरात आपल्या गुरूंसोबत, वसिष्ठ ऋषींसोबत, असलेल्या बाल रामाची कल्पना करते. संध्याकाळच्या आरतीपासून दिवाळीपर्यंत, जेव्हा रामाच्या परत येण्याच्या आठवणीत घरं उजळली जातात, भारतीय जीवनात मातीच्या पणतीला असलेल्या खोल स्थानावर ती आधारलेली आहे. या कथेचं वेगळेपण तिच्या शांततेत आहे: कोणतीही मोहीम नाही, फक्त वादळी रात्री एक ज्योत, तिच्याभोवती हातांची ओंजळ धरणारा एक मुलगा, आणि प्रकाश पाहून पावसातून आत येणारे वाटसरू. दिवा कधीच कुणाला बोलावत नाही. गरोदर वाचकासाठी हे शांत चांगुलपणावरचं आणि आई जपत असलेल्या छोट्या प्रकाशावरचं एक सुखद चिंतन आहे.
मातीचा दिवा ही भारतातील सर्वात जुन्या घरगुती वस्तूंपैकी एक आहे. कुंभार आजही दिवाळीपूर्वी हजारो पणत्या घडवतात, आणि दीपपरंपरा तमिळनाडूच्या कार्तिगै दीपमपासून, जेव्हा तिरुवन्नामलैच्या डोंगरावर मोठा दीप लावला जातो, वाराणसीच्या देव दीपावलीपर्यंत पसरलेल्या आहेत, जेव्हा कार्तिक पौर्णिमेला घाट दिव्यांनी उजळतात. अयोध्येत शरयू काठचा दीपोत्सव अलीकडच्या वर्षांत प्रसिद्ध दृश्य बनला आहे. स्थिर मनाबद्दल वसिष्ठांनी बाल रामाला दिलेला उपदेश हा 'योगवासिष्ठ'चा विषय आहे, एक दीर्घ तात्त्विक संवाद जो आजही वाचला जातो. वाऱ्यापासून जपलेली छोटी ज्योत गर्भारपणासाठी सुंदर प्रतिमा आहे — शांत लक्ष, जे दिवसेंदिवस तेवत राहते.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या आयुष्यातल्या कोणत्या छोट्या, स्थिर प्रकाशाने एखाद्याला शांतपणे वाट शोधायला मदत केली आहे?
संकल्प: मी माझा छोटा प्रकाश स्थिर ठेवते, आणि आजच्या रात्रीसाठी तो पुरेसा आहे.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो आणि तुमचे दिवस कृतज्ञतेने आणि प्रकाशाने भरून जावोत.
पात्रे
- बाल राम
- — एका ज्योतीकडून शिकणारा एक जिज्ञासू राजकुमार.
- वसिष्ठ ऋषी
- — चांगुलपणाची शांत शक्ती समजावून सांगणारे रामाचे गुरू.
बोध
चांगुलपणा दिव्यासारखा फक्त प्रकाशतो, आणि इतरांना त्याच्या उजेडात आपली वाट सापडते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू आमचा छोटासा दिवा आहेस. तुझा कोमल प्रकाश सदैव तेवत राहो.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
लोक मंदिरात का आले?
स्रोत: रामायण परंपरेपासून प्रेरित (मूळ पुनर्कथा)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 9व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- राम आणि गावातली मुलं · दिवस 112
अशीच गोष्ट
परंपरा रामाला आदर्श राजा मानते, ते याचसाठी की त्याने आपल्या प्रत्येक प्रजेची काळजी घेतली, आणि ही हळुवार बालकथा कल्पना करते की ती काळजी गावातल्या एका खेळाच्या मैदानावर सुरू झाली. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की उबदार, सगळ्यांना सामावून घेणारी नाती मनाचं आरोग्य जपतात, आणि तुमचं बाळ कसं मित्र होईल याचं चित्र मनात रंगवणं किती छान आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
राम आणि मंदिरातला दिवा ही गोष्ट काय शिकवते?
भारतीय घरांमध्ये पिढ्यान्पिढ्या चांगुलपणाचं आणि स्वागताचं शांत चिन्ह म्हणून संध्याकाळी दिवा लावला जातो. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की दिवा लावण्यासारखा संध्याकाळचा एखादा साधा नित्यक्रम दिवस संपल्याची खूण करतो आणि मन शांत करायला मदत करतो.
राम आणि मंदिरातला दिवा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 9 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.