Ramayana · दिवस 75 · आठवडा 11
हनुमान आणि डोंगरवाट
सूर्योदयाला सकाळची प्रार्थना गाण्यासाठी तरुण हनुमान डोंगर चढत धावतो. वाटेत त्याला पुढे जाऊ न शकणारे थकलेले यात्रेकरू भेटतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: इतरांना मदत करणं हीच सगळ्यात खरी प्रार्थना आहे.
या गोष्टीत
- पात्रे
- हनुमान, यात्रेकरू
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 75 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 11 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 11: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- हनुमान आणि डोंगरवाट
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत हनुमान म्हणजे इतरांच्या सेवेसाठी वापरलेल्या ताकदीचा आदर्श, आणि ही हळुवार गोष्ट ती ताकद एका छोट्या, रोजच्या रूपात दाखवते. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की तालात गाणं आणि आधार मिळाल्याची भावना थकवा कमी करू शकते, अगदी या डोंगरवाटेवरच्या चालण्याच्या गाण्यासारखी.
थकलेल्या लोकांना वाटेत मागे सोडलं, तर त्या प्रार्थनेला काय किंमत?
रामायणातल्या मोठ्या साहसांच्या आधी, हनुमान लहान असताना, त्याला उत्तरेकडच्या उंच डोंगरांवर भटकायला खूप आवडायचं. तो एका शिखरावरून दुसऱ्या शिखरावर झेप घ्यायचा. खाली कोसळणाऱ्या झऱ्यापेक्षाही वेगाने तो कड्यावरून धावायचा. ढगांमध्ये सोनेरी चमक दिसली की डोंगरातले लोक हसायचे. "तो बघा अंजनीचा मुलगा," ते म्हणायचे.
एका सकाळी हनुमान एका उंच डोंगराच्या माथ्यावरच्या छोट्या देवळाकडे अरुंद वाटेने धावत होता. सूर्योदयापूर्वी तिथे पोहोचून त्याला सकाळची प्रार्थना गायची होती. हवा ताजी, गार होती, आणि तारे नुकतेच फिकट होऊ लागले होते.
अर्ध्या वाटेवर त्याला खालून आवाज ऐकू आले.
"मला आता पुढे जाववत नाही," कुणीतरी म्हणालं. "माझे पाय थरथरत आहेत."
"अजून थोडंसं," दुसरा आवाज म्हणाला, पण तोही थकलेलाच वाटत होता.
हनुमान थांबला आणि त्याने कड्यावरून खाली डोकावून पाहिलं. खालच्या वळणावळणाच्या वाटेवर यात्रेकरूंचा एक छोटा गट होता: काठी टेकत चालणारी एक म्हातारी आजी, पाठीवर जड गाठोडं घेतलेला एक तरुण कुंभार, लहान मुलाचा हात धरलेली एक आई, आणि लंगड्या शेळीला उचलून घेतलेला एक मेंढपाळ. ते रात्रभर चालले होते. आता वाट खडी आणि दगडाळ होती, आणि ते थकलेले, गारठलेले आणि गोंधळलेले होते.
हनुमानाने वर शिखराकडे पाहिलं. काही झेपांत तो तिथे पोहोचला असता आणि ठरवल्याप्रमाणे सूर्य उगवताना प्रार्थना गाऊ शकला असता.
मग त्याने पुन्हा खाली यात्रेकरूंकडे पाहिलं. मनात तो विचार करू लागला: थकलेल्या लोकांना वाटेत मागे सोडलं, तर त्या प्रार्थनेला काय किंमत?
म्हणून तो अलगद उडी मारून त्यांच्यासमोर वाटेवर उतरला.
लहान मुलाने दचकून श्वास घेतला. आईने त्याला जवळ ओढलं. पण हनुमानाने वाकून हात जोडले. "कृपया घाबरू नका," तो म्हणाला. "मीसुद्धा देवळाकडेच चाललो आहे. मी तुमच्याबरोबर चालू का?"
आजीने त्याच्याकडे निरखून पाहिलं आणि हसली. "तुझ्यासारखा ताकदवान तरुण? एकटा गेलास तर सूर्याच्याही आधी पोहोचशील."
"कदाचित," हनुमान म्हणाला. "पण सगळ्यांनी मिळून पोहोचणं जास्त छान असतं."
त्याने कुंभाराचं गाठोडं आपल्या रुंद खांद्यांवर घेतलं. सगळ्यात खड्या पायऱ्यांवर त्याने आजीचा हात धरला. लहान मुलगा दमला, तेव्हा हनुमानाने त्याला पाठीवर बसवलं, आणि त्याच्या शेपटीच्या सळसळीने मुलगा खुदुखुदु हसला. शेळी बें बें करू लागली, तेव्हा ती शांत होईपर्यंत हनुमान तिच्या डोक्यावरून हात फिरवत राहिला.
पण वाट अजूनही लांब होती, आणि लवकरच सगळे पुन्हा गप्प झाले. आजी हळूहळू श्वास घेत होती. कुंभार आपले दुखरे पाय चोळत होता.
"चला, गाऊ या," हनुमान म्हणाला. "चालताना गाणं म्हटलं की पावलं हलकी होतात."
त्यांच्या पावलांच्या तालावर तो रामाचं नाव गाऊ लागला. रा-म, रा-म. पाऊल, पाऊल. आई त्याच्याबरोबर गाऊ लागली, मग मेंढपाळही. लहान मुलगा सगळ्यात मोठ्याने, थोडं बेसूर गायला, आणि सगळे हसले. आजी तालावर काठी टेकवू लागली.
एका कट्ट्यावरून छान दृश्य दिसत होतं, तिथे हनुमान म्हणाला, "इथे थोडं थांबू या आणि मागे वळून पाहू या." ते वळले. खूप खाली, अंधारात ओलांडलेली दरी पसरली होती. नदी एखाद्या चंदेरी धाग्यासारखी दिसत होती, आणि त्यांचं गाव म्हणजे छोट्या छोट्या छपरांचा एक पुंजका.
"बघा, आपण किती लांब आलो," कुंभार म्हणाला.
"बघा, आपण सगळे मिळून किती लांब आलो," आजी म्हणाली.
नव्या ताकदीने त्यांनी शेवटचा टप्पा चढला. प्रत्येक जण पुढच्याला मदत करत होता. कुंभाराने आईला आधार दिला. आईने आजीचा दुसरा हात धरला. मेंढपाळाने आपली शेळी उचलून घेतली, आणि हनुमानाने मुलाला आणि गाठोड्याला उचलून घेतलं, गाणं चालूच होतं.
आकाश गुलाबी होत असतानाच त्यांनी डोंगरमाथ्यावर पाऊल ठेवलं. तिथे छोटं देऊळ उभं होतं, त्याच्या पितळी घंटेवर पहिला प्रकाश चमकत होता. मग गोल, सोनेरी सूर्य उगवला आणि त्याने त्यांचे गारठलेले चेहरे उबदार केले.
ते शेजारी शेजारी उभे राहिले आणि सगळ्यांनी मिळून सकाळची प्रार्थना गायली. हनुमानाचा आवाज सगळ्यात दमदार होता, पण एकट्याच्या आवाजापेक्षा सगळ्यांचे आवाज एकत्र मिसळलेले त्याला कितीतरी जास्त आवडले.
नंतर आजीने आपला जुना, सुरकुतलेला हात त्याच्या डोक्यावर ठेवला. "तू सगळ्यांच्या आधी इथे पोहोचू शकला असतास," ती म्हणाली. "त्याऐवजी आम्ही सगळे इथे पोहोचू याची तू काळजी घेतलीस. हीच मोठी ताकद आहे."
हनुमानाने वाकून तिच्या पायांना स्पर्श केला. ती बरोबर बोलत होती, हे त्याला कळलं. ताकदवान असणं ही एक देणगी होती. पण ती ताकद इतरांना पाऊल पाऊल वर उचलण्यासाठी वापरणं, हीच सगळ्यात खरी भक्ती होती. खरी ताकद इतरांना वर उचलते.
देवळाची घंटा दरीवर घुमली, आणि सहा थकलेले प्रवासी उन्हात बसून एकाच मडक्यातलं पाणी वाटून प्यायले. बाळा, एक दिवस तूसुद्धा तुझे स्वतःचे डोंगर चढशील, आणि तुला ते कधीच एकट्याने चढावे लागणार नाहीत.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
हनुमानाची रामभक्ती भारतभर हनुमान चालीसा, देवळांतली भजनं आणि हनुमान जयंतीतून साजरी केली जाते, आणि हे हळुवार पुनर्कथन एखाद्या विशिष्ट ग्रंथातून नव्हे, तर त्या भक्तिपरंपरेतून घेतलं आहे. सूर्योदयाला गाण्यासाठी डोंगरमाथ्यावरच्या देवळाकडे धावणारा तरुण हनुमान काही झेपांत पोहोचू शकला असता, पण तो थकलेल्या यात्रेकरूंसाठी थांबतो: काठी टेकणारी आजी, कुंभार, आई आणि मुलगा, लंगडी शेळी घेतलेला मेंढपाळ. ताकदीच्या पराक्रमाऐवजी ही गोष्ट इतरांच्या वेगाने चालणं निवडण्याबद्दल आणि त्यांच्या पावलांच्या तालावर रामाचं नाव गाण्याबद्दल आहे. होणाऱ्या आई-बाबांसाठी ती मिळून पोहोचण्याचा आणि गरज असणाऱ्यांसाठी हळू होण्याचा उत्सव आहे.
डोंगरावरील हनुमान मंदिरे भारतभर परिचित दृश्य आहेत, आणि तिथपर्यंत चढणे हीच एक भक्ती आहे. भाविक हंपीजवळील अंजनाद्री टेकडीच्या सुमारे 575 पायऱ्या चढतात, आणि शिमल्यातील जाखू येथे हनुमानाची एक उंच मूर्ती शिखरावरून संपूर्ण शहर न्याहाळते. अनेक भक्त चढताना एकेक चौपाई म्हणत हनुमान चालीसा पठण करतात. चालीसेचे रचनाकार तुलसीदास यांना परंपरेने वाराणसीच्या संकटमोचन मंदिराचे संस्थापक मानले जाते, आणि वाटेत थांबून मदत करण्याची हनुमानाची सवय त्याच नावाचा प्रतिध्वनी आहे — संकटमोचन, जो संकटे दूर करतो. गर्भारपणात ही गोष्ट आठवण करून देते की प्रवास पोहोचण्याइतकाच महत्त्वाचा आहे.
बाळासोबत विचार करा
माझ्या प्रवासातल्या एखाद्या खड्या टप्प्यावर माझ्या शेजारी कोण चाललं, आणि त्यांनी तो टप्पा कसा हलका केला?
संकल्प: मी धैर्याने माझी वाट चालते, आणि मला चढायला मदत करणारे हात मी आनंदाने स्वीकारते.
आशीर्वाद: तुमच्या प्रवासाच्या प्रत्येक पावलावर ताकद आणि आशा तुमच्यासोबत असो.
पात्रे
- हनुमान
- — इतरांसाठी थांबणारा एक ताकदवान तरुण मदतनीस.
- यात्रेकरू
- — एक आजी, एक कुंभार, एक आई आणि मूल, आणि शेळी घेतलेला एक मेंढपाळ.
बोध
इतरांना मदत करणं हीच सगळ्यात खरी प्रार्थना आहे.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तुझी ताकद नेहमी इतरांच्या मदतीसाठी वापरली जावो.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
डोंगरवाटेवर हनुमानाने कोणाकोणाला मदत केली?
स्रोत: हनुमान भक्तिपरंपरेवरून प्रेरित हळुवार पुनर्कथन
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 11व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हनुमान आणि डोंगरवाट ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत हनुमान म्हणजे इतरांच्या सेवेसाठी वापरलेल्या ताकदीचा आदर्श, आणि ही हळुवार गोष्ट ती ताकद एका छोट्या, रोजच्या रूपात दाखवते. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की तालात गाणं आणि आधार मिळाल्याची भावना थकवा कमी करू शकते, अगदी या डोंगरवाटेवरच्या चालण्याच्या गाण्यासारखी.
हनुमान आणि डोंगरवाट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 11 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.